HomeRig VedaMandala 1Sukta 117Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.117

Rishi: Kakṣīvat Dairghatamasa (trad.)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

पुरू वर्पांस्यश्विना दधाना नि पेदव ऊहथुराशुमश्वम् । सहस्रसां वाजिनमप्रतीतमहिहनं श्रवस्यं तरुत्रम् ॥

पु॒रू वर्पां॑स्यश्विना॒ दधा॑ना॒ नि पे॒दव॑ ऊहथुरा॒शुमश्व॑म् । स॒ह॒स्र॒सां वा॒जिन॒मप्र॑तीतमहि॒हनं॑ श्रव॒स्यं१॒॑ तरु॑त्रम् ॥

purū́ varpā́ṃsy aśvinā dádhānā ní pédava ūhathur āśúm aśvám | sahasrasā́ṃ vājínam ápratītam ahihánaṃ śravasyáṃ tarútram ||

Hỡi Aśvin, mang nhiều hình dạng, các ngài đã đem xuống cho Pedu một con ngựa mau lẹ—kẻ chiến thắng ngàn lần, bất khả khuất phục trong xung kích, kẻ diệt sức mạnh của rắn, đầy śravas (danh tiếng), một đấng cứu độ kiên cường: sức lực cô đọng cho cuộc hành trình chiến thắng.

पु॒रु । वर्पां॑सि । अ॒श्वि॒ना॒ । दधा॑ना । नि । पे॒दवे॑ । ऊ॒ह॒थुः॒ । आ॒शुम् । अश्व॑म् । स॒ह॒स्र॒ऽसाम् । वा॒जिन॑म् । अप्र॑तिऽइतम् । अ॒हि॒ऽहन॑म् । श्र॒व॒स्य॑म् । तरु॑त्रम् ॥पुरु । वर्पांसि । अश्विना । दधाना । नि । पेदवे । ऊहथुः । आशुम् । अश्वम् । सहस्रसाम् । वाजिनम् । अप्रतिइतम् । अहिहनम् । श्रवस्यम् । तरुत्रम् ॥puru | varpāṃsi | aśvinā | dadhānā | ni | pedave | ūhathuḥ | āśum | aśvam | sahasra-sām | vājinam | aprati-itam | ahi-hanam | śravasyam | tarutram

पुरूmany, numerous
पुरू:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धः) — ‘वर्पांसि’ इति विशेषयति
TypeAdjective
Rootपुरु- (प्रातिपदिक)
वर्पांसिforms, outward shapes
वर्पांसि:
कर्म (ऊहथुः/ऊहथुर् इत्यस्य) — ‘forms/appearances’
TypeNoun
Rootवर्पस्- (प्रातिपदिक; ‘form/appearance/covering’)
अश्विनाO Aśvins (the two horsemen gods)
अश्विना:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ-सम्बन्धः (ऊहथुः कर्तारौ)
TypeNoun (Deity name)
Rootअश्विन्- (प्रातिपदिक; द्विवचन-देवता)
दधानाःbearing, putting on
दधानाः:
कर्तृ-विशेषणम् (अश्विनौ) — ‘bearing/placing’
TypeParticiple
Rootधा (धातु) → दधाना- (शतृ/शानच् वर्तमानकृदन्त)
निdown, into
नि:
क्रियाविशेषण (दिशा/प्रवृत्तिविशेषः) — ‘down/into’
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
पेदवःfeet, hooves
पेदवः:
कर्म (नि-ऊहथुः) — ‘feet/hoofs’
TypeNoun
Rootपेदु- (प्रातिपदिक; ‘foot/hoof’)
ऊहथुःyou two conveyed/brought
ऊहथुः:
क्रिया (कर्तृ: अश्विनौ; कर्म: पेदवः/वर्पांसि)
TypeVerb
Rootऊह् (धातु; ‘to convey/bring/transport’)
आशुम्swift
आशुम्:
विशेषण (कर्म) — ‘अश्वम्’ इति विशेषयति
TypeAdjective
Rootआशु- (प्रातिपदिक)
अश्वम्horse
अश्वम्:
कर्म (ऊहथुः) — ‘horse’
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
सहस्रसाम्winning a thousand (prizes)
सहस्रसाम्:
विशेषण (कर्म) — ‘वाजिनम्’
TypeAdjective
Rootसहस्र-सा- (प्रातिपदिक; ‘winning a thousand’ / ‘having a thousand gains’)
वाजिनम्a prize-winning (steed)
वाजिनम्:
कर्म (ऊहथुः) — ‘prize-winning steed’
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्- (प्रातिपदिक; ‘prize-winning/steed’)
अप्रतीतम्unmatched, unsurpassed
अप्रतीतम्:
विशेषण (कर्म) — ‘वाजिनम्/अश्वम्’
TypeAdjective
Rootअ- + प्रतीत- (प्रातिपदिक; √इ/√प्रि? ‘to be known/recognized’ → ‘pratīta’)
अहिहनम्serpent-slaying
अहिहनम्:
विशेषण (कर्म) — ‘वाजिनम्/अश्वम्’
TypeAdjective/Noun
Rootअहि-हन्- (प्रातिपदिक; ‘serpent-slayer’)
श्रवस्यम्glorious, renowned
श्रवस्यम्:
विशेषण (कर्म) — ‘वाजिनम्/अश्वम्’
TypeAdjective
Rootश्रवस्य- (प्रातिपदिक; ‘famed, glorious’)
तरुत्रम्victorious, overcoming
तरुत्रम्:
विशेषण (कर्म) — ‘वाजिनम्/अश्वम्’
TypeAdjective
Rootतरुत्र- (प्रातिपदिक; ‘overcoming, victorious’)