Shloka 13

इन्द्रजितो यज्ञानुष्ठानं अन्तर्धानं च

Indrajit’s Rite and the Invisible Assault

Devanagari script

जाज्वल्यमानोवपुषातपनीयपरिच्छदः ।मृगैश्चन्द्रार्धचन्द्रैश्च स रथस्समलङ्कृतः ।।।।

Transliteration

jājvalyamāno vapuṣā tapanīya-paricchadaḥ | mṛgaiś candrārdha-candraiś ca sa rathaḥ samalaṅkṛtaḥ ||6.80.13||

Translation

Rực cháy bởi dáng vẻ uy nghi, trang bị bằng những phụ kiện vàng óng, cỗ xe ấy được điểm sức lộng lẫy với hình nai và các phù hiệu trăng tròn cùng trăng lưỡi liềm.

Word by Word

• जाज्वल्यमानः: blazing
• जाज्वल्यमानः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘रथः’ इत्यस्य विशेषणम्

• वपुषा: with (his/its) form / body
• वपुषा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• तपनीयपरिच्छदः: having golden fittings
• तपनीयपरिच्छदः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तपनीय + परिच्छद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तपनीयस्य परिच्छदः (षष्ठी-तत्पुरुष) = having golden covering/ornaments

• मृगैः: with (figures of) deer
• मृगैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• चन्द्रार्धचन्द्रैः: with moons and crescents
• चन्द्रार्धचन्द्रैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + अर्धचन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (चन्द्रैः च अर्धचन्द्रैः च)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/conjunction)

• सः: that
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रथः: chariot
• रथः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• समलङ्कृतः: well-adorned
• समलङ्कृतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-लङ्कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘रथः’ इत्यस्य विशेषणम्

Context

The chariot was glittering incarnated with gold covered with images offull moon, crescent moon inscriptions and decorated with images of antelopes.

Characters & Entities

• Indrajit
• chariot (ratha)
• gold (tapanīya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse underscores appearance versus essence: splendor can mask harmful intent; Dharma calls for judging actions by truth, consequence, and righteousness rather than ornamentation.

What is the narrative situation?

A detailed visual description is given of Indrajit’s ornate chariot immediately before his concealed assault.

Which character virtue is emphasized?

Royal magnificence and intimidation through display—an assertion of power through symbols and grandeur.