HomeRamayanaBala KandaSarga 43Shloka 12
Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 43, Shloka 12

गङ्गावतरणम्

The Descent of the Gaṅgā and Bhagiratha’s Fulfilment

तस्यां विसृज्यमानायां सप्तस्रोतांसि जज्ञिरे।।1.43.11।। ह्लादिनी पावनी चैव नलिनी च तथाऽपरा।तिस्र: प्राचीं दिशं जग्मु: गङ्गाश्शिवजलाश्शुभा:।।1.43.12।।

tasyāṃ visṛjyamānāyāṃ saptasrotāṃsi jajñire |

hlādinī pāvanī caiva nalinī ca tathā 'parā |

tisraḥ prācīṃ diśaṃ jagmur gaṅgāḥ śivajalāḥ śubhāḥ || 1.43.11–12 ||

Khi Gaṅgā được thả xuống, bảy dòng nước liền sinh khởi. Trong đó, ba dòng cát tường—Hlādinī, Pāvanī và Nalinī—chảy về phương Đông, mang theo thánh thủy của Śiva.

ह्लादिनी(the stream named) Hlādinī
ह्लादिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootह्लादिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; नदी-नाम
पावनी(the stream named) Pāvanī
पावनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपावनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; नदी-नाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)
नलिनी(the stream named) Nalinī
नलिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनलिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; नदी-नाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीति/प्रकार-अव्ययम् (adverb: thus/so)
अपराanother (stream)
अपरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; 'अन्या' इत्यर्थे
तिस्रःthree
तिस्रः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; संख्या-विशेषणम् (गङ्गाः इति विशेषणम्)
प्राचीम्eastern
प्राचीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; दिशम् इति विशेषणम्
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
जग्मुःwent/flowed
जग्मुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
गङ्गाःGaṅgā-streams
गङ्गाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्
शिवजलाःhaving auspicious waters
शिवजलाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव + जल (प्रातिपदिक-द्वय)
Formबहुव्रीहिः (possessive): 'शिवं जलं यस्याः/येषाम्'; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; गङ्गाः इति विशेषणम्
शुभाःauspicious
शुभाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; गङ्गाः इति विशेषणम्

As she (Ganga) was released, she branched out into seven streams. Three streamsknown as Hladini, Pavani and Nalini having auspicious waters and conferring prosperity flowed eastwards.

G
Gaṅgā
Ś
Śiva (Hara)
H
Hlādinī
N
Nalinī

FAQs

Purification and welfare are portrayed as dharmic outcomes: sacred waters become channels for cleansing and prosperity across the land.

Upon Śiva’s release of Gaṅgā, she divides into multiple streams; the text names three that flow eastward.

The verse emphasizes sacred beneficence rather than a single person’s trait—Gaṅgā as a dharmic instrument of purification, enabled by Bhagīratha’s resolve.