Sarga 33

Verse 1

दत्त्वा तु सह वैदेह्या ब्राह्मणेभ्यो धनं बहु।जग्मतुः पितरं द्रष्टुं सीतया सह राघवौ।।।।

Sau khi cùng Vaidehī bố thí nhiều của cải cho các bà-la-môn, hai vị Rāghava cùng với Sītā lên đường đi yết kiến phụ vương (Daśaratha).

Verse 2

ततो गृहीते दुष्प्रेक्षे त्वशोभेतां तदायुधे।मालादामभिराबद्धे सीतया समलङ्कृते।।।।

Bấy giờ, đôi vũ khí rực sáng ấy khi được cầm lên lại càng chói ngời; được Sītā trang điểm, kết vòng hoa và chuỗi hoa, càng thêm uy nghi lộng lẫy.

Verse 3

ततः प्रासादहर्म्याणि विमानशिखराणि च।अधिरुह्य जनश्श्रीमानुदासीनो व्यलोकयत्।।।।

Bấy giờ, những người dân phú túc liền lên các cung điện, lầu đài và những đỉnh tháp cao của các tòa lâu tầng; họ lặng lẽ nhìn xuống, lòng nặng trĩu sầu thương mà như tách rời.

Verse 4

न हि रथ्याः स्म शक्यन्ते गन्तुं बहुजनाकुलाः।आरुह्य तस्मात्प्रासादान् दीनाः पश्यन्ति राघवम्।।।।

Vì đường phố chen chúc người nên không thể đi lại; bởi thế, dân chúng buồn khổ leo lên các lầu đài, rồi nhìn về Rāghava.

Verse 5

पदातिं वर्जितच्छत्रं रामं दृष्ट्वा जनास्तदा।ऊचुर्बहुविधा वाच श्शोकोपहतचेतसः।।।।

Khi thấy Rāma đi bộ, không có lọng vương giả che trên đầu, dân chúng lúc ấy—tâm trí bị sầu thương đánh gục—đã thốt ra muôn lời khác nhau.

Verse 6

यं यान्तमनुयाति स्म चतुरङ्गबलं महत्।तमेकं सीतया सार्धमनुयाति स्म लक्ष्मणः।।।।

Người mà khi xuất hành, đại quân bốn binh chủng từng theo hầu đông đảo—nay Người đi một mình; chỉ có Lakṣmaṇa theo bước, cùng với Sītā.

Verse 7

ऐश्वर्यस्य रसज्ञः सन् कामिनां चैव कामदः।नेच्छत्येवानृतं कर्तुं पितरं धर्मगौरवात्।।।।

Dẫu thấu rõ vị ngọt của vương quyền phú quý và có thể ban thỏa ước nguyện cho người đời, Rāma vì tôn kính dharma vẫn không muốn khiến phụ vương mang tiếng thất tín.

Verse 8

या न शक्या पुरा द्रष्टुं भूतैराकाशगैरपि।तामद्य सीतां पश्यन्ति राजमार्गगता जनाः।।।।

Nàng mà thuở trước ngay cả các loài hữu tình bay giữa hư không cũng khó được thấy—thì hôm nay, dân chúng đi trên đại lộ hoàng gia lại có thể nhìn thấy chính Sītā ấy.

Verse 9

अङ्गरागोचितां सीतां रक्तचन्दनसेविनीम्।वर्षमुष्णं च शीतं च नेष्यन्त्याशु विवर्णताम्।।।।

Sītā, vốn quen dùng hương cao và thoa đàn hương đỏ, nay sẽ phải chịu mưa, nóng và rét; những điều ấy sẽ sớm làm sắc diện nàng phai nhạt.

Verse 10

अद्य नूनं दशरथस्सत्त्वमाविश्य भाषते।न हि राजा प्रियं पुत्रं विवासयितुमर्हति।।।।

Hẳn hôm nay Daśaratha nói như thể bị một sức tối tăm chiếm lấy; bởi bậc quân vương không nên đày ải chính người con yêu dấu của mình.

Verse 11

निर्गुणस्यापि पुत्रस्य कथं स्याद्विप्रवासनम्।किं पुनर्यस्य लोकोऽयं जितो वृत्तेन केवलम्।।।।

Ngay cả một người con không có đức hạnh, làm sao lại có thể bị đày đi xa? Huống chi là Rāma, bậc chỉ nhờ hạnh kiểm mà đã chinh phục trọn thế gian này.

Verse 12

अनृशंस्यमनुक्रोशः श्रुतं शीलं दमश्शमः।राघवं शोभयन्त्येते षड्गुणाः पुरुषोत्तमम्।।।।

Không làm hại, lòng thương xót, học vấn, phẩm hạnh, điều phục các căn và an tĩnh nội tâm—sáu đức ấy làm rạng ngời Rāghava, bậc tối thượng trong loài người.

