Sarga 64

Verse 1

सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु हृष्टो दधिमुखः कपिः।राघवं लक्ष्मणं चैव सुग्रीवं चाभ्यवादयत्।।।।

Được Sugrīva nói như vậy, khỉ Dadhimukha hoan hỷ; liền cung kính đảnh lễ Rāghava (Rāma), Lakṣmaṇa và cả Sugrīva.

Verse 2

स प्रणम्य च सुग्रीवं राघवौ च महाबलौ।वानरैः सहितः शूरैर्दिवमेवोत्पपात ह।।।।

Đảnh lễ Sugrīva cùng hai đấng Rāghava đại lực xong, ngài—cùng các vānara anh hùng—liền vút lên giữa hư không.

Verse 3

स यथैवाऽगतः पूर्वं तथैव त्वरितं गतः।निपत्य गगनाद्भूमौतद्वनं प्रविवेश ह।।।।स प्रविष्टो मधुवनं ददर्श हरियूथपान्।विमदानुत्थितान्सर्वान् मेहमानान्मधूदकम्।।।।

Như khi trước đã đến, nay Ngài lại vội vã đi. Từ hư không đáp xuống mặt đất, Ngài bước vào khu rừng ấy. Vào đến Madhuvana, Ngài thấy các thủ lĩnh bầy vānara—đã tỉnh rượu, đứng dậy cả thảy—đang tiểu ra dòng nước ngọt như mật.

Verse 4

स यथैवाऽगतः पूर्वं तथैव त्वरितं गतः।निपत्य गगनाद्भूमौतद्वनं प्रविवेश ह।।5.64.3।।स प्रविष्टो मधुवनं ददर्श हरियूथपान्।विमदानुत्थितान्सर्वान् मेहमानान्मधूदकम्।।5.64.4।।

Khi bước vào Madhuvana, ngài thấy các thủ lĩnh bầy khỉ: tất cả đã tỉnh men, đều đứng dậy; và nước mật lẫn nước tiểu đang chảy ra khi họ hồi tỉnh sau cơn say.

Verse 5

स तानुपागमद्वीरो बद्ध्वा करपुटाञ्जलिम्।उवाच वचनं श्लक्ष्णमिदं हृष्टवदङ्गदम्।।।।

Vị dũng sĩ ấy tiến đến trước họ, chắp tay cung kính, rồi với niềm hoan hỷ hiện rõ, nói cùng Aṅgada những lời mềm mại, hòa giải.

Verse 6

सौम्य रोषो न कर्तव्यो यदेतत्परिवारितम्।अज्ञानाद्रक्षिभिः क्रोधाद्भवन्तः प्रतिषेधिताः।।।।

“Hỡi bậc hiền hòa, chớ nuôi giận vì sự ngăn trở này. Bọn lính canh do vô tri, lại vì cơn sân, nên đã ngăn các ngài.”

Verse 7

युवराजस्त्वमीशश्च वनस्यास्य महाबल।मौर्ख्यात्पूर्वं कृतो दोषस्तं भवान् क्षन्तुमर्हति।।।।

“Hỡi Aṅgada đại lực, ngài là Thái tử và cũng là bậc chủ tể chính đáng của khu rừng này. Vì ngu muội, trước đây ta đã phạm lỗi; xin ngài rộng lòng tha thứ cho tội ấy.”

Verse 8

आख्यातं हि मया गत्वा पितृव्यस्य तवानघ।इहोपयातं सर्वेषामेतेषां वनचारिणाम्।।।।

“Hỡi hoàng tử vô tội, ta đã đi báo tin cho người chú phụ của ngài; và cũng đã cho tất cả những kẻ cư trú trong rừng này biết rằng ngài đã đến đây.”

Verse 9

स त्वदागमनं श्रुत्वा सहैभिर्हरियूथपैः।प्रहृष्टो न तु रुष्टोऽसौ वनं श्रुत्वा प्रधर्षितम्।।।।

Nghe tin ngài đến, người ấy cùng các thủ lĩnh bầy Vānara này đều hoan hỷ, chẳng hề nổi giận, dù đã nghe rằng khu lâm viên bị xâm hại.

Verse 10

प्रहृष्टो मां पितृव्यस्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः।शीघ्रं प्रेषय सर्वांस्तानिति होवाच पार्थिवः।।।।

“Bậc vương của loài Vānara, Sugrīva—người bác của ngài—rất hoan hỷ; nhà vua bảo tôi: ‘Hãy mau sai tất cả bọn họ đi ngay.’”

