Shloka 2

सम्पातिवाक्यम्

Sampati’s Intelligence Report on Sita’s Abduction

Devanagari script

जाम्बवान् वानरश्रेष्ठस्सह सर्वैः प्लवङ्गमैः।भूतलात्सहसोत्थाय गृध्रराजानमब्रवीत्।।।।

Transliteration

jāmbavān vānara-śreṣṭhaḥ saha sarvaiḥ plavaṅgamaiḥ | bhūtalāt sahasotthāya gṛdhra-rājānam abravīt ||

Translation

Bấy giờ Jāmbavān, bậc tối thắng trong loài vānara, cùng hết thảy bầy khỉ lập tức đứng bật dậy khỏi mặt đất và cất lời thưa với vua loài kền kền.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वचः-विशेषणवत् (that speech)

• अमृतास्वादम्: nectar-sweet
• अमृतास्वादम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमृत + आस्वाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (अमृतस्य आस्वादः = 'nectar-like taste')

• गृध्रराजेन: by the king of vultures
• गृध्रराजेन: Kartr (कर्ता/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: गृध्र + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (गृध्राणां राजा = 'king of vultures')

• भाषितम्: spoken
• भाषितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √भाष् (धातु)
• Form: क्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'spoken' (agreeing with तत्/वचः)

• निशम्य: having heard
• निशम्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: नि + √शम्/√श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): 'having heard/listened'

• मुदिताः: gladdened
• मुदिताः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √मुद् (धातु)
• Form: क्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (प्लवगर्षभाः)

• हृष्टाः: thrilled, delighted
• हृष्टाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √हृष् (धातु)
• Form: क्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• वचः: speech, words
• वचः: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्लवगर्षभाः: the best of monkeys
• प्लवगर्षभाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: प्लवग + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (प्लवगानाम् ऋषभाः = 'bulls among monkeys' = best monkeys)

Context

Jambavan the king of bears got up at once from the ground along with the monkeys and spoke to the king of vultures:

Characters & Entities

• Jāmbavān
• Vānaras
• Sampāti (as gṛdhra-rāja)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as responsible leadership: Jāmbavān takes initiative on behalf of the group to pursue a righteous mission.

What is the narrative situation?

The search party, led by Jāmbavān, begins a formal inquiry by addressing Sampāti, the vulture-king.

Which character virtue is emphasized?

Leadership and readiness to act (utsāha) for a collective, dharmic goal.