Sarga 3

Verse 1

तेषामञ्जलिपद्मानि प्रगृहीतानि सर्वशः।प्रतिगृह्याब्रवीद्राजा तेभ्यः प्रियहितं वचः।।।।

Đón nhận những đôi tay chắp như hoa sen của họ, giơ lên khắp nơi với lòng cung kính, nhà vua tiếp nhận rồi nói với họ lời vừa đẹp lòng vừa lợi ích.

Verse 2

अहोऽस्मि परमप्रीतः प्रभावश्चातुलो मम।यन्मे ज्येष्ठं प्रियं पुत्रं यौवराज्यस्थमिच्छथ।।।।

Ôi, ta vui mừng tột bậc; uy quang của ta cũng rạng rỡ khôn sánh—vì các khanh muốn lập người con trưởng yêu dấu của ta vào ngôi Thái tử nhiếp chính.

Verse 3

इति प्रत्यर्च्य तान्राजा ब्राह्मणानिदमब्रवीत्।वसिष्ठं वामदेवं च तेषामेवोपशृण्वताम्।।।।

Bấy giờ, sau khi đã cung kính đáp lễ và tôn vinh các vị Bà-la-môn ấy, đức vua cất lời, hướng về hiền thánh Vasiṣṭha và Vāmadeva, trong khi những vị còn lại lắng nghe.

Verse 4

चैत्रश्श्रीमानयं मासः पुण्यः पुष्पितकाननः।यौवराज्याय रामस्य सर्वमेवोपकल्प्यताम्।।।।राज्ञस्तूपरते वाक्ये जनघोषो महानभूत्।

“Tháng Caitra cát tường này thật linh thiêng, rừng vườn nở rộ hoa thơm. Hãy chuẩn bị mọi sự cho lễ tấn phong Rāma làm Thái tử.” Khi vua dứt lời, dân chúng vang lên tiếng hoan hô lớn.

Verse 5

शनैस्तस्मिन्प्रशान्ते च जनघोषे जनाधिपः।।।।वसिष्ठं मुनिशार्दूलं राजा वचनमब्रवीत्।

Khi tiếng ồn ào của dân chúng dần lắng xuống, nhà vua—bậc chúa tể của muôn dân—liền cất lời với hiền thánh Vasiṣṭha, bậc hổ trong hàng ẩn sĩ, rằng:

Verse 6

अभिषेकाय रामस्य यत्कर्म सपरिच्छदम्।।।।तदद्य भगवन् सर्वमाज्ञापयितु मर्हसि।

Bạch đấng tôn kính, xin hôm nay Ngài hãy ban lệnh đầy đủ—cùng mọi vật dụng cần thiết—để cử hành lễ quán đảnh tấn phong cho Rama.

Verse 7

तच्छ्रुत्वा भूमिपालस्य वसिष्ठो द्विजसत्तमः।।।।आदिदेशाग्रतो राज्ञ स्स्थितान्युक्तान् कृताञ्जलीन्।

Nghe lời nhà vua, hiền thánh Vasiṣṭha—bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn—liền truyền dạy các quan viên đã được chỉ định, đang đứng trước vua chắp tay cung kính.

Verse 8

सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि।।।।शुक्लमाल्यांश्च लाजांश्च पृथक्च मधुसर्पिषी।अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि।।।।चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम्।चामरव्यजने श्वेते ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम्।।।।शतं च शातकुम्भानां कुम्भानाग्निवर्चसाम्।हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च।।।।उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारं महीपतेः।

Đến sáng mai, hãy bày đủ nơi điện thờ lửa của đức vua: vàng và các kim loại quý, châu báu, lễ vật cùng mọi dược thảo; vòng hoa trắng, lúa rang, và mật cùng bơ sữa (ghee) để riêng; y phục mới chưa dùng, chiến xa và mọi thứ binh khí; bốn binh chủng cùng một voi có tướng lành; quạt phất trần trắng, cờ và lọng nhạt màu; một trăm bình vàng rực sáng; một tấm da hổ trọn vẹn; và một con bò đực có sừng bọc vàng, đầy đủ trang nghiêm.

