Sarga 83

Verse 1

तत स्समुत्थितः काल्यमास्थाय स्यन्दनोत्तमम्।प्रययौ भरतश्शीघ्रं रामदर्शनकाङ्क्षया।।2.83.1।।

Rồi khi rạng đông, Bharata đứng dậy, lên cỗ xe tuyệt hảo, vội vã khởi hành, chỉ vì khát khao được diện kiến Rama.

Verse 2

अग्रतः प्रययुस्तस्य सर्वे मन्त्रिपुरोधसः।अधिरुह्य हयैर्युक्तान्रथान्सूर्यरथोपमान्।।2.83.2।।

Các đại thần và các vị tế sư của ngài đều đi trước, lên những chiến xa thắng ngựa, rực sáng như chiến xa của Thần Mặt Trời.

Verse 3

नवनागसहस्राणि कल्पितानि यथाविधि।अन्वयुर्भरतं यान्तमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम्।।2.83.3।।

Theo đúng nghi lễ và trật tự, chín nghìn voi chiến được bày trận trang nghiêm, theo sau Bharata khi ngài lên đường—niềm hân hoan của dòng dõi Ikṣvāku.

Verse 4

षष्टी रथसहस्राणि धन्विनो विविधायुधाः।अन्वयुर्भरतं यान्तं राजपुत्रं यशस्विनम्।।2.83.4।।

Sáu vạn chiến xa, với các cung thủ mang đủ loại binh khí, theo sau Bharata khi ngài tiến bước—vị vương tử lẫy lừng.

Verse 5

शतं सहस्राण्यश्वानां समारूढानि राघवम्।अन्वयुर्भरतं यान्तं सत्यसन्धं जितेन्द्रियम्।।2.83.5।।

Mười vạn tuấn mã, mỗi con đều có kỵ sĩ, theo sau Bharata khi ngài lên đường—bậc giữ trọn lời thệ nguyện, chế ngự các căn.

Verse 6

कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी।रामानयनसंहृष्टा ययुर्यानेन भास्वता।।2.83.6।।

Kaikeyī, Sumitrā và Kausalyā lẫy lừng, lòng hân hoan vì hy vọng rước Rāma trở về, đã đi trên cỗ xe rực sáng.

Verse 7

प्रयाताश्चार्यसङ्घाता रामं द्रष्टुं सलक्ष्मणम्।तस्यैव च कथाश्चित्राः कुर्वाणा हृष्टमानसाः।।2.83.7।।

Các đoàn bô lão và dân chúng đáng kính cũng lên đường để được yết kiến Rāma cùng Lakṣmaṇa; lòng hoan hỷ, họ kể lại những công hạnh kỳ diệu của ngài.

Verse 8

मेघश्यामं महाबाहुं स्थिरसत्त्वं दृढव्रतम्।कदा द्रक्ष्यामहे रामं जगत श्शोकनाशनम्।।2.83.8।।

Bao giờ chúng ta được chiêm bái Rāma—thân sắc xanh như mây mưa, tay mạnh phi thường, tâm chí kiên định, giữ giới nguyện bền chắc—Đấng diệt trừ sầu khổ của thế gian?

Verse 9

दृष्ट एव हि न श्शोकमपनेष्यति राघवः।तम स्सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्निव भास्करः।।2.83.9।।

Quả thật, chỉ cần được thấy thôi, Rāghava sẽ xua tan nỗi sầu của chúng ta—như mặt trời vừa mọc quét sạch bóng tối khắp cõi đời.

Verse 10

इत्येवं कथयन्तस्ते सम्प्रहृष्टाः कथा श्शुभाः।परिष्वजानाश्चान्योन्यं ययुर्नागरिका जनाः।।2.83.10।।

Nói như thế, dân thành vui mừng tiến bước, kể lại những câu chuyện cát tường về Rama, lại ôm nhau mà đi.

Verse 11

ये च तत्रापरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः।रामं प्रति ययुर्हृष्टा स्सर्वाः प्रकृतयस्तथा।।2.83.11।।

Cùng với họ, tất cả những người khác ở đó—các công dân được kính trọng và giới thương nhân—quả thật mọi thần dân, đều hân hoan tiến về phía Rama.

