Mantra 13
Sukta 10.119
Rishi: As above for RV 10.119.
Devata: Soma (with strong Agni-echo via havyavāhana).
Chandas: To be verified by syllable count; late RV style.
Samhita Patha (Devanagari)
गृहो याम्यरंकृतो देवेभ्यो हव्यवाहनः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
Samhita Patha (IAST)
गृ॒हो या॒म्यरं॑कृतो दे॒वेभ्यो॑ हव्य॒वाह॑नः । कु॒वित्सोम॒स्यापा॒मिति॑ ॥
Transliteration
gṛhó yāmy áraṃkṛto devébhyo havyavā́hanaḥ | kuvít somásyāpā́m íti ||
Translation
Ta đi như một ngôi nhà được dựng nên khéo léo—trở thành kẻ chuyên chở lễ vật dâng lên các thần. Phải chăng điều này đến từ những Nước của Soma—ta nói như thế trong lòng.
Padapatha (Word Analysis)
गृ॒हः । या॒मि॒ । अर॑म्ऽकृतः । दे॒वेभ्यः॑ । ह॒व्य॒ऽवाह॑नः । कु॒वित् । सोम॑स्य । अपा॑म् । इति॑ ॥गृहः । यामि । अरम्कृतः । देवेभ्यः । हव्यवाहनः । कुवित् । सोमस्य । अपाम् । इति ॥gṛhaḥ | yāmi | aram-kṛtaḥ | devebhyaḥ | havya-vāhanaḥ | kuvit | somasya | apām | iti
Word by Word
गृहाḥthe houses/dwellings
गृहाḥ:
Kartā
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक) < PIE *gʰer- ‘to grasp/enclose’ (etymological note)
यामिI go / I proceed
यामि:
Kartā
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘to go’
अरंकृतःmade ready; duly prepared
अरंकृतः:
Kartā (as predicate to an implied subject) / Viśeṣaṇa
TypeAdjective (past passive participle) / Kṛdanta
Rootअरम् (अव्यय ‘fit, sufficient’) + कृ (धातु) → अरंकृ (कृदन्त-समास/धातुसाधित)
देवेभ्यःfor the gods; to the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हव्यवाहनःthe oblation-carrier (Agni)
हव्यवाहनः:
Kartā (apposition/epithet, typically of अग्नि) / Viśeṣya
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootहव्य (प्रातिपदिक ‘oblation’) + वह (धातु ‘to carry’) → वाहन (कृदन्त/प्रातिपदिक) ; तत्पुरुष समास
कुवित्perhaps?; is it possible?
कुवित्:
—
TypeIndeclinable
Rootकु (interrogative particle) + वित् (particle) → कुवित्
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक ‘water’)
इतिthus; ‘so’ (quoting/closing)
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति (quotative particle)