Verse 11

श्रुत्वा दधिमुखस्येदं वचनं श्लक्ष्णमङ्गदः।अब्रवीत्तान् हरिश्रेष्ठो वाक्यं वाक्यविशारदः।।।।

Nghe lời nói êm dịu ấy của Dadhimukha, Angada—bậc khỉ ưu tú, tinh thông lời đáp—liền cất lời nói với họ.

Verse 12

शङ्के श्रुतोऽयं वृत्तान्तो रामेण हरियूथपाः।तत्क्षमं नेह नः स्थातुं कृते कार्ये परन्तपाः।।।।

“Hỡi các thủ lĩnh bầy khỉ, ta ngờ rằng Rāma đã nghe tin này rồi. Nay sứ mệnh đã thành, hỡi bậc thiêu đốt quân thù, chúng ta không nên nấn ná ở đây.”

Verse 13

पीत्वा मधु यथाकामं विश्रान्ता वनचारिणः।किं शेषं गमनं तत्र सुग्रीवो यत्र मे गुरुः।।।।

“Các Vānara đi lại trong rừng đã uống mật tùy ý và đã nghỉ ngơi. Ở đây còn việc gì nữa? Ta phải đến nơi Sugrīva—bậc tôn chủ của ta—đang ở.”

Verse 14

सर्वे यथा मां वक्ष्यन्ति समेत्य हरियूथपाः।तथास्मि कर्ता कर्तव्ये भवद्भिः परवानहम्।।।।

Chư vị thủ lĩnh bầy khỉ, khi cùng hội họp mà chỉ dạy ta thế nào, thì ta sẽ làm đúng như vậy trong việc cần làm; trong bổn phận này, ta xin thuận theo lời khuyên của các ngài.

Verse 15

नाज्ञापयितुमीशोऽहं युवराजोऽस्मि यद्यपि।अयुक्तं कृतकर्माणो यूयं धर्षयितुं मया।।।।

Dẫu ta là thái tử kế vị, ta cũng không có quyền ra lệnh cho các ngài. Các ngài đã hoàn thành công việc rồi, nếu ta còn thúc ép hay sai khiến thì thật không phải đạo.

Verse 16

ब्रुवतश्चाङ्गदस्यैवं श्रुत्वा वचनमव्ययम्।प्रहृष्टमनसो वाक्यमिदमूचुर्वनौकसः।।।।

Nghe Angada nói như thế—lời lẽ bền vững không phai—các vānara sống trong rừng lòng đầy hoan hỷ, liền đáp lại như sau.

Verse 17

एवं वक्ष्यति को राजन् प्रभुस्सन्वानरर्षभ।ऐश्वर्यमदमत्तो हि सर्वोऽहमिति मन्यते।।।।

Ôi Đại vương, bậc hùng trong loài vānara! Có vị chúa tể nào lại nói như thế? Kẻ say men quyền thế và phú quý thường tự nghĩ: ‘Ta là tất cả.’

Verse 18

तव चेदं सुसदृशं वाक्यं नान्यस्य कस्यचित्।सन्नतिर्हि तवाख्याति भविष्यच्छुभयोग्यताम्।।।।

Lời nói ấy chỉ hợp với ngài, không hợp với bất kỳ ai khác. Chính sự khiêm cung của ngài đã tỏ bày rằng ngài xứng đáng với một tương lai cát tường.

Verse 19

सर्वे वयमपि प्राप्तास्तत्र गन्तुं कृतक्षणाः।स यत्र हरिवीराणां सुग्रीवः पतिरव्ययः।।5.64.19।।

Tất cả chúng ta cũng đã sẵn sàng, chỉ trong khoảnh khắc liền lên đường đến nơi ấy—nơi Sugrīva, vị chúa tể bền vững, bất hoại của các dũng sĩ vānara, đang ngự.

Verse 20

त्वया ह्यनुक्तैर्हरिभिर्नैव शक्यं पदात्पदम्।क्वचिद्गन्तुं हरिश्रेष्ठ ब्रूमः सत्यमिदं तु ते।।।।

Hỡi bậc tối thượng trong loài vānara! Nếu không có lời chỉ dẫn của ngài, các vānara chẳng thể tiến được dù chỉ một bước đến bất cứ nơi đâu. Đây là lời chân thật chúng tôi thưa cùng ngài.

