Rig Veda 1.96.5: Mandala 1, Sukta 96, Mantra 5

Sukta 1.96

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni (as the child nursed by Night and Dawn)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

नक्तोषासा वर्णमामेम्याने धापयेते शिशुमेकं समीची । द्यावाक्षामा रुक्मो अन्तर्वि भाति देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥

Transliteration

náktoṣásā várṇam āmémyāne dhā́payete śíśum ékaṃ samīcī́ | dyā́vākṣā́mā rukmó antár ví bhāti devā́ agníṃ dhārayann dráviṇo-dām ||

Translation

Đêm và Bình minh, chuyển động trong sắc màu của mình, cùng hòa thuận nuôi dưỡng một đứa con duy nhất. Giữa Trời và Đất, ánh sáng vàng rực chiếu tỏa từ bên trong; các thần đã nâng đỡ Agni, đấng ban sự sung mãn của hiện hữu.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नक्तोषासा: Night and Dawn
• नक्तोषासा: कर्तृ
• Type: Noun (dual compound)
• Root: नक्त (अव्यय ‘रात्रौ’) + उषस् (प्रातिपदिक)

• वर्णम्: color, appearance
• वर्णम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)

• आ: towards, forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• मेम्याने: alternating, moving in turn
• मेम्याने: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle
• Root: √मि (मिनोति/मीयते; ‘to change/alternate, move’), with reduplication मे- + यान (शानच्)

• धापयेते: they cause to drink / they nourish
• धापयेते: क्रिया (कर्तृ: नक्तोषासा)
• Type: Verb
• Root: √धा (धत्ते/दधाति) causative धापयति; here 3rd dual Ātmanepada

• शिशुम्: the child
• शिशुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• एकम्: one, single
• एकम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• समीची: converging, facing together
• समीची: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (used adverbially/qualifying dual subject)
• Root: समीचि (प्रातिपदिक; ‘facing each other/coming together’)

• द्यावाक्षामा: Heaven and Earth
• द्यावाक्षामा: अधिकारण/कर्तृ (सन्दर्भे: ‘in/over heaven and earth’ अथवा ‘heaven-and-earth (as locus)’)
• Type: Noun (dual compound)
• Root: द्याव् (दिव्/द्यौः) + क्षाम (प्रातिपदिक ‘earth/ground’)

• रुक्मः: the golden (one), the shining ornament
• रुक्मः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: रुक्म (प्रातिपदिक)

• अन्तर्: within, in between
• अन्तर्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘within, between’)

• वि: apart, widely, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• भाति: shines
• भाति: क्रिया (कर्तृ: रुक्मः)
• Type: Verb
• Root: √भा (भाति)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• धारयन्: holding, supporting
• धारयन्: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle
• Root: √धृ (धरति) causative/denominative sense ‘to hold, support’; present active participle

• द्रविणोदाम्: the wealth-giver
• द्रविणोदाम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Noun (compound epithet)
• Root: द्रविण (प्रातिपदिक ‘wealth’) + दा (प्रातिपदिक/कृदन्त ‘giver’, from √दा)