Verse 9

सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि।।2.3.8।। शुक्लमाल्यांश्च लाजांश्च पृथक्च मधुसर्पिषी। अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि।।2.3.9।। चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम्। चामरव्यजने श्वेते ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम्।।2.3.10।। शतं च शातकुम्भानां कुम्भानाग्निवर्चसाम्। हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च।।2.3.11।। उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारं महीपतेः।

Đến sáng mai, hãy bày đủ nơi điện thờ lửa của đức vua: vàng và các kim loại quý, châu báu, lễ vật cùng mọi dược thảo; vòng hoa trắng, lúa rang, và mật cùng bơ sữa (ghee) để riêng; y phục mới chưa dùng, chiến xa và mọi thứ binh khí; bốn binh chủng cùng một voi có tướng lành; quạt phất trần trắng, cờ và lọng nhạt màu; một trăm bình vàng rực sáng; một tấm da hổ trọn vẹn; và một con bò đực có sừng bọc vàng, đầy đủ trang nghiêm.

Verse 10

सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि।।2.3.8।। शुक्लमाल्यांश्च लाजांश्च पृथक्च मधुसर्पिषी। अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि।।2.3.9।। चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम्। चामरव्यजने श्वेते ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम्।।2.3.10।। शतं च शातकुम्भानां कुम्भानाग्निवर्चसाम्। हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च।।2.3.11।। उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारं महीपतेः।

Đến sớm mai, hãy dâng bày trong điện thờ lửa của đức vua: vàng và các kim loại quý, châu báu, lễ vật cùng mọi dược thảo; vòng hoa trắng và lúa rang; mật ong và bơ sữa tinh khiết để riêng; y phục mới, chiến xa và mọi thứ binh khí; bốn binh chủng cùng một voi có tướng lành; quạt đuôi yak trắng, cờ và lọng nhạt màu; một trăm bình vàng rực sáng; một con bò đực toàn vẹn với sừng bọc vàng, và một tấm da hổ.

Verse 11

सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि।।2.3.8।।शुक्लमाल्यांश्च लाजांश्च पृथक्च मधुसर्पिषी।अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि।।2.3.9।।चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम्।चामरव्यजने श्वेते ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम्।।2.3.10।।शतं च शातकुम्भानां कुम्भानाग्निवर्चसाम्।हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च।।2.3.11।।उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारं महीपतेः।

Đến sớm mai, hãy dâng bày trong điện thờ lửa của đức vua: vàng và các kim loại quý, châu báu, lễ vật cùng mọi dược thảo; vòng hoa trắng và lúa rang; mật ong và bơ sữa tinh khiết để riêng; y phục mới, chiến xa và mọi thứ binh khí; bốn binh chủng cùng một voi có tướng lành; quạt đuôi yak trắng, cờ và lọng nhạt màu; một trăm bình vàng rực sáng; một con bò đực toàn vẹn với sừng bọc vàng, và một tấm da hổ.

Verse 12

यच्चान्यत्किञ्चिदेष्टव्यं तत्सर्वमुपकल्प्यताम्।।।।अन्तःपुरस्य द्वाराणि सर्वस्य नगरस्य च।चन्दनस्रग्भिरर्च्यन्तां धूपैश्च घ्राणहारिभिः।।।।

Còn mọi vật khác, dù nhỏ nhặt, hễ cần dùng thì đều phải sắm đủ. Hãy trang nghiêm các cổng nội cung và khắp toàn thành bằng vòng hoa đàn hương, cùng hương trầm thơm ngát.

Verse 13

यच्चान्यत्किञ्चिदेष्टव्यं तत्सर्वमुपकल्प्यताम्।।2.3.12।।अन्तःपुरस्य द्वाराणि सर्वस्य नगरस्य च।चन्दनस्रग्भिरर्च्यन्तां धूपैश्च घ्राणहारिभिः।।2.3.13।।

Còn mọi vật khác, dù nhỏ nhặt, hễ cần dùng thì đều phải sắm đủ. Hãy trang nghiêm các cổng nội cung và khắp toàn thành bằng vòng hoa đàn hương, cùng hương trầm thơm ngát.

Verse 14

प्रशस्तमन्नं गुणवद्दधिक्षीरोपसेचनम्।द्विजानां शतसाहस्रे यत्प्रकाममलं भवेत्।।।।

Hãy sửa soạn thức ăn thượng hảo—cơm ngon chan sữa chua và sữa tươi—để đủ cho một trăm nghìn vị Bà-la-môn thọ thực tùy tâm, thanh tịnh viên mãn.

