HomeRig VedaMandala 1Sukta 117Mantra 17
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Sukta 1.117

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh

शतं मेषान्वृक्ये मामहानं तमः प्रणीतमशिवेन पित्रा । आक्षी ऋज्राश्वे अश्विनावधत्तं ज्योतिरन्धाय चक्रथुर्विचक्षे ॥

श॒तं मे॒षान्वृ॒क्ये॑ मामहा॒नं तम॒: प्रणी॑त॒मशि॑वेन पि॒त्रा । आक्षी ऋ॒ज्राश्वे॑ अश्विनावधत्तं॒ ज्योति॑र॒न्धाय॑ चक्रथुर्वि॒चक्षे॑ ॥

śatáṃ meṣā́n vṛ́kye mamahā́naṃ támaḥ práṇītam áśivena pitrā́ | ā́kṣī ṛ́jrāśve aśvināv adhattáṃ jyótir andhā́ya cakrathur vicákṣe ||

Khi Rijrāśva dâng một trăm con cừu đực cho sói cái, người cha bất nhân đã dẫn chàng vào bóng tối. Hỡi đôi Aśvin, các ngài đã đặt đôi mắt vào nơi chàng; các ngài đã làm nên ánh sáng cho kẻ mù, để chàng được thấy với sự phân minh.

श॒तम् । मे॒षान् । वृ॒क्ये॑ । म॒म॒हा॒नम् । तमः॑ । प्रऽणी॑तम् । अशि॑वेन । पि॒त्रा । आ । अ॒क्षी इति॑ । ऋ॒ज्रऽअ॑श्वे । अ॒श्वि॒नौ॒ । अ॒ध॒त्त॒म् । ज्योतिः॑ । अ॒न्धाय॑ । च॒क्र॒थुः॒ । वि॒ऽचक्षे॑ ॥शतम् । मेषान् । वृक्ये । ममहानम् । तमः । प्रणीतम् । अशिवेन । पित्रा । आ । अक्षी इति । ऋज्रअश्वे । अश्विनौ । अधत्तम् । ज्योतिः । अन्धाय । चक्रथुः । विचक्षे ॥śatam | meṣān | vṛkye | mamahānam | tamaḥ | pra-ṇītam | aśivena | pitrā | ā | akṣī iti | ṛjra-aśve | aśvinau | adhattam | jyotiḥ | andhāya | cakrathuḥ | vi-cakṣe

शतम्a hundred
शतम्:
कर्म (परिमाण/संख्या-विशेषणम् ‘मेषान्’)
TypeNoun/Number
Rootशत (प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध (possessive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मेषान्rams / sheep
मेषान्:
कर्म
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
वृक्येin the wolf-haunted (place)
वृक्ये:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootवृक्य (प्रातिपदिक; ‘भेड़ियों/वृक-सम्बन्धी’)
मामहानम्the maternal grandfather
मामहानम्:
कर्म (अधत्तम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमामह (प्रातिपदिक; ‘मातामह’)
तमःdarkness
तमः:
कर्म (प्रणीतम् इत्यस्य; ‘अन्धकारम्’)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
प्रणीतम्led/dragged (into)
प्रणीतम्:
विशेषण (तमः) / कर्म-भाव
TypeParticiple
Rootप्र-नी (धातु √नी ‘नेतुम्’), क्त (PPP)
अशिवेनby an unkind/inauspicious (one)
अशिवेन:
करण
TypeAdjective
Rootअ-शिव (प्रातिपदिक)
पित्राby (his) father
पित्रा:
करण (कर्तृ-करणभावः: ‘by the father’)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
आक्षीtwo eyes
आक्षी:
कर्म
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
ऋज्राश्वेin/for Ṛjrāśva
ऋज्राश्वे:
अधिकारण (यस्मिन्/यस्य विषये)
TypeProper Noun
Rootऋज्राश्व (प्रातिपदिक; नाम)
अश्विनौthe two Aśvins
अश्विनौ:
कर्तृ
TypeNoun (Dual deity)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
अधत्तम्you two placed / bestowed
अधत्तम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ-धा (धातु √धा ‘धारण/स्थापन’), लुङ्
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अन्धायto the blind (man)
अन्धाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
चक्रथुःyou two made / effected
चक्रथुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु √कृ ‘करण’), लिट्
विचक्षेyou two made (him) seeing / you two caused to see
विचक्षे:
क्रिया (चक्रथुः इत्यस्य सहार्थक/परिणाम)
TypeVerb
Rootवि-चक्ष् (धातु √चक्ष् ‘द्रष्टुम्/प्रकाशितुम्’), लिट्/लुङ्-रूप (वैदिक)