Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 81, Shloka 17

इन्द्रजितो मायासीतावधः

Indrajit’s Illusory Sita Episode and Hanuman’s Rebuke

Devanagari script

तांदृष्टवाचारुसर्वाङ्गींरामस्यमहिषींप्रियाम् ।अब्रवीत्पुरुषंवाक्यंक्रोधाद्रक्षोधिपात्मजम् ।।।।

Transliteration

tāṃ dṛṣṭvā cāru-sarvāṅgīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām | abravīt paruṣaṃ vākyaṃ krodhād rakṣodhipātmajam ||

Translation

Thấy vị hoàng hậu yêu dấu của Rāma, dung nhan và thân thể đẹp đẽ toàn vẹn, Ngài liền nổi giận, cất lời nghiêm khắc quở trách vị vương tử La-sát.

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: N/A
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• चारुसर्वाङ्गीम्: lovely-limbed
• चारुसर्वाङ्गीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चारु + सर्वाङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ('चारु' विशेषण + 'सर्वाङ्गी'); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• रामस्य: of Rāma
• रामस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• महिषीम्: queen/consort
• महिषीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रियाम्: dear
• प्रियाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (qualifying महिषीम्/ताम्)

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• परुषम्: harsh
• परुषम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (qualifying वाक्यम्)

• वाक्यम्: words/speech
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• क्रोधात्: out of anger
• क्रोधात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेतौ (cause)

• रक्षोधिपात्मजम्: the son of the lord of rākṣasas
• रक्षोधिपात्मजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्षः + अधिप + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-श्रृंखला: रक्षसाम् अधिपस्य आत्मजः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Context

Looking at Rama's dear wife, of lovely limbs, Hanuman rebuked Indrajith in anger and spoke harsh words.

Characters & Entities

• Hanumān
• Sītā
• Rāma
• Rāvaṇi/Indrajit

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous anger can serve dharma when it becomes moral protest against cruelty; rebuke is justified when it defends truth and protects the violated.

What is the narrative situation?

After witnessing Sītā threatened and abused, Hanumān turns on Indrajit and condemns him verbally.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s moral courage—he confronts adharma directly, refusing to normalize violence against Sītā.