Verse 15

सत्कृत्य द्विजमुख्यानां श्वःप्रभाते प्रदीयताम्।घृतं दधि च लाजाश्च दक्षिणाश्चापि पुष्कलाः।।।।

Sau khi cung kính tôn đãi các vị Bà-la-môn bậc nhất, sáng mai lúc rạng đông hãy dâng cho họ bơ sữa (ghī), sữa chua, thóc rang, cùng lễ vật bố thí dồi dào.

Verse 16

सूर्येऽभ्युदितमात्रे श्वो भविता स्वस्तिवाचनम्।ब्राह्मणाश्च निमन्त्र्यन्तां कल्प्यन्तामासनानि च।।।।

Ngày mai, vừa khi mặt trời mới nhô lên, hãy cử hành lời tụng chúc lành; lại mời các vị Bà-la-môn đến và sắp đặt chỗ ngồi cho trang nghiêm.

Verse 17

आबध्यन्तां पताकाश्च राजमार्गश्च सिंच्यताम्।सर्वे च तालावचरा गणिकाश्च स्वलङ्कृताः।।।।कक्ष्यां द्वितीयामासाद्य तिष्ठन्तु नृपवेश्मनः।

Hãy buộc treo cờ phướn, và rưới nước lên các đại lộ hoàng gia. Tất cả nghệ nhân biểu diễn và các kỹ nữ, trang sức lộng lẫy, hãy đến sân trong thứ hai của hoàng cung và đứng chầu tại đó.

Verse 18

देवायतनचैत्येषुसान्नभक्षा स्सदक्षिणाः।।।।उपस्थापयितव्या स्स्युर्माल्ययोग्याः पृथक्पृथक्।

Tại các đền thờ chư Thiên và các thánh tích, hãy bố trí riêng từng nhóm người hầu, có sẵn cơm bánh và đồ ăn, kèm theo lễ vật bố thí, xứng đáng để dâng vòng hoa (cho người lễ bái và khách quý).

Verse 19

दीर्घासिबद्धा योधाश्च सन्नद्धा मृष्टवाससः।।।।महाराजाङ्गणं सर्वे प्रविशन्तु महोदयम्।

Xin cho hết thảy các dũng sĩ—mặc y phục tinh tươm, giáp trụ chỉnh tề, trường kiếm đã buộc—đều vào sân triều huy hoàng của Đại vương.

Verse 20

एवं व्यादिश्य विप्रौ तौ क्रियास्तत्र सुनिष्ठितौ।।।।चक्रतुश्चैव यच्छेषं पार्थिवाय निवेद्य च।

Dạy bảo như vậy xong, hai vị Bà-la-môn nghiêm trì giới hạnh, tại đó sắp đặt các nghi lễ; rồi cũng hoàn tất phần còn lại và kính tâu lên đức vua.

Verse 21

कृतमित्येव चाब्रूतां अभिगम्य जगत्पतिम्।।।।यथोक्तवचनं प्रीतौ हर्षयुक्तौ द्विजर्षभौ।

Đến gần đấng chúa tể của cõi nước, hai bậc Bà-la-môn tối thượng—lòng hoan hỷ, đầy mừng vui—thưa đúng theo lời truyền: “Đã xong.”

Verse 22

ततस्सुमन्त्रं द्युतिमान्राजा वचनमब्रवीत्।रामः कृतात्मा भवता शीघ्रमानीयतामिति।।।।

Bấy giờ đức vua rạng ngời bảo Sumantra rằng: “Hãy mau do khanh đưa Rāma, bậc tự chế thanh tịnh, đến đây.”

Verse 23

स तथेति प्रतिज्ञाय सुमन्त्रो राजशासनात्।।।।रामं तत्रानयाञ्चक्रे रथेन रथिनां वरम्।

Sumantra, bậc xa phu bậc nhất, thưa “Xin vâng” và nhận lời; rồi theo thánh chỉ của vua, ông dùng xe ngựa đưa Rāma—bậc kiệt xuất giữa các chiến xa—đến đó.

