Rig Veda 1.92.7 — Mandala 1, Sukta 92, Mantra 7

Sukta 1.92

Rishi: Gotamas (explicit: gotamebhiḥ)

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

भास्वती नेत्री सूनृतानां दिवः स्तवे दुहिता गोतमेभिः । प्रजावतो नृवतो अश्वबुध्यानुषो गोअग्राँ उप मासि वाजान् ॥

Transliteration

bhā́svatī netrī́ sūnṛ́tānāṃ diváḥ stāve duhitā́ gótamebhiḥ | prajā́vato nṛváto áśvabudhyān uṣo gṓ-agrān úpa māsi vā́jān ||

Translation

Rực sáng, nàng là người dẫn dắt những lời chân thật (sūnṛtā); Nữ nhi của Trời được các Gotama ca tụng. Hỡi Uṣas (Bình minh), hãy đến gần cùng sự sung mãn—đem đàn bò của ánh sáng (go) đi trước, đánh thức sức mạnh của ngựa (aśva-budhyā) là năng lực—ban vāja (thắng lợi, dưỡng lực) cho những người giàu con cháu và giàu khí phách anh hùng.

Word by Word

• भास्वती: shining, radiant
• भास्वती: Kartā (स्तुत्य-देवता उषस् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भास्वत् (प्रातिपदिक; √भास् ‘दीप्तौ’)

• नेत्री: leader, guide
• नेत्री: Kartā (उषस्)
• Type: Noun
• Root: नेतृ (प्रातिपदिक; √नी ‘नेतौ’)

• सूनृतानाम्: of good/true speeches (kindly words)
• सूनृतानाम्: सम्बन्ध (नेत्री—कस्य? सूनृतानाम्)
• Type: Noun
• Root: सूनृता (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (दुहिता—कस्य? दिवः)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• स्तवे: is praised / is to be praised
• स्तवे: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्तु ‘स्तुतौ’

• दुहिता: daughter
• दुहिता: Kartā (स्तवे—कः? दुहिता)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• गोतमेभिः: by the Gotamas (Gautama seers)
• गोतमेभिः: Karaṇa (स्तुति-करणम्: गोतमैः)
• Type: Noun (proper)
• Root: गोतम (प्रातिपदिक)

• प्रजावतः: of the one possessing offspring
• प्रजावतः: सम्बन्ध (…बुध्यान्—कस्य? प्रजावतः)
• Type: Adjective
• Root: प्रजावत् (प्रातिपदिक)

• नृवतः: of the manly one / rich in men
• नृवतः: सम्बन्ध (…बुध्यान्—कस्य? नृवतः)
• Type: Adjective
• Root: नृवत् (प्रातिपदिक; नृ ‘पुरुष’)

• अश्वबुध्यान्: having horses at the base; horse-founded (i.e., horse-drawn/horse-based)
• अश्वबुध्यान्: Karma (उप मासि—कान्? अश्वबुध्यान् … वाजान्)
• Type: Adjective
• Root: अश्वबुध्य (प्रातिपदिक; अश्व + बुध्य ‘तल/आधार’)

• अनुषः: after (each) dawn; in succession
• अनुषः: Adhikaraṇa/क्रियाविशेषण (क्रमेण/अनुगतः)
• Type: Indeclinable (prepositional adverb)
• Root: अनु + उषस् (प्रातिपदिक)

• गोअग्रान्: having cows in front; cow-leading
• गोअग्रान्: Karma (उप मासि—कान्? …)
• Type: Adjective
• Root: गोअग्र (प्रातिपदिक; गो + अग्र)

• उप: towards, near
• उप: क्रियाविशेषण/उपसर्ग (मासि इत्यस्य)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: उप

• मासि: you come / you approach
• मासि: Kriyā (सम्बोधन-प्रयोगः: उषः प्रति)
• Type: Verb
• Root: √मा ‘माने/मितौ’ (वेदे ‘आगच्छति/उपयाति’ इत्यर्थे)

• वाजान्: prizes, gains, strengths
• वाजान्: Karma (उप मासि—कान्? वाजान्)
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)