Verse 12

मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।2.83.12।।मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः।।2.83.13।।सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा।।2.83.14।।रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा।।2.83.15।।

Những người thợ ngọc, các thợ gốm khéo; thợ dệt và những kẻ mưu sinh bằng nghề binh khí; thợ làm đồ trang sức lông công, thợ cưa, thợ làm đồ lặt vặt và thợ khoan đục; thợ ngà, thợ trát vôi, cùng người buôn hương liệu; các thợ kim hoàn lừng danh, người giặt chăn, người coi tắm nước nóng, lương y, người bán hương trầm và kẻ bán rượu; thợ giặt, thợ may, các trưởng thôn ấp; nghệ nhân sân khấu đi cùng phụ nữ của họ, và cả dân chài—tất thảy đều cùng đi, theo chân Bharata.

Verse 13

मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।2.83.12।।मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः।।2.83.13।।सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा।।2.83.14।।रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा।।2.83.15।।

Những người thợ ngọc, các thợ gốm khéo; thợ dệt và những kẻ mưu sinh bằng nghề binh khí; thợ làm đồ trang sức lông công, thợ cưa, thợ làm đồ lặt vặt và thợ khoan đục; thợ ngà, thợ trát vôi, cùng người buôn hương liệu; các thợ kim hoàn lừng danh, người giặt chăn, người coi tắm nước nóng, lương y, người bán hương trầm và kẻ bán rượu; thợ giặt, thợ may, các trưởng thôn ấp; nghệ nhân sân khấu đi cùng phụ nữ của họ, và cả dân chài—tất thảy đều cùng đi, theo chân Bharata.

Verse 14

मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।2.83.12।।मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः।।2.83.13।।सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा।।2.83.14।।रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा।।2.83.15।।

Những người thợ ngọc, các thợ gốm khéo; thợ dệt và những kẻ mưu sinh bằng nghề binh khí; thợ làm đồ trang sức lông công, thợ cưa, thợ làm đồ lặt vặt và thợ khoan đục; thợ ngà, thợ trát vôi, cùng người buôn hương liệu; các thợ kim hoàn lừng danh, người giặt chăn, người coi tắm nước nóng, lương y, người bán hương trầm và kẻ bán rượu; thợ giặt, thợ may, các trưởng thôn ấp; nghệ nhân sân khấu đi cùng phụ nữ của họ, và cả dân chài—tất thảy đều cùng đi, theo chân Bharata.

Verse 15

मणिकाराश्च ये केचित्कुम्भकाराश्च शोभनाः।सूत्रकर्मकृतश्चैव ये च शस्त्रोपजीविनः।2.83.12।।मयूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकास्तथा।दन्तकारा स्सुधाकारा स्तथा गन्धोपजीविनः।।2.83.13।।सुवर्णकाराः प्रख्यातास्तथा कम्बलधावकाः।स्नापकोष्णोदका वैद्याधूपकाश्शौण्डिकास्तथा।।2.83.14।।रजकास्तुन्नवायाश्च ग्रामघोषमहत्तराः।शैलूषाश्च सह स्त्रीभिर्ययुः कैवर्तकास्तथा।।2.83.15।।

Những người thợ ngọc, các thợ gốm khéo; thợ dệt và những kẻ mưu sinh bằng nghề binh khí; thợ làm đồ trang sức lông công, thợ cưa, thợ làm đồ lặt vặt và thợ khoan đục; thợ ngà, thợ trát vôi, cùng người buôn hương liệu; các thợ kim hoàn lừng danh, người giặt chăn, người coi tắm nước nóng, lương y, người bán hương trầm và kẻ bán rượu; thợ giặt, thợ may, các trưởng thôn ấp; nghệ nhân sân khấu đi cùng phụ nữ của họ, và cả dân chài—tất thảy đều cùng đi, theo chân Bharata.

Verse 16

समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्तसम्मताः।गोरथैर्भरतं यान्तमनुजग्मु स्सहस्रशः।।2.83.16।।

Các Bà-la-môn tâm ý định tĩnh, thông suốt Veda, được kính trọng vì hạnh kiểm ngay thẳng, đã theo chân Bharata khi ngài lên đường, từng ngàn người, ngồi trên xe bò.

Verse 17

सुवेषा श्शुद्धवसनास्ताम्रमृष्टानुलेपनाः।सर्वे ते विविधैर्यानै श्शनैर्भरतमन्वयुः।।2.83.17।।

Trang sức chỉnh tề, y phục tinh sạch, thân thoa hương đàn đỏ rực, tất cả đều theo Bharata thong thả, đi bằng nhiều loại xe cộ khác nhau.

