Sukta 88

Mantra 1

हविष्पान्तमजरं स्वर्विदि दिविस्पृश्याहुतं जुष्टमग्नौ । तस्य भर्मणे भुवनाय देवा धर्मणे कं स्वधया पप्रथन्त ॥

Ngọn Lửa uống nhận lễ vật, không già, kẻ tìm ra cõi sáng, chạm tới trời—được thỉnh mời và làm vui lòng trong Agni. Vì sự nâng đỡ của Ngài, vì sự thành tựu của các cõi, các thần nhờ sức riêng (svadhā) đã mở rộng công việc và pháp (dharma).

Mantra 2

गीर्णं भुवनं तमसापगूळ्हमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ । तस्य देवाः पृथिवी द्यौरुतापोऽरणयन्नोषधीः सख्ये अस्य ॥

Thế gian bị bóng tối nuốt chửng và che giấu đã trở nên hiển lộ—cõi sáng (svar) xuất hiện—khi Agni được sinh ra. Vì tình bằng hữu với Ngài, các thần—Đất, Trời và các Nước—đã làm phát sinh cây cỏ, dược thảo.

Mantra 3

देवेभिर्न्विषितो यज्ञियेभिरग्निं स्तोषाण्यजरं बृहन्तम् । यो भानुना पृथिवीं द्यामुतेमामाततान रोदसी अन्तरिक्षम् ॥

Được các thần—những đấng xứng đáng với tế lễ—thúc giục, ta xin ca ngợi Agni, đấng không già nua, rộng lớn. Chính nhờ quang huy của mình, Người đã giăng trải Đất và Trời, cùng trung giới (antarikṣa) ở giữa hai cõi.

Mantra 4

यो होतासीत्प्रथमो देवजुष्टो यं समाञ्जन्नाज्येना वृणानाः । स पतत्रीत्वरं स्था जगद्यच्छ्वात्रमग्निरकृणोज्जातवेदाः ॥

Chính Người là hotṛ đầu tiên (tư tế dâng cúng), được các thần yêu chuộng; các thần đã chọn Người và xức lên bằng bơ tinh luyện (ājya). Rồi Người đứng lên như kẻ chuyển động có cánh, mau lẹ cho công việc; khi Agni—Jātavedas (đấng biết mọi sinh thành)—làm cho thế gian thành chốn cư ngụ xứng hợp với cuộc hành trình rực sáng.

Mantra 5

यज्जातवेदो भुवनस्य मूर्धन्नतिष्ठो अग्ने सह रोचनेन । तं त्वाहेम मतिभिर्गीर्भिरुक्थैः स यज्ञियो अभवो रोदसिप्राः ॥

Khi, hỡi Jātavedas, hỡi Agni, Người đứng trên đỉnh của các cõi, cùng với quang minh rực sáng; bấy giờ chúng ta tìm đến Người bằng sức mạnh của tư niệm, bằng lời nói linh hứng, và bằng các uktha (uktha, bài tụng tán). Nhờ thế Người trở thành quyền năng xứng đáng với tế lễ, làm đầy và mở rộng Trời và Đất (rodasī).

Mantra 6

मूर्धा भुवो भवति नक्तमग्निस्ततः सूर्यो जायते प्रातरुद्यन् । मायामू तु यज्ञियानामेतामपो यत्तूर्णिश्चरति प्रजानन् ॥

Trong đêm, Agni trở thành đỉnh cao của mọi hữu thể; từ Ngài, Mặt Trời sinh ra, rạng lên lúc bình minh. Ấy chính là công năng kỳ diệu của các quyền lực thuộc tế lễ (yajñiya): khi các Nước (Āpas) chuyển động mau lẹ, biết rõ các cuộc sinh khởi và khiến chúng hiển lộ.

Mantra 7

दृशेन्यो यो महिना समिद्धोऽरोचत दिवियोनिर्विभावा । तस्मिन्नग्नौ सूक्तवाकेन देवा हविर्विश्व आजुहवुस्तनूपाः ॥

Đấng đáng chiêm ngưỡng ấy, được nhóm lên bởi uy lực của chính mình, đã rực sáng—lấy trời làm thai tạng (yoni), tỏa quang rộng khắp. Vào Agni ấy, các thần—những vị hộ trì tự thể (tanūpā)—đã dâng đổ toàn bộ lễ vật nhờ sức của lời nói khéo tụng (sūktavāká).

Mantra 8

सूक्तवाकं प्रथममादिदग्निमादिद्धविरजनयन्त देवाः । स एषां यज्ञो अभवत्तनूपास्तं द्यौर्वेद तं पृथिवी तमापः ॥

Lời tụng khéo (sūktavāká) là trước hết; chính từ đó các thần sinh ra Agni, và chính từ đó sinh ra lễ vật (havis). Điều ấy trở thành tế lễ (yajña) của họ, hộ trì tự thể (tanūpā): Trời biết Ngài, Đất biết Ngài, và các Nước (Āpas) cũng biết Ngài.

Mantra 9

यं देवासोऽजनयन्ताग्निं यस्मिन्नाजुहवुर्भुवनानि विश्वा । सो अर्चिषा पृथिवीं द्यामुतेमामृजूयमानो अतपन्महित्वा ॥

Agni mà chư thiên đã sinh ra, nơi mọi cõi giới đều đổ dâng lễ vật—Ngài, bằng các năng lực rực sáng của ngọn lửa, đã nung nóng Đất, Trời và cõi thấp này, tiến thẳng theo lộ trình của mình, bừng cháy bởi sự vĩ đại của quyền năng.

