Shloka 48

लङ्कादाह-प्रचोदनं तथा वानर-राक्षस-समरारम्भः

The Burning of Lanka and the Outbreak of Battle

Devanagari script

यूपाक्षश्शोणिताक्षश्चप्रजङ्घःकम्पनस्तथा ।निर्ययुःकौम्भकर्णिभ्यांसहरावणशासनात् ।।।।

Transliteration

yūpākṣaḥ śoṇitākṣaś ca prajaṅghaḥ kampanas tathā | niryayuḥ kaumbhakarṇibhyāṃ saha rāvaṇaśāsanāt ||

Translation

Theo lệnh của Rāvaṇa, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa, Prajaṅgha và Kampana cùng xuất quân, đi với hai người con của Kumbhakarṇa.

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (of them)

• शत-सहस्राणि: hundreds and thousands
• शत-सहस्राणि: Karma (कर्म/object)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व (शतानि च सहस्राणि च)

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• अलङ्का-निवासिनाम्: of the inhabitants of Lanka
• अलङ्का-निवासिनाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अलङ्का (प्रातिपदिक; अलङ्का/लङ्का) + निवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: 'अलङ्कायां निवसन्ति'

• अदहत्: burned
• अदहत्: Kriyā (क्रिया/predicate)
• Type: Verb
• Root: दह् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम

• पावकः: fire
• पावकः: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: पावक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)

• जज्वाल: blazed
• जज्वाल: Kriyā (क्रिया/predicate)
• Type: Verb
• Root: ज्वल् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• पुनः: again
• पुनः: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)

• पुनः: again
• पुनः: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again; repetition for emphasis)

Context

Yupaksha, Sonithaksha, Prajangha, Kampana set out with both the sons of Kumbhakarna.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Yūpākṣa
• Śoṇitākṣa
• Prajaṅgha
• Kampana

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It shows the power of command and organization in war; ethically, the Ramayana invites reflection on whether obedience serves dharma or supports adharma, depending on the ruler’s cause.

What is the narrative situation?

Additional Rākṣasa fighters and commanders sortie from Laṅkā alongside Kumbhakarṇa’s sons under Rāvaṇa’s orders.

Which character virtue is emphasized?

Coordination and readiness among the Rākṣasas—though aligned to Rāvaṇa’s adharma cause.