Verse 18

प्रहृष्टमुदिता सेना साऽन्वयात्कैकयीसुतम्।भ्रातुरानयने यान्तं भरतं भ्रातृवत्सलम्।।2.83.18।।

Đạo quân ấy hân hoan, lòng đầy phấn khởi, liền theo chân Bharata—con của Kaikeyī, người hết mực thương kính anh—khi ngài lên đường đi rước anh mình trở về.

Verse 19

ते गत्वा दूरमध्वानं रथयानाश्वकुञ्जरैः।समासेदुस्ततो गङ्गां शृङ्गीबेरपुरं प्रति।।2.83.19।।यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः।निवसत्यप्रमादेन देशं तं परिपालयन्।।2.83.20।।

Đi một quãng đường dài bằng chiến xa, xe ngựa, ngựa và voi, họ liền đến sông Hằng, hướng về Śṛṅgīberapura; nơi ấy vị dũng sĩ Guha, bạn của Rāma, sống giữa họ hàng thân tộc, luôn tỉnh thức gìn giữ miền đất ấy.

Verse 20

ते गत्वा दूरमध्वानं रथयानाश्वकुञ्जरैः।समासेदुस्ततो गङ्गां शृङ्गीबेरपुरं प्रति।।2.83.19।।यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः।निवसत्यप्रमादेन देशं तं परिपालयन्।।2.83.20।।

Đi một quãng đường dài bằng chiến xa, xe ngựa, ngựa và voi, họ liền đến sông Hằng, hướng về Śṛṅgīberapura; nơi ấy vị dũng sĩ Guha, bạn của Rāma, sống giữa họ hàng thân tộc, luôn tỉnh thức gìn giữ miền đất ấy.

Verse 21

उपेत्य तीरं गङ्गायाश्चक्रवाकैरलङ्कृतम्।व्यवातिष्ठत सा सेना भरतस्यानुयायिनी।।2.83.21।।

Đến bờ sông Hằng, nơi được điểm trang bởi chim cakravāka, đạo quân theo Bharata liền dừng lại tại đó.

Verse 22

निरीक्ष्यानुगतां सेनां तां च गङ्गां शिवोदकाम्।भरतस्सचिवान्सर्वानब्रवीद्वाक्यकोविदः।।2.83.22।।

Nhìn đạo quân đã theo mình và dòng sông Hằng với làn nước cát tường, Bharata—người khéo lời—liền nói với tất cả các đại thần.

Verse 23

निवेशयत मे सैन्यमभिप्रायेण सर्वतः।विश्रान्ताः प्रतरिष्यामश्श्व इदानीमिमां नदीम्।।2.83.23।।

Hãy hạ trại quân ta khắp bốn phía, tùy nơi thuận tiện. Khi mọi người đã nghỉ ngơi, ngày mai chúng ta sẽ vượt qua dòng sông này.

Verse 24

दातुं च तावदिच्छामि स्वर्गतस्य महीपतेः।और्ध्वदेहनिमित्तार्थमवतीर्योदकं नदीम्।।2.83.24।।

Còn lúc này, ta muốn xuống dòng sông, dâng lễ rưới nước (tarpana) cho vị đại vương đã khuất, để trợ duyên cho hành trình của Người nơi cõi trời.

Verse 25

तस्यैवं ब्रुवतोऽमात्यास्तथेत्युक्त्वा समाहिताः।न्यवेशयंस्तां छन्देन स्वेन स्वेन पृथक्पृथक्।।2.83.25।।

Nghe Người nói như vậy, các đại thần—điềm tĩnh và chăm chú—đáp: “Xin vâng,” rồi sắp đặt doanh trại; mỗi đạo quân theo phần mình mà an trú riêng rẽ, tùy thuận tiện.

Verse 26

निवेश्य गङ्गामनु तां महानदीं चमूं विधानैः परिबर्हशोभिनीम्।उवास रामस्य तदा महात्मनो विचिन्तयानो भरतो निवर्तनम्।।2.83.26।।

Sau khi cho đại quân rực rỡ—trang nghiêm với cờ xí và phù hiệu vương gia—đóng dọc theo đại hà Gaṅgā, sắp đặt đâu vào đấy, Bharata ở lại nơi ấy, trầm tư về việc thỉnh mời bậc đại hồn Rāma hồi quy.