Mantra 10

स्तोमेन हि दिवि देवासो अग्निमजीजनञ्छक्तिभी रोदसिप्राम् । तमू अकृण्वन्त्रेधा भुवे कं स ओषधीः पचति विश्वरूपाः ॥

Quả thật, bằng thánh ca nơi cõi trời, chư thiên đã sinh ra Agni, và bằng quyền lực của mình khiến Ngài tràn đầy hai cõi. Họ tạo tác Ngài thành ba phần cho các tầng giới của sự trở thành; Ngài làm cho cây cỏ, dược thảo muôn hình chín rộ.

Mantra 11

यदेदेनमदधुर्यज्ञियासो दिवि देवाः सूर्यमादितेयम् । यदा चरिष्णू मिथुनावभूतामादित्प्रापश्यन्भुवनानि विश्वा ॥

Khi các vị thần xứng đáng với yajña (yajñiya) đặt Ngài trên trờiเป็น Mặt Trời—con của Aditi—thì lúc ấy, khi hai đấng chuyển động trở thành một đôi, từ khoảnh khắc đó họ nhìn thấy trọn vẹn mọi cõi giới.

Mantra 12

विश्वस्मा अग्निं भुवनाय देवा वैश्वानरं केतुमह्नामकृण्वन् । आ यस्ततानोषसो विभातीरपो ऊर्णोति तमो अर्चिषा यन् ॥

Các thần vì toàn thế giới đã dựng nên Agni—Vaiśvānara—làm ngọn cờ của những ngày. Chính Ngài trải rộng các Uṣas (Bình minh) rực sáng; khi Ngài tiến bước, Ngài dùng ánh lửa của mình bao phủ mà cuốn đi bóng tối.

Mantra 13

वैश्वानरं कवयो यज्ञियासोऽग्निं देवा अजनयन्नजुर्यम् । नक्षत्रं प्रत्नममिनच्चरिष्णु यक्षस्याध्यक्षं तविषं बृहन्तम् ॥

Các kavi (thánh thi nhân), những bậc xứng đáng với yajña (yajñiya), và các thần đã sinh ra Agni—Vaiśvānara—đấng không hư hoại. Là vì sao nguyên thủy, chuyển động mà không suy giảm—người giám sát của yakṣa, rộng lớn trong uy lực, vĩ đại.

Mantra 15

द्वे स्रुती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् । ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं च ॥

Ta đã nghe hai dòng ‘sự nghe biết’—của các Pitṛ (Tổ phụ), của các thần, và cả của loài người. Nhờ hai dòng ấy, toàn thể thế giới đang chuyển động này hội tụ lại; bởi nó ở giữa Cha và Mẹ.

Mantra 16

द्वे समीची बिभृतश्चरन्तं शीर्षतो जातं मनसा विमृष्टम् । स प्रत्यङ्विश्वा भुवनानि तस्थावप्रयुच्छन्तरणिर्भ्राजमानः ॥

Hai quyền năng vận hành trong hòa điệu nâng đỡ và mang lấy Ngài—Đấng đang chuyển động, sinh từ đỉnh đầu, được tâm trí thấu triệt ở bên trong. Quay vào nội tại, Ngài đứng vững trong mọi thế giới; Đấng Chiến Thắng rực sáng, không hề suy giảm, không hề buông bỏ.

Mantra 17

यत्रा वदेते अवरः परश्च यज्ञन्योः कतरो नौ वि वेद । आ शेकुरित्सधमादं सखायो नक्षन्त यज्ञं क इदं वि वोचत् ॥

Nơi mà cái thấp và cái cao cùng cất lời, trong hai quyền năng của tế lễ (yajña), quyền năng nào thật sự biết cho chúng ta? Dẫu vậy, các bằng hữu vẫn có thể bước vào niềm hoan lạc chung; họ đạt đến tế lễ—ai sẽ nói điều này cho minh bạch?

Mantra 18

कत्यग्नयः कति सूर्यासः कत्युषासः कत्यु स्विदापः । नोपस्पिजं वः पितरो वदामि पृच्छामि वः कवयो विद्मने कम् ॥

Có bao nhiêu ngọn lửa, bao nhiêu mặt trời, bao nhiêu bình minh, và quả thật bao nhiêu dòng nước? Hỡi các Tổ phụ, ta không nói với các ngài bằng thứ hiểu biết hời hợt. Hỡi các thi nhân–hiền triết, ta hỏi các ngài để chúng ta được biết ‘Đấng Một’ ẩn sau muôn nhiều.

Mantra 19

यावन्मात्रमुषसो न प्रतीकं सुपर्ण्यो वसते मातरिश्वः । तावद्दधात्युप यज्ञमायन्ब्राह्मणो होतुरवरो निषीदन् ॥

Chừng nào mức độ hiển lộ của Bình minh (Uṣas) vươn tới, chừng ấy Mātariśvan, kẻ có cánh đẹp, cư ngụ và vận hành. Khi đến gần tế lễ (yajña), ngài thiết lập bấy nhiêu; rồi Brāhmaṇa, người phụ tá bậc dưới của Hotar, ngồi xuống trong nghi lễ, sẵn sàng cho công việc theo trật tự.