Verse 24

अथ तत्र समासीना स्तदा दशरथं नृपम्।।।।प्राच्योदीच्याः प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भूमिपाः।म्लेच्छाश्चार्याश्च ये चान्ये वनशैलान्तवासिनः।।।।उपासाञ्चक्रिरे सर्वे तं देवा इव वासवम्।

Bấy giờ, tại nơi ấy, các vua chư hầu từ phương Đông, phương Bắc, phương Tây và phương Nam—cả các bậc mleccha lẫn ārya, cùng những người khác cư trú nơi rừng sâu và biên sơn—đều đồng loạt đến đảnh lễ vua Daśaratha, như chư thiên phụng bái Indra (Vāsava).

Verse 25

अथ तत्र समासीना स्तदा दशरथं नृपम्।।2.3.24।।प्राच्योदीच्याः प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भूमिपाः।म्लेच्छाश्चार्याश्च ये चान्ये वनशैलान्तवासिनः।।2.3.25।।उपासाञ्चक्रिरे सर्वे तं देवा इव वासवम्।

Giữa hội chúng ấy, bậc vương thánh ấy—như Indra giữa các Marut—đứng trên lầu điện, trông thấy con trai mình đang tiến đến, ngồi trên xe ngựa.

Verse 26

तेषां मध्ये स राजर्षिर्मरुतामिव वासवः।।।।प्रासादस्थो रथगतं ददर्शायान्तमात्मजम्।

Giữa hội chúng ấy, bậc vương thánh ấy—như Indra giữa các Marut—đứng trên lầu điện, trông thấy con trai mình đang tiến đến, ngồi trên xe ngựa.

Verse 27

गन्धर्वराजप्रतिमं लोके विख्यातपौरुषम्।।।।दीर्घबाहुं महासत्त्वं मत्तमातङ्गगामिनम्।चन्द्रकान्ताननं राममतीव प्रियदर्शनम्।।।।रूपौदार्यगुणैः पुंसां दृष्टिचित्तापहारिणम्।घर्माभितप्ताः पर्जन्यं ह्लादयन्तमिव प्रजाः।।।।न ततर्प समायान्तं पश्यमानो नराधिपः।

Rāma tựa như hình bóng của vua Gandharva, danh tiếng dũng mãnh vang khắp thế gian: tay dài, khí lực lớn, bước đi oai vệ như voi say; dung nhan như nguyệt quang bảo thạch, đẹp đến nao lòng. Bởi sắc tướng, phong độ cao quý và đức hạnh, chàng cuốn hút mắt nhìn và cướp lấy tâm trí người đời; như cơn mưa làm mát kẻ bị nắng thiêu, chàng khiến muôn dân hân hoan. Nhà vua nhìn chàng tiến đến mà lòng vẫn chẳng hề thỏa.

Verse 28

गन्धर्वराजप्रतिमं लोके विख्यातपौरुषम्।।2.3.27।।दीर्घबाहुं महासत्त्वं मत्तमातङ्गगामिनम्।चन्द्रकान्ताननं राममतीव प्रियदर्शनम्।।2.3.28।।रूपौदार्यगुणैः पुंसां दृष्टिचित्तापहारिणम्।घर्माभितप्ताः पर्जन्यं ह्लादयन्तमिव प्रजाः।।2.3.29।।न ततर्प समायान्तं पश्यमानो नराधिपः।

Rāghava, bậc anh kiệt giữa loài người, cùng người đánh xe bước lên cung điện cao vút như đỉnh Kailāsa, để yết kiến nhà vua.

Verse 29

गन्धर्वराजप्रतिमं लोके विख्यातपौरुषम्।।2.3.27।।दीर्घबाहुं महासत्त्वं मत्तमातङ्गगामिनम्।चन्द्रकान्ताननं राममतीव प्रियदर्शनम्।।2.3.28।।रूपौदार्यगुणैः पुंसां दृष्टिचित्तापहारिणम्।घर्माभितप्ताः पर्जन्यं ह्लादयन्तमिव प्रजाः।।2.3.29।।न ततर्प समायान्तं पश्यमानो नराधिपः।

Bấy giờ, sau khi đã cung kính đáp lễ và tôn vinh các vị Bà-la-môn ấy, đức vua cất lời, hướng về hiền thánh Vasiṣṭha và Vāmadeva, trong khi những vị còn lại lắng nghe.

