Sarga 54

Verse 1

कामधेनुं वसिष्ठोऽपि यदा न त्यज्यते मुनि:।तदास्य शबलां राम विश्वामित्रोऽन्वकर्षत।।।।

Bạch Rāma, khi hiền giả Vasiṣṭha không chịu từ bỏ bò như ý, thì Viśvāmitra đã dùng sức kéo lôi Śabalā đi.

Verse 2

नीयमाना तु शबला राम राज्ञा महात्मना।दु:खिता चिन्तयामास रुदन्ती शोककर्शिता।।।।

Hỡi Rāma, khi Śabalā bị vị đại vương cao cả áp giải đi, nàng đau khổ suy tư, vừa khóc vừa than, thân tâm hao mòn vì sầu não.

Verse 3

परित्यक्ता वसिष्ठेन किमहं सुमहात्मना।याहं राजभटैर्दीना ह्रियेय भृशदु:खिता।।।।

“Chẳng lẽ con đã bị bậc đại đức Vasiṣṭha bỏ rơi sao—con, kẻ đáng thương và đau khổ tột cùng, đang bị bọn tùy tướng của vua lôi đi?”

Verse 4

किं मयाऽपकृतं तस्य महर्षेर्भावितात्मन:।यन्मामनागसं भक्तामिष्टां त्यजति धार्मिक:।।।।

“Con đã làm điều gì trái với vị đại ṛṣi tâm hồn thanh tịnh ấy, mà bậc chính pháp lại nỡ ruồng bỏ con—vô tội, một lòng kính phụng, và được Người yêu quý?”

Verse 5

इति सा चिन्तयित्वा तु विनिश्श्वस्य पुन:पुन:।निर्धूय तांस्तदा भृत्यान् शतशश्शत्रुसूदन ।जगामानिलवेगेन पादमूलं महात्मन:।।।।

Nghĩ vậy, nàng lại thở dài hết lần này đến lần khác; rồi phủi gạt bọn gia nhân hàng trăm kẻ, hỡi bậc diệt thù, nàng lao đi như gió đến dưới chân vị Đại Hồn (Vasiṣṭha).

Verse 6

शबला सा रुदन्ती च क्रोशन्ती चेदमब्रवीत्।वसिष्ठस्याग्रतस्स्थित्वा मेघदुन्दुभिराविणी।।।।

Bò cái Śabalā ấy vừa khóc vừa kêu, đứng trước mặt Vasiṣṭha mà thưa; tiếng nàng vang rền như sấm, như trống lớn và trống đồng.

Verse 7

भगवन् किं परित्यक्ता त्वयाऽहं ब्रह्मणस्सुत।यस्माद्राजभृता मां हि नयन्ते त्वत्सकाशत:।।।।

“Bạch Thế Tôn, hỡi con của Phạm Thiên—Ngài đã bỏ rơi con sao? Vì cớ gì bọn người của vua lại lôi con đi ngay trước mặt Ngài?”

Verse 8

एवमुक्तस्तु ब्रह्मर्षिरिदं वचनमब्रवीत्।शोकसन्तप्तहृदयां स्वसारमिव दु:खिताम्।।।।

Được thưa hỏi như vậy, vị Phạm-ṛṣi liền nói lời này; nàng đau khổ như người chị em ruột, lòng bị sầu não thiêu đốt.

Verse 9

न त्वां त्यजामि शबले नापि मेऽपकृतं त्वया।एष त्वां नयते राजा बलोन्मत्तो महाबल:।।।।

“Ta không bỏ con, hỡi Śabalā; con cũng chẳng hề làm điều gì trái với ta. Chính vị vua kia—đại lực mà cuồng vì quyền thế—đang dùng bạo lực đem con đi.”

Verse 10

न हि तुल्यं बलं मह्यं राजा त्वद्य विशेषत:।बली राजा क्षत्रियश्च पृथिव्या: पतिरेव च।।।।

Sức lực của ta không thể sánh với sức lực của nhà vua—nhất là hôm nay. Vua vốn hùng mạnh; lại là một kṣatriya, và thật là chúa tể của cõi đất.

Verse 11

इयमक्षौहिणी पूर्णा सवाजिरथसङ्कुला।हस्तिध्वजसमाकीर्णा तेनासौ बलवत्तर:।।।।

Đây là một đạo quân akṣauhiṇī đầy đủ, dày đặc ngựa và xe chiến, chen chúc voi trận và cờ xí; bởi vậy ông ta mạnh hơn.

Verse 12

एवमुक्ता वसिष्ठेन प्रत्युवाच विनीतवत्।वचनं वचनज्ञा सा ब्रह्मर्षिममितप्रभम्।।।।

Được hiền thánh Vasiṣṭha nói như vậy, nàng bò thông tuệ về lời đáp liền khiêm cung thưa lại vị Brahmarṣi có quang uy vô lượng.

