Ramayana — Bala Kanda, Sarga 23, Shloka 13

कामाश्रम

प्रवेशः / Entry into Kāma’s Hermitage at the Sarayū–Gaṅgā Confluence

Devanagari script

तस्य गात्रं हतं तत्र निर्दग्थस्य महात्मना।अशरीर: कृत: काम: क्रोधाद्देवेश्वरेण हि।।।।

Transliteration

tasya gātraṃ hataṃ tatra nirdagdhasya mahātmanā |

aśarīraḥ kṛtaḥ kāmaḥ krodhād deveśvareṇa hi ||

Translation

Tại đó, bậc Đại Hồn đã thiêu đốt đến tận cùng; thân xác của Kāma bị hủy diệt. Quả thật, do cơn phẫn nộ, Đấng Chúa tể chư thiên đã khiến Kāma trở thành vô thân.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: षष्ठी, एकवचन, सर्वनाम

• गात्रम्: body
• गात्रम्: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (contextually subject of 'hatam')

• हतम्: destroyed; struck down
• हतम्: क्रिया-विशेषण (predicate)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• निर्दग्धस्य: of the completely burnt one
• निर्दग्धस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: निर्- दह् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (PPP), षष्ठी, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (qualifies 'tasya')

• महात्मना: by the great-souled one
• महात्मना: कर्ता (Agent in instrumental/कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय, पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृ-करण (agent/instrument)

• अशरीरः: bodiless
• अशरीरः: कर्ता (as qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अ-शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifies 'kāmaḥ')

• कृतः: made
• कृतः: क्रिया-विशेषण (predicate)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate: 'was made')

• कामः: Kāma
• कामः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्रोधात्: from wrath; because of anger
• क्रोधात्: हेतु/अपादान (Cause; Ablative)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; हेतौ (cause)

• देवेश्वरेण: by the lord of the gods
• देवेश्वरेण: कर्ता (Agent in instrumental)
• Type: Noun
• Root: देवेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष ('devānām īśvaraḥ'), पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• हि: indeed
• हि: वाक्य-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/causal nuance)

Context

Having been completely burnt down by Lord Siva, Kama's body was destroyed. Mighty angry, Siva, reduced Kama to a 'disembodied being.

Characters & Entities

• Kāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Forces that disturb righteous order can be neutralized; Dharma prevails when higher authority restrains harmful impulses.

What is the narrative situation?

The story reaches the point where Kāma is not merely burned but rendered disembodied as a result of divine wrath.

Which character virtue is emphasized?

The implied virtue is tapas-backed authority: spiritual power used to uphold order by curbing disruptive desire.