Shloka 2

संपाति

उपदेशः / Sampati Instructed and the Search Mission Foretold

Devanagari script

पक्षौ तु ते प्रपक्षौ च पुनरन्यौभविष्यतः।प्राणाश्च चक्षुषी चैव विक्रमश्च बलं च ते।।4.62.2।।

Transliteration

pakṣau tu te prapakṣau ca punar anyau bhaviṣyataḥ | prāṇāś ca cakṣuṣī caiva vikramaś ca balaṃ ca te ||

Translation

Đôi cánh và lông cánh của ngươi sẽ lại mọc mới. Hơi thở sinh mệnh, thị lực, dũng lực, cùng sức mạnh của ngươi cũng sẽ được khôi phục.

Word by Word

• पक्षौ: (two) wings
• पक्षौ: कर्ता (Kartā/Subject; items to be regained)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), द्विवचन

• तु: indeed
• तु: सम्बन्ध (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेषण-अव्यय (particle)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम (2nd person pronoun), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• प्रपक्षौ: (two) pinions/feathered wings
• प्रपक्षौ: कर्ता (Kartā/Subject; coordinated)
• Type: Noun
• Root: प्रपक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्ति-अव्यय (adverb: 'again')

• अन्यौ: new/other (two)
• अन्यौ: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (qualifying 'pakṣau/prapakṣau')

• भविष्यतः: will become
• भविष्यतः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन

• प्राणाः: life-breaths
• प्राणाः: कर्ता (Kartā/Subject; coordinated)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• चक्षुषी: (two) eyes
• चक्षुषी: कर्ता (Kartā/Subject; coordinated)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• एव: also/indeed
• एव: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphasis)

• विक्रमः: prowess
• विक्रमः: कर्ता (Kartā/Subject; coordinated)
• Type: Noun
• Root: विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• बलम्: strength
• बलम्: कर्ता (Kartā/Subject; coordinated)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• ते: your/to you
• ते: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

Context

'I am not enthusiastic about giving you the wings now. Remain here and carry on the work for the welfare of the world.

Characters & Entities

• Sampāti

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is expressed as restorative grace: capability and strength are returned so the recipient can fulfill a righteous purpose rather than remain incapacitated.

What is the narrative situation?

A seer assures Sampāti that his lost powers—wings, eyesight, vitality, and strength—will be restored, preparing him for a larger role in the unfolding mission connected to Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Hope joined to responsibility: renewed power is not for pride, but for service to a dhārmic cause.