Verse 21

एवं तु वदतां तेषामङ्गदः प्रत्युवाच ह।बाढं गच्छाम इत्युक्त्वा खमुत्पेतुर्महाबलाः।।।।

Khi họ nói như vậy, Aṅgada đáp: “Được, chúng ta đi.” Nói xong, các vānara đại lực liền tung mình bay vọt lên trời.

Verse 22

उत्पतन्तमनूत्पेतु स्सर्वे ते हरियूथपाः।कृत्वाकाशं निराकाशं यन्त्रोत्क्षिप्ता इवाचलाः।।।।

Thấy ngài đang vút bay, tất cả các thủ lĩnh bầy vānara đều nối gót tung mình theo, khiến bầu trời như chẳng còn là trời nữa—tựa những tảng đá bị máy bắn từ núi cao phóng vọt đi.

Verse 23

तेऽम्बरं सहसोत्पत्य वेगवन्तः प्लवङ्गमाः।विनदन्तो महानादं घना वातेरिता यथा।।।।

Bầy khỉ plavaṅga mau lẹ liền vụt bay lên không trung, gầm vang tiếng lớn—như mây dày bị gió cuốn đi.

Verse 24

अङ्गदे ह्यननुप्राप्ते सुग्रीवो वानराधिपः।उवाच शोकोपहतं रामं कमललोचनम्।।।।

Khi Aṅgada còn chưa đến, Sugrīva—chúa tể loài vānaras—đã nói với Rāma, bậc mắt như hoa sen, đang chìm trong sầu khổ.

Verse 25

समाश्वसिहि भद्रं ते दृष्टा देवी न संशयः।नागन्तुमिह शक्यं तैरतीते समये हि नः।।।।

Xin Người hãy an tâm, Rāma—nguyện điều lành đến với Người. Hoàng hậu quả đã được thấy, không còn nghi ngờ. Vì đã quá hạn kỳ định, họ không thể trở về đây với chúng ta.

Verse 26

न मत्सकाशमागच्छेत्कृत्ये हि विनिपातिते।युवराजो महाबाहुः प्लवतां प्रवरोऽङ्गदः।।।।

Nếu sứ mệnh thật sự thất bại, Aṅgada—thái tử, cánh tay hùng mạnh, bậc nhất trong những kẻ nhảy vượt—ắt đã chẳng đến gần ta.

Verse 27

यद्यप्यकृतकृत्यानामीदृश स्स्यादुपक्रमः।भवेत्स दीनवदनो भ्रान्तविप्लुतमानसः।।।।

Dẫu những kẻ chưa thành việc có trở về theo cách này, thì hẳn người ấy sẽ mặt mày ủ rũ, tâm trí rối loạn, bàng hoàng không yên.

Verse 28

पितृपैतामहं चैतत्पूर्वकैरभिरक्षितम्।न मे मधुवनं हन्यादहृष्टः प्लवगेश्वरः।।।।कौसल्यासुप्रजा राम समाश्वसिहि सुव्रत।

Madhuvana này là gia sản từ thời cha và ông nội ta, do các bậc tiền nhân gìn giữ. Nếu chúa loài khỉ Aṅgada không hoan hỷ, hẳn đã chẳng phá vườn Madhu của ta. Hỡi Rāma, bậc thiện thệ, người con ưu tú của Kausalyā, xin hãy an lòng.

Verse 29

दृष्टा देवी न सन्देहो न चान्येन हनूमता।।।।न ह्यन्यः कर्मणो हेतुस्साधनेऽस्य हनूमतः।

Đã thấy được Hoàng hậu—không còn nghi ngờ—và chính là do Hanūmān, không ai khác. Quả thật, ngoài Hanūmān ra, không có nhân duyên nào có thể thành tựu công việc này.

Verse 30

हनूमति हि सिद्धिश्च मतिश्च मतिसत्तमः।।।।व्यवसायश्च वीर्यं च सूर्ये तेज इव ध्रुवम्।

Này bậc trí tuệ tối thượng, nơi Hanūmān, thành tựu và minh trí—cùng với quyết tâm và dũng lực—an trụ vững bền, như ánh quang an trụ nơi mặt trời.

Verse 31

जाम्बवान्यत्र नेता स्यादङ्गदश्च बलेश्वरः।हनुमांश्चाप्यधिष्ठाता न तस्य गतिरन्यथा।।।।

Nơi nào Jāmbavān làm thủ lĩnh, Aṅgada làm chúa tể sức mạnh, và Hanūmān làm bậc dẫn đạo, thì kết cuộc không thể khác—ắt là thành công.