Verse 13

तस्मात्तस्योपघातेन प्रजाः परमपीडिताः।औदकानीव सत्त्वानि ग्रीष्मे सलिलसङ्क्षयात्।।।।

Vì thế, bởi sự tổn hại giáng xuống Ngài, muôn dân đau khổ tột cùng—như loài thủy sinh giữa mùa hạ khi nước cạn khô.

Verse 14

पीडया पीडितं सर्वं जगदस्य जगत्पतेः।मूलस्येवोपघातेन वृक्षः पुष्पफलोपगः।।।।

Khi Ngài—chúa tể của thế gian—chịu khổ, cả thế gian cũng cùng chịu khổ; như cây đang trổ hoa kết trái mà gốc bị đánh, liền suy sụp.

Verse 15

मूलं ह्येष मनुष्याणां धर्मसारो महाद्युतिः।पुष्पं फलं च पत्रं च शाखाश्चास्येतरे जनाः।।।।

Ngài, rực sáng, tinh túy của Dharma, thật là cội rễ của nhân loại; còn những người khác chỉ như hoa, quả, lá và cành của cây ấy.

Verse 16

ते लक्ष्मण इव क्षिप्रं सपत्न्य स्सहबान्धवाः।गच्छन्तमनुगच्छामो येन गच्छति राघवः।।।।

Chúng ta, như Lakṣmaṇa, hãy mau mau theo bước Rāghava; cùng với các phu nhân và bà con thân thuộc, Ngài đi đường nào ta cũng theo đường ấy.

Verse 17

उद्यानानि परित्यज्य क्षेत्राणि च गृहाणि च।एकदुःखसुखा राममनुगच्छाम धार्मिकम्।।।।

Bỏ lại vườn tược, ruộng đồng và nhà cửa; cùng chung một nỗi khổ một niềm vui, chúng ta hãy theo Rāma—bậc hành trì Chánh pháp.

Verse 18

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः।।।।रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च।।।।अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च।।।।दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम्।।।।

Hãy để Kaikeyī tiếp nhận những ngôi nhà chúng ta bỏ lại—những nhà có sân vườn đổ nát, kho chôn bị đào bới, của cải và lúa thóc bị mang đi, trơ trụi mọi bề. Chúng phủ đầy bụi đất, như bị chư thần rời bỏ; chuột chạy rông, hang ổ chằng chịt; không nước, không khói bếp, không quét dọn; lễ vật cúng dường, tế tự, thần chú, lễ hiến, tụng niệm đều lặng tắt—tựa như nhà tan hoang vì nạn đói, bát đĩa vỡ vụn ngổn ngang.

Verse 19

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः।।2.33.18।।रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च।।2.33.19।।अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च।।2.33.20।।दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम्।।2.33.21।।

Hãy để Kaikeyī tiếp nhận những ngôi nhà chúng ta bỏ lại—những nhà có sân vườn đổ nát, kho chôn bị đào bới, của cải và lúa thóc bị mang đi, trơ trụi mọi bề. Chúng phủ đầy bụi đất, như bị chư thần rời bỏ; chuột chạy rông, hang ổ chằng chịt; không nước, không khói bếp, không quét dọn; lễ vật cúng dường, tế tự, thần chú, lễ hiến, tụng niệm đều lặng tắt—tựa như nhà tan hoang vì nạn đói, bát đĩa vỡ vụn ngổn ngang.

Verse 20

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः।।2.33.18।।रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च।।2.33.19।।अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च।।2.33.20।।दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम्।।2.33.21।।

Nguyện cho mọi loài thú nanh vuốt đều bỏ hang ổ; chim muông và muông thú rời các sườn núi; voi và sư tử, kinh hãi trước uy hiện của chúng ta, hãy lìa rừng sâu. Rồi chúng hãy đến nương nơi ta đã bỏ lại, và nhường lại chốn nay ta đang cư ngụ.

Verse 21

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः।।2.33.18।।रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च।।2.33.19।।अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च।।2.33.20।।दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम्।।2.33.21।।

Hãy để Kaikeyī cùng con trai và quyến thuộc nhận lấy miền đất ấy—nơi đầy rắn độc, thú dữ và chim muông, những loài sống bằng cỏ, thịt và trái. Còn chúng ta, hết thảy sẽ an nhiên ở rừng với Rāghava.

Verse 22

वनं नगरमेवास्तु येन गच्छति राघवः।अस्माभिश्च परित्यक्तं पुरं सम्पद्यतां वनम्।।।।

Rāghava đi đến đâu, khu rừng ấy hãy là kinh thành của chúng ta; còn kinh thành bị chúng ta bỏ lại, hãy để nó hóa thành rừng vắng.

Verse 23

बिलानि दंष्ट्रिण स्सर्वे सानूनि मृगपक्षिणः।त्यजन्त्वस्मद्भयाद्भीता गजास्सिंहा वनानि च।।।।अस्मत्त्यक्तं प्रपद्यन्तां सेव्यमानं त्यजन्तु च।

Nguyện cho mọi loài thú nanh vuốt đều bỏ hang ổ; chim muông và muông thú rời các sườn núi; voi và sư tử, kinh hãi trước uy hiện của chúng ta, hãy lìa rừng sâu. Rồi chúng hãy đến nương nơi ta đã bỏ lại, và nhường lại chốn nay ta đang cư ngụ.

Verse 24

तृणमांस फलादानां देशं व्यालमृगद्विजम्।।।।प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सह बान्धवैः।राघवेण वने सर्वे वयं वत्स्याम निर्वृताः।।।।

Hãy để Kaikeyī cùng con trai và quyến thuộc nhận lấy miền đất ấy—nơi đầy rắn độc, thú dữ và chim muông, những loài sống bằng cỏ, thịt và trái. Còn chúng ta, hết thảy sẽ an nhiên ở rừng với Rāghava.

Verse 25

तृणमांस फलादानां देशं व्यालमृगद्विजम्।।2.33.24।।प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सह बान्धवैः।राघवेण वने सर्वे वयं वत्स्याम निर्वृताः।।2.33.25।।

Hãy để Kaikeyī cùng con trai và quyến thuộc nhận lấy miền đất ấy—nơi đầy rắn độc, thú dữ và chim muông, những loài sống bằng cỏ, thịt và trái. Còn chúng ta, hết thảy sẽ an nhiên ở rừng với Rāghava.

Verse 26

इत्येवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः।शुश्राव रामः श्रुत्वा च न विचक्रेऽस्य मानसम्।।।।

Như thế, Rāma nghe muôn lời khác nhau do nhiều người nói ra; nhưng dẫu đã nghe, tâm Người vẫn không hề lay chuyển khỏi chí nguyện.

Verse 27

स तु वेश्म पितुर्दूरात्कैलासशिखरप्रभम्।अभिचक्राम धर्मात्मा मत्तमातङ्गविक्रमः।।।।

Bấy giờ, bậc dharmātmā ấy—dũng mãnh như voi say—tiến về cung điện của phụ vương; từ xa cung ấy rực sáng như đỉnh núi Kailāsa.

Verse 28

विनीतवीरपुरुषं प्रविश्य तु नृपालयम्।ददर्शावस्थितं दीनं सुमन्त्रमविदूरतः।।।।

Bước vào hoàng cung, nơi các dũng sĩ được rèn luyện nghiêm cẩn canh giữ, Người thấy Sumantra đứng không xa, dáng vẻ sầu khổ.

Verse 29

प्रतीक्षमाणोऽपि जनं तदार्तमनार्तरूपः प्रहसन्निवाथ।जगाम रामः पितरं दिदृक्षुःपितुर्निदेशं विधिवच्चिकीर्षुः।।।।

Dẫu thấy dân chúng khi ấy đau khổ, Rāma vẫn không để lộ nỗi buồn của mình; như thể mỉm cười, Người đi gặp phụ vương, quyết chí vâng làm theo thánh chỉ của cha cho đúng pháp.

Verse 30

तत्पूर्वमैक्ष्वाकसुतो महात्मारामो गमिष्यन्वनमार्तरूपम्।व्यतिष्ठत प्रेक्ष्य तदा सुमन्त्रंपितुर्महात्मा प्रतिहारणार्थम्।।।।

Lần đầu tiên, Rāma đại hồn—dòng dõi Ikṣvāku—với dung mạo nhuốm sầu khi sắp vào rừng, bỗng dừng lại; vừa trông thấy Sumantra, Ngài đứng yên để nhờ ông vào tâu với phụ vương về sự Ngài đã đến.

Verse 31

पितुर्निदेशेन तु धर्मवत्सलःवनप्रवेशे कृतबुद्धिनिश्चयः।स राघवः प्रेक्ष्य सुमन्त्रमब्रवीन्निवेदयस्वागमनं नृपाय मे।।।।

Nhưng Rāghava, người yêu kính dharma, đã quyết chí vào rừng theo lệnh phụ vương; thấy Sumantra, Ngài nói: “Hãy tâu với đức vua về sự ta đã đến.”