Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 63, Shloka 51

कुम्भकर्णोपदेशः

Kumbhakarna’s Counsel and War-Boast to Ravana

Devanagari script

हरींश्चापिहनियिष्यामिसंयुगेसमवास्थिवान् ।असाधारणमिच्छामिनदातुंमहद्यशः ।।6.63.51।।

Transliteration

harīṃś cāpi haniṣyāmi saṃyuge samavāsthivān |

asādhāraṇam icchāmi na dātuṃ mahad yaśaḥ ||

Translation

Đứng vững nơi chiến địa, thần sẽ giết cả các đạo quân Vānara. Thần không muốn để Người thiếu đi vinh quang phi thường và rực rỡ.

Word by Word

• तत्: then/that
• तत्: सम्बन्ध (discourse deictic)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वाक्योपक्रमे 'that (being so)'

• इच्: if indeed
• इच्: सम्बन्ध (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: इच् (अव्यय; छान्दस/पाठभेद)
• Form: निपातः; पाठे 'इच' = 'यदि/चेत्' इत्यर्थे (particle)

• इन्द्रात्: from Indra
• इन्द्रात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• भयम्: fear
• भयम्: कर्म/विषय (contextual)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'fear'

• राजन्: O king
• राजन्: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• यदि: if
• यदि: सम्बन्ध (condition)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्ययम्

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• अपि: even
• अपि: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्ययम्

• स्वयम्भुवः: from Svayambhu (Brahma)
• स्वयम्भुवः: अपादान
• Type: Noun
• Root: स्वयम्भू (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ब्रह्मणः नाम

• ततः: then
• ततः: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्ययम्

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• नाशयिष्यामि: I will destroy
• नाशयिष्यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नश्/नाशय् (धातु; causative from नश्)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative)

• नैशम्: night-born
• नैशम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: नैश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तमः इति विशेष्यस्य विशेषणम् ('nightly')

• तमः: darkness
• तमः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• इव: like
• इव: उपमा
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्ययम् (simile marker)

• अंशुमान्: the sun
• अंशुमान्: कर्ता (of implied comparison)
• Type: Noun
• Root: अंशुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; आदित्यस्य नाम

• अपि: even
• अपि: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• देवाः: gods
• देवाः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• शयिष्यन्ते: will lie down / will fall prostrate
• शयिष्यन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शी (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम्

• क्रुद्धे: when (I am) enraged
• क्रुद्धे: अधिकरण (state/condition)
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध (कृदन्त; क्रुध् धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; मयि इति विशेष्येण सह (locative absolute-like)

• मयि: in me
• मयि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• महीतले: on the earth
• महीतले: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: महीतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Context

"Confident of prosperity, he who defers action earlier, he does not know what is right and wrong later on."

Characters & Entities

• Vānaras

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It warns that seeking fame (yaśas) detached from righteousness becomes morally hollow; Dharma measures glory by justice, not by destruction.

What is the narrative situation?

The speaker promises steadfast fighting and frames his violence as a means to secure renown for his ruler.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness and commitment, though ethically compromised by the goal of winning fame through unjust war.