HomeRig VedaMandala 10Sukta 94Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 10.94

Devata: Adrayaḥ/Grāvāṇaḥ (Soma implied)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

तदिद्वदन्त्यद्रयो विमोचने यामन्नञ्जस्पा इव घेदुपब्दिभिः । वपन्तो बीजमिव धान्याकृतः पृञ्चन्ति सोमं न मिनन्ति बप्सतः ॥

तदिद्व॑द॒न्त्यद्र॑यो वि॒मोच॑ने॒ याम॑न्नञ्ज॒स्पा इ॑व॒ घेदु॑प॒ब्दिभि॑: । वप॑न्तो॒ बीज॑मिव धान्या॒कृत॑: पृ॒ञ्चन्ति॒ सोमं॒ न मि॑नन्ति॒ बप्स॑तः ॥

tád íd vadanty ádrayo vi-mócane yā́mann añjáspā iva ghéd upabdíbhiḥ | vápanto bī́jam iva dhānyā́kṛtaḥ pṛ́ñcanti sómaṃ ná mínanti bápsataḥ ||

Chính vào khoảnh khắc được giải phóng, những hòn đá ấy tuyên xưng điều này, như những kẻ ép nhanh nhẹn với các nhịp gõ đáp lời. Như người gieo hạt rải giống, như kẻ làm nên hạt lúa chín, họ rưới rắc Soma; trong khi lao tác và gắng sức, họ không làm nó hao giảm.

तत् । इत् । व॒द॒न्ति॒ । अद्र॑यः । वि॒ऽमोच॑ने । याम॑न् । अ॒ञ्जः॒पाःऽइ॑व । घ॒ । इत् । उ॒प॒ब्दिऽभिः॑ । वप॑न्तः । बीज॑म्ऽइव । धा॒न्य॒ऽकृतः॑ । पृ॒ञ्चन्ति॑ । सोम॑म् । न । मि॒न॒न्ति॒ । बप्स॑तः ॥तत् । इत् । वदन्ति । अद्रयः । विमोचने । यामन् । अञ्जःपाःइव । घ । इत् । उपब्दिभिः । वपन्तः । बीजम्इव । धान्यकृतः । पृञ्चन्ति । सोमम् । न । मिनन्ति । बप्सतः ॥tat | it | vadanti | adrayaḥ | vi-mocane | yāman | añjaḥpāḥ-iva | gha | it | upabdi--bhiḥ | vapantaḥ | bījam-iva | dhānya-kṛtaḥ | pṛñcanti | somam | na | minanti | bapsataḥ

तत्that
तत्:
Karma (सामान्यतः ‘तत्’ = ‘उस (कार्य/वस्तु) को’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
वदन्तिthey speak/say
वदन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootवद्
अद्रयःpress-stones (for Soma)
अद्रयः:
Kartā
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
विमोचनेat the releasing/letting-go (i.e., at the pressing/straining stage)
विमोचने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवि-√मुच् → विमोचन (प्रातिपदिक)
यामन्in the course/at the time (of the rite)
यामन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयामन् (प्रातिपदिक)
अञ्जस्पाःgoing straight/direct (straight-going ones)
अञ्जस्पाः:
Kartā (अद्रयः के विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Noun
Rootअञ्जस् (अव्यय/नाम) + पा (प्रातिपदिक ‘पालक/अनुगामी’) → अञ्जस्पा (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootघ (वैदिक निपात)
एदुjust then/so then
एदु:
TypeIndeclinable
Rootएदु (वैदिक निपात)
उपब्दिभिःwith calls/sounds (acclamations)
उपब्दिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउपब्दि (प्रातिपदिक; वैदिक ‘आह्वान/ध्वनि/उपशब्द’)
वपन्तःsowing/scattering
वपन्तः:
Kartā (अद्रयः/ते)
TypeVerb (participle)
Root√वप्
बीजम्seed
बीजम्:
Karma
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
धान्याऽकृतःhaving the form/appearance of grain (grain-shaped)
धान्याऽकृतः:
Kartā (वपन्तः के विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootधान्य (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक) → धान्य-आकृत् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासाधारित विशेषण)
पृञ्चन्तिthey sprinkle/mix/press out (the Soma)
पृञ्चन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Root√पृच्/पृञ्च् (वैदिक; ‘मिश्रयति/छिनत्ति/प्रक्षालयति’—अत्र सोम-प्रसवने ‘प्रक्षालयन्ति/मिश्रयन्ति’)
सोमम्Soma
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
मिनन्तिthey diminish/impair
मिनन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Root√मि/मीन् (वैदिक; ‘क्षिणोति/हिंसति/न्यूनं करोति’)
बप्सतःof the diligent/skillful (worker/pressers)
बप्सतः:
— (सम्बन्ध: ‘of the diligent/skillful one(s)’)
TypeAdjective/Noun
Rootबप्सत् (प्रातिपदिक; वैदिक ‘दक्ष/कुशल/परिश्रमशील’ अथवा ‘उत्साह’ से सम्बन्धित)