Rig Veda 2.23.12: Mandala 2, Sukta 23, Mantra 12

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अदेवेन मनसा यो रिषण्यति शासामुग्रो मन्यमानो जिघांसति । बृहस्पते मा प्रणक्तस्य नो वधो नि कर्म मन्युं दुरेवस्य शर्धतः ॥

Transliteration

adévena mánasā yó riṣaṇyáti śāsā́m ugró mányamāno jíghāṃsati | bṛ́haspate mā́ práṇaktasya no vadhó ní karma manyúṃ durévasya śárdhataḥ ||

Translation

Kẻ nào với tâm vô thần mà làm hại chúng con, cai trị hung bạo, tự cho mình mạnh mẽ và toan đánh giết—hỡi Bṛhaspati, xin đừng để đòn của hắn chạm đến chúng con; xin quật ngã cơn giận của ác ý cùng bầy đảng thù nghịch của nó.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अदेवेन: with an ungodly (impious)
• अदेवेन: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: अ-देव (प्रातिपदिक) < देव

• मनसा: with mind
• मनसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रिषण्यति: harms
• रिषण्यति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रिष् (धातु) [Vedic: ‘to harm, injure’]

• शासाम्: the commands/ordinances
• शासाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शास् (प्रातिपदिक) ‘शासन/शास्’ (Vedic: ‘command, ordinance, instruction’)

• उग्रः: fierce
• उग्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• मन्यमानः: thinking/imagining (himself)
• मन्यमानः: Kartā
• Type: Participle (Adjective)
• Root: मन् (धातु) → मन्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• जिघांसति: seeks to kill
• जिघांसति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) (desiderative) → जिघांस्

• बृहस्पते: O Bṛhaspati
• बृहस्पते: Sampradāna (आह्वान/सम्बोधन)
• Type: Noun (proper)
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• मा: do not
• मा: (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय)

• प्र: forth, forward
• प्र: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• णक्तस्य: of the assailant/attacker
• णक्तस्य: (सम्बन्ध)
• Type: Participle/Noun
• Root: नश्/नक् (धातु; Vedic) → णक्त (कृदन्त/भूतकृदन्त-आधार) ‘one who has reached/attained; one who has attacked’ (context: hostile assailant)

• नः: of us / our
• नः: Sampradāna (हित/सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• वधः: slaying, blow, killing
• वधः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)

• नि: down, away
• नि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)

• कर्म: deed, act
• कर्म: Karma
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु) → कर्मन् (प्रातिपदिक)

• मन्युम्: wrath, rage
• मन्युम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक)

• दुरेवस्य: of the evil-minded (one)
• दुरेवस्य: (सम्बन्ध)
• Type: Noun/Adjective
• Root: दुरेवस् (प्रातिपदिक) < दुर्- + एवस् (‘ill-intent/evil disposition’)

• शर्धतः: from the hostile host / of the troop
• शर्धतः: Apādāna (sense: ‘from’) / सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: शर्ध (प्रातिपदिक) ‘troop, host’