Verse 32

मा भूश्चिन्तासमायुक्तस्सम्प्रत्यमितविक्रमः।।।।ततः किलकिलाशब्दं शुश्रावासन्नमम्बरे।हनुमत्कर्मदृप्तानां नार्धतां काननौकसाम्।।।।किष्किन्धामुपयातानां सिद्धिं कथयतामिव।

Chớ để ưu tư trói buộc lúc này, hỡi người có oai lực vô lượng. Rồi Ngài nghe gần trên không trung tiếng kêu ríu rít vang dậy của các cư dân rừng núi—những tiếng gầm hãnh diện vì công nghiệp của Hanūmān—như thể họ đang loan báo thành tựu khi tiến về Kiṣkindhā.

Verse 33

मा भूश्चिन्तासमायुक्तस्सम्प्रत्यमितविक्रमः।।5.64.32।।ततः किलकिलाशब्दं शुश्रावासन्नमम्बरे।हनुमत्कर्मदृप्तानां नार्धतां काननौकसाम्।।5.64.33।।किष्किन्धामुपयातानां सिद्धिं कथयतामिव।

“Chớ để lòng bị nỗi lo âu chi phối lúc này, hỡi bậc dũng lực vô lượng.” Rồi ngay gần trên không trung vang lên tiếng ríu rít, gầm vang của bầy vānara nơi rừng—hân hoan vì công hạnh của Hanūmān—như thể họ đang loan báo sự thành tựu khi tiến về Kiṣkindhā.

Verse 34

ततश्श्रुत्वा निनादं तं कपीनां कपिसत्तमः।।।।आयताञ्चितलाङ्गूलस्सोऽभवद्धृष्टमानसः।

Bấy giờ, nghe tiếng gầm vang của bầy vānara, Sugrīva—bậc tối thắng trong loài khỉ—tâm hồn hân hoan; Ngài nâng chiếc đuôi dài, lắc động trong niềm vui.

Verse 35

आजग्मुस्तेऽपि हरयो रामदर्शनकांक्षिणः।।।।अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम्।

Các vānara ấy cũng kéo đến, khát khao được chiêm bái Rāma; họ đặt Aṅgada đi trước, và cả Hanūmān—bậc đứng đầu trong loài khỉ—cùng theo.

Verse 36

तेऽङ्गदप्रमुखा वीराः प्रहृष्ठाश्च मुदान्विताः।।।।निपेतुर्हरिराजस्य समीपे राघवस्य च।

Những dũng sĩ ấy, do Aṅgada dẫn đầu, hớn hở và tràn đầy hoan hỷ, liền đáp xuống gần Harirāja Sugrīva—vua loài vānara—và cũng gần Rāghava (Rāma).

Verse 37

हनुमांश्च महाबाहुः प्रणम्य शिरसा ततः।।।।नियतामक्षतां देवीं राघवाय न्यवेदयत्।

Bấy giờ Hánumān, bậc đại lực, cúi đầu đảnh lễ; rồi kính cẩn tâu với Rāghava rằng: “Đức Nương Sītā, bậc Thiên Nữ kiên trinh, vẫn an ổn, không hề tổn hại.”

Verse 38

दृष्टा देवीति हनुमद्वदनादमृतोपमम्।।।।आकर्ण्य वचनं रामो हर्षमाप सलक्ष्मणः।

Nghe từ miệng Hánumān lời như cam lộ: “Đã gặp được Devī”, Rāma cùng Lakṣmaṇa liền tràn đầy hoan hỷ.

Verse 39

निश्चितार्थं ततस्तस्मिन् सुग्रीवं पवनात्मजे।।।।लक्ष्मणः प्रीतिमान् प्रीतं बहुमानादवैक्षत।

Bấy giờ Lakṣmaṇa, lòng đầy hoan ái và mãn nguyện, với sự kính trọng nhìn về Sugrīva trong việc liên quan đến con của Thần Gió (Hánumān), tin chắc rằng đại sự đã thành.

Verse 40

प्रीत्या च रममाणोऽथ राघवः परवीरहा।।।।बहुमानेन महता हनुमन्तमवैक्षत।

Bấy giờ Rāghava, bậc diệt trừ dũng tướng địch, trong niềm hoan lạc của tình thương, lấy lòng tôn kính lớn lao mà nhìn Hánumān.