Ramayana — Bala Kanda, Sarga 47, Shloka 1

दितेर्गर्भभङ्गो मरुत्प्रतिष्ठा च

Diti’s Severed Embryo and the स्थापना of the Maruts; Viśālā-nagara Lineage

Devanagari script

सप्तधातु कृते गर्भे दिति: परमदु:खिता।सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाऽब्रवीत्।।।।

Transliteration

sapta-dhātu-kṛte garbhe ditiḥ parama-duḥkhitā | sahasrākṣaṃ durādharṣaṃ vākyaṃ sānunayā ’bravīt || 1.47.1 ||

Translation

Khi thai nhi của nàng bị chẻ thành bảy phần, Diti đau khổ tột cùng, đã dùng lời lẽ dịu dàng, hòa giải mà thưa với Indra ngàn mắt, bậc không thể khuất phục.

Word by Word

• सप्तधा: into seven parts / sevenfold
• सप्तधा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सप्तधा (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (Avyaya), प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• तु: but / indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (Avyaya), निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• कृते: when (it was) done/cut
• कृते: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘कृते’ = ‘having been done/cut’ (locative absolute with गर्भे)

• गर्भे: in the embryo / in the womb
• गर्भे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; locative absolute context

• दितिः: Diti
• दितिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• परमदुःखिता: extremely distressed
• परमदुःखिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परम-दुःखित (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दितिः इति विशेषण

• सहस्राक्षम्: Indra (the thousand-eyed)
• सहस्राक्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहस्र-अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (‘सहस्रम् अक्षाणि यस्य’); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• दुराधर्षम्: unassailable
• दुराधर्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दुर्-आधर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (उपपद/नञ्-न; here दुर्वाचक उपसर्ग ‘दुर्’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सहस्राक्षम् इति विशेषण

• वाक्यम्: words / speech
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• सानुनया: with entreaty / conciliatingly
• सानुनया: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: स-अनुनय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सह/स- उपसर्गार्थ ‘with’); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/रीतिवाचक (with entreaty)

• अब्रवीत्: spoke
• अब्रवीत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Context

Deeply distressed Diti, having come to know that the embryo had been severed into seven pieces, humbly spoke to the unassailable Indra.

Characters & Entities

• Diti
• Indra (Sahasrākṣa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma emphasizes restraint in speech even in suffering: Diti responds with conciliatory words rather than vengeance, modeling self-control.

What is the narrative situation?

After Indra’s act results in the embryo being divided into seven, Diti addresses Indra in a pacifying manner.

Which character virtue is emphasized?

Forbearance (kṣamā) and measured speech (vāg-saṃyama) in the face of grievous loss.