Ramayana — Bala Kanda, Sarga 61, Shloka 7

शुनःशेफविक्रयः

The Sale of Śunaḥśepa for the Sacrifice

Devanagari script

पशुरद्य हृतो राजन् प्रणष्टस्तव दुर्नयात् ।अरक्षितारं राजानं घ्नन्ति दोषा नरेश्वर ।।।।

Transliteration

paśur adya hṛto rājan praṇaṣṭas tava durnayāt | arakṣitāraṃ rājānaṃ ghnanti doṣā nareśvara ||

Translation

Tâu Đại vương, con vật tế hôm nay đã bị cướp mất; do sự trị nước bất cẩn của ngài mà nay đã thất lạc, khó bề tìm lại. Ôi chúa tể loài người, lỗi lầm sẽ quật ngã vị vua không biết che chở, hộ trì.

Word by Word

• पशुः: the animal
• पशुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अद्य: today; now
• अद्य: Adhikarana (अधिकरण: time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (time adverb: 'today/now')

• हृतः: stolen; carried off
• हृतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective (of पशुः)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन

• प्रणष्टः: lost; disappeared
• प्रणष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-नश् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective (of पशुः)

• तव: of you; your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (genitive), एकवचन

• दुर्नयात्: due to bad governance
• दुर्नयात्: Hetu (हेतु/ablative of cause)
• Type: Noun
• Root: दुर् + नय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन; तत्पुरुषः ('bad policy/evil governance')

• अरक्षितारम्: one who does not protect
• अरक्षितारम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ-रक्षि-तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of राजानम्)

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• घ्नन्ति: destroy; strike down
• घ्नन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• दोषाः: faults; evils
• दोषाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• नरेश्वर: O lord of men
• नरेश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन; तत्पुरुषः ('lord of men')

Context

"O King! the animal has been stolen away and because of your inability to enforce law, it could not be traced. O Lord of men! the king who fails to protect (his dependents)perishes by his own faults.

Characters & Entities

• Ambarīṣa
• vipra (priest)
• paśu (sacrificial animal)
• rājadharma (implicit)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Rājadharma: a ruler is morally accountable for protection and order; negligence (failure to safeguard) becomes a self-destructive fault.

What is the narrative situation?

After the sacrificial animal disappears, the priest rebukes the king, framing the loss as a governance failure that must be remedied.

Which character virtue is emphasized?

Moral candor (satya-vacana) in counsel: the priest speaks plainly to uphold dharma, even when it criticizes royal authority.