HomeRig VedaMandala 1Sukta 117Mantra 22
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Sukta 1.117

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally associated with RV 1.117–1.118)
Devata: Aśvinau (Nāsatyā/Dasrā)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.117; verse-level confirmation may vary by recension)

आथर्वणायाश्विना दधीचेऽश्व्यं शिरः प्रत्यैरयतम् । स वां मधु प्र वोचदृतायन्त्वाष्ट्रं यद्दस्रावपिकक्ष्यं वाम् ॥

आ॒थ॒र्व॒णाया॑श्विना दधी॒चेऽश्व्यं॒ शिर॒: प्रत्यै॑रयतम् । स वां॒ मधु॒ प्र वो॑चदृता॒यन्त्वा॒ष्ट्रं यद्द॑स्रावपिक॒क्ष्यं॑ वाम् ॥

ātharvaṇā́yāśvinā dadhīcé’śvyaṁ śíraḥ práty airayatam | sá vāṁ mádhu prá vocad ṛtāyán tvā́ṣṭraṁ yád dasrāv apikakṣyáṁ vām ||

Hỡi đôi Aśvin, đối với Atharvan các ngài đã nâng dậy lại chiếc đầu ngựa của Dadhīci. Bấy giờ ông đã nói với các ngài bí mật ngọt như mật của ṛta (Chân lý–Trật tự), tri kiến do Tvaṣṭṛ sinh ra, vốn ẩn kín trong nơi thẳm sâu nội tại của các ngài, hỡi những bậc kỳ diệu.

आ॒थ॒र्व॑णाय । अ॒श्वि॒ना॒ । द॒धी॒चे । अश्व्य॑म् । शिरः॑ । प्रति॑ । ऐ॒र॒य॒त॒म् । सः । वा॒म् । मधु॑ । प्र । वो॒च॒त् । ऋ॒त॒ऽयन् । त्वा॒ष्ट्रम् । यत् । द॒स्रौ॒ । अ॒पि॒ऽक॒क्ष्य॑म् । वा॒म् ॥आथर्वणाय । अश्विना । दधीचे । अश्व्यम् । शिरः । प्रति । ऐरयतम् । सः । वाम् । मधु । प्र । वोचत् । ऋतयन् । त्वाष्ट्रम् । यत् । दस्रौ । अपिकक्ष्यम् । वाम् ॥ātharvaṇāya | aśvinā | dadhīce | aśvyam | śiraḥ | prati | airayatam | saḥ | vām | madhu | pra | vocat | ṛta-yan | tvāṣṭram | yat | dasrau | api-kakṣyam | vām

आथर्वणायto/for the Atharvan (priestly line)
आथर्वणाय:
Sampradāna
TypeNoun/Adjective
Rootआथर्वण (प्रातिपदिक; अथर्वन्-सम्बन्धी)
अश्विनाO Aśvins (dual)
अश्विना:
(Address)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
दधीचेfrom Dadhīci
दधीचे:
Apādāna
TypeNoun
Rootदधीचि (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
अश्व्यम्horse-like / pertaining to a horse
अश्व्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअश्व्य (प्रातिपदिक; ‘अश्व-सम्बन्धी’)
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
प्रतिback, in return, towards
प्रति:
(Directional/relational)
TypeIndeclinable
Rootप्रति
ऐरयतम्you two set in motion / you two restored
ऐरयतम्:
(Finite verb)
TypeVerb
Rootईर्/इर् (धातु; ‘चलयति/प्रेरयति’), causative stem ईरय-
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two / to you two
वाम्:
Sampradāna/Relation
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मधुhoney; sweet (drink/word)
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
(Preverb)
TypeIndeclinable
Rootप्र
वोचत्spoke, proclaimed
वोचत्:
(Finite verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
ऋतायन्going by ṛta; truth-abiding
ऋतायन्:
Kartā (apposition to सः)
TypeAdjective/Participle
Rootऋताय (प्रातिपदिक; ‘ऋतं यातीति/ऋते स्थितः’), present participle stem ऋतायन्
त्वाष्ट्रम्Tvaṣṭṛ’s (work/thing); fashioned by Tvaṣṭṛ
त्वाष्ट्रम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootत्वाष्ट्र (प्रातिपदिक; त्वष्टृ-सम्बन्धी)
यत्which
यत्:
Karma (relative to implied object)
TypePronoun/Relative
Rootयद् (सर्वनाम)
दस्रौO wondrous ones (Aśvins)
दस्रौ:
(Address)
TypeNoun/Adjective
Rootदस्र (प्रातिपदिक; epithet of the Aśvins)
अपिकक्ष्यम्lying in/at the armpit/side; kept close (in the flank)
अपिकक्ष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपिकक्ष्य (प्रातिपदिक; ‘कक्ष्य’ with prefix अपि-)
वाम्of you two
वाम्:
Relation
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)