Verse 13

न बलं क्षत्रियस्याहुर्ब्राह्मणो बलवत्तर:।ब्रह्मन् ब्रह्मबलं दिव्यं क्षत्रात्तु बलवत्तरम्।।।।

“Bạch Bà-la-môn! Người ta không nói sức mạnh của kṣatriya là lớn hơn; chính brāhmaṇa mới mạnh hơn. Hỡi bậc Phạm! Phạm lực thiêng liêng của brāhmaṇa quả thật vượt hơn sức lực của kṣatriya.”

Verse 14

अप्रमेयबलं तुभ्यं न त्वया बलवत्तर:।विश्वामित्रो महावीर्यस्तेज स्तव दुरासदम्।।।।

“Sức mạnh của ngài thật không thể lường; không ai mạnh hơn ngài. Dù Viśvāmitra là bậc đại dũng, cũng không thể đến gần quang huy của ngài—thần quang ấy không thể xâm phạm.”

Verse 15

नियुङ्क्ष्व मां महाभाग त्वद्ब्रह्मबलसम्भृताम्।तस्य दर्पबलं यत्तन्नाशयामि दुरात्मन:।।।।

“Xin ngài hãy sai khiến con, bậc đại phúc đức; con được nâng đỡ bởi Phạm lực của ngài. Con sẽ diệt trừ sức kiêu mạn của kẻ ác tâm ấy.”

Verse 16

इत्युक्तस्तु तया राम वसिष्ठ स्सुमहायशा:।सृजस्वेति तदोवाच बलं परबलार्दनम्।।।।

Được nàng thưa như vậy, hỡi Rāma, Vasiṣṭha lừng danh bậc nhất liền nói: “Hãy hóa hiện một đạo quân, đủ sức nghiền nát uy lực của địch.”

Verse 17

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सुरभिस्साऽसृजत्तदा।।।।तस्या हुम्भारवोत्सृष्टा: पप्लवाश्शतशो नृप।नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यत:।।।।

Nghe lời truyền ấy, Surabhi (Śabalā) liền phóng sinh một đạo binh. Tâu Đại vương, từ tiếng rống “humbhā” của nàng, bọn Paplava sinh ra hàng trăm, và trước mắt Viśvāmitra, chúng tiêu diệt trọn vẹn quân đội của ngài.

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सुरभिस्साऽसृजत्तदा।।1.54.17।।तस्या हुम्भारवोत्सृष्टा: पप्लवाश्शतशो नृप। नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यत:।।1.54.18।।

Đây là bản trùng tụng của sự việc trước: Surabhi, nghe lời Vasiṣṭha, liền từ tiếng rống “humbhā” sinh ra Paplava hàng trăm; và trước mắt Viśvāmitra, chúng diệt sạch toàn quân của ngài.

Verse 19

बलं भग्नं ततो दृष्ट्वा रथेनाक्रम्य कौशिक:।स राजा परमक्रुद्धो रोषविस्फारितेक्षण:।पप्लवान्नाशयामास शस्त्रैरुच्चावचैरपि।।।।

Thấy quân mình tan tác, Kauśika (Viśvāmitra) liền lên xe chiến, cơn giận bừng bừng. Mắt trợn rộng vì phẫn nộ, nhà vua cũng dùng đủ loại binh khí mà tiêu diệt luôn bọn Paplava.

Verse 20

विश्वामित्रार्दितान् दृष्ट्वा पप्लवाञ्छतशस्तदा।भूय एवासृजत्कोपाच्छकान् यवनमिश्रितान्।।।।

Thấy bọn Paplava hàng trăm bị Viśvāmitra đánh dẹp, nàng lại nổi giận mà sinh ra thêm nữa: những Śaka, pha lẫn với các Yavana.

Verse 21

तैरासीत् संवृता भूमि श्शकैर्यवनमिश्रितै:।प्रभावद्भिर्महावीर्यैर्हेमकिञ्जल्कसन्निभै:।।।।

Mặt đất bị phủ kín bởi bọn Śaka, xen lẫn với Yavana—rực sáng, đại dũng lực, lấp lánh như những sợi tơ vàng.

Verse 22

दीर्घासिपट्टिशधरैःमवर्णाम्बरावृतै:।निर्दग्धं तद्बलं सर्वं प्रदीप्तैरिव पावकै:।।।।

Tay cầm trường kiếm và giáo mác, khoác y phục sắc vàng, họ thiêu nuốt toàn bộ đạo quân ấy—như những ngọn lửa bừng cháy.

Verse 23

ततोऽस्त्राणि महातेजा विश्वामित्रो मुमोच ह।तैस्तैर्यवनकाम्भोजा: पप्लवाश्चाकुलीकृता:।।।।

Bấy giờ, bậc đại quang huy Viśvāmitra phóng ra các thần khí; bởi muôn thứ phi tiễn ấy, Yavana, Kāmboja và Paplava đều rối loạn, kinh hoàng khốn đốn.