Verse 30

अवतार्य सुमन्त्रस्तं राघवं स्यन्दनोत्तमात्।।।।पितुस्समीपं गच्छन्तं प्राञ्जलिः पृष्ठतोऽन्वगात्।

Sumantra đỡ Rāghava xuống khỏi cỗ xe tuyệt hảo; rồi khi Rāma chắp tay đi về phía phụ vương, ông kính cẩn theo sau.

Verse 31

स तं कैलासशृङ्गाभं प्रासादं नरपुङ्गवः।।।।आरुरोह नृपं द्रष्टुं सह सूतेन राघवः।

Rāghava, bậc anh kiệt giữa loài người, cùng người đánh xe bước lên cung điện cao vút như đỉnh Kailāsa, để yết kiến nhà vua.

Verse 32

स प्राञ्जलिरभिप्रेत्य प्रणतः पितुरन्तिके।।।।नाम स्वं श्रावयन्रामो ववन्दे चरणौ पितुः।

Chắp tay cung kính, Rāma tiến đến gần phụ vương; cúi mình sát bên, khiêm nhường xưng danh, rồi thành kính đảnh lễ, chạm vào đôi chân của cha.

Verse 33

तं दृष्ट्वा प्रणतं पार्श्वे कृताञ्जलिपुटं नृपः।।।।गृह्याञ्जलौ समाकृष्य सस्वजे प्रियमात्मजम्।

Thấy người con yêu đứng gần bên, cúi mình với đôi tay chắp lại, đức vua nắm lấy hai tay đang khép của con, kéo lại gần và ôm chầm đứa con chí ái.

Verse 34

तस्मै चाभ्युदितं दिव्यं मणिकाञ्चनभूषितम्।।।।दिदेश राजा रुचिरं रामाय परमासनम्।

Rồi đức vua truyền dọn cho Rāma một bảo tọa tối thượng, cao sang rực rỡ, tựa như cõi trời, trang sức bằng châu ngọc và vàng ròng.

Verse 35

तदासनवरं प्राप्य व्यदीपयत राघवः।।।।स्वयैव प्रभया मेरुमुदये विमलो रविः।

Đắc ngồi trên bảo tọa thượng hạng ấy, Rāghava rạng ngời tỏa sáng—như vầng nhật sạch trong lúc bình minh, tự ánh quang soi rực núi Meru.

Verse 36

तेन विभ्राजता तत्र सा सभाऽभिव्यरोचत।।।।विमलग्रहनक्षत्रा शारदी द्यौरिवेन्दुना।

Nhờ Người rực sáng nơi ấy, hội đường càng thêm huy hoàng—như bầu trời thu trong vắt, tinh tú và hành tinh thanh tịnh, rạng ngời bởi vầng trăng.

Verse 37

तं पश्यमानो नृपतिस्तुतोष प्रियमात्मजम्।।।।अलङ्कृतमिवात्मानमादर्शतलसंस्थितम्।

Nhìn thấy người con yêu dấu, nhà vua hoan hỷ sâu xa—như thể thấy chính mình được trang nghiêm, hiện bóng trên mặt gương.

Verse 38

स तं सस्मितमाभाष्य पुत्रं पुत्रवतां वरः।।।।उवाचेदं वचो राजा देवेन्द्रमिव काश्यपः।

Mỉm cười gọi con, nhà vua—bậc tối thượng trong hàng phụ thân—nói lời này, như Kaśyapa thưa với Devendra.

Verse 39

ज्येष्ठायामसि मे पत्न्यां सदृश्यां सदृशस्सुतः।।।।उत्पन्नस्त्वं गुणश्रेष्ठो मम रामात्मजः प्रियः।

Hỡi Rāma, từ người vợ cả của ta—bậc xứng đáng bậc nhất—con đã sinh ra: người con tương xứng, đứng đầu mọi đức hạnh, và là ái tử của ta.

Verse 40

यतस्त्वया प्रजाश्चेमा स्स्वगुणैरनुरञ्जिताः।।।।तस्मात्त्वं पुष्ययोगेन यौवराज्यमवाप्नुहि।

Vì nhờ chính đức hạnh của con mà muôn dân này đều được cảm hóa, lòng họ hướng về con; vậy nên, khi Chandra (Nguyệt thần) hội cùng sao Puṣya, con hãy thọ nhận ngôi Thