Shloka 3

संपाति

उपदेशः / Sampati Instructed and the Search Mission Foretold

Devanagari script

पुराणे सुमहत्कार्यं भविष्यति मया श्रुतं।दृष्टं मे तपसा चैव श्रुत्वा च विदितं मम4.62.3।।

Transliteration

purāṇe sumahat kāryaṃ bhaviṣyati mayā śrutam | dṛṣṭaṃ me tapasā caiva śrutvā ca viditaṃ mama ||

Translation

Trong những truyện cổ xưa, ta đã nghe rằng một đại nghiệp vô cùng sẽ được thành tựu. Nhờ sức khổ hạnh, ta cũng đã thấy biết điều ấy; đã nghe rồi, ta hiểu rõ với lòng chắc chắn.

Word by Word

• पुराणे: in the Purāṇa/ancient lore
• पुराणे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location; 'in the Purāṇa/tradition')
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• सुमहत्: very great
• सुमहत्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सुमहत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc) एकवचन; विशेषण (qualifying 'kāryam')

• कार्यम्: a deed/event
• कार्यम्: कर्ता (Kartā/Subject of 'bhaviṣyati')
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• भविष्यति: will happen
• भविष्यति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मया: by me
• मया: कर्ता/करण (agent/instrument with 'śrutam')
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• श्रुतम्: heard
• श्रुतम्: भावे/वाक्यांश (predicate complement)
• Type: Adjective
• Root: श्रुत (कृदन्त; √श्रु धातु)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; 'heard' (predicate)

• दृष्टम्: seen
• दृष्टम्: भावे/वाक्यांश (predicate complement)
• Type: Adjective
• Root: दृष्ट (कृदन्त; √दृश् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• मे: by me/to me
• मे: सम्बन्ध (possessor/experiencer)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive) एकवचन; (also used as dative in usage, but form is genitive/enclitic)

• तपसा: by austerity
• तपसा: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• एव: indeed/also
• एव: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), 'having heard'

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• विदितम्: known
• विदितम्: भावे/वाक्यांश (predicate complement)
• Type: Adjective
• Root: विदित (कृदन्त; √विद् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• मम: to me/of me
• मम: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

Context

'(Carry on) the work not only for the princes (Rama and Lakshmana) but also for the brahmins, sages, gods and others who live here.

Characters & Entities

• Sampāti

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is linked with satya (truth): the seer grounds guidance in reliable sources—tradition (śruti/purāṇa) and realized insight (tapas)—so action aligns with truth, not speculation.

What is the narrative situation?

The sage explains that his knowledge is not casual; he has both heard authoritative tradition and directly perceived through austerity the coming of a great mission.

Which character virtue is emphasized?

Truthfulness and epistemic discipline: speaking only what is known through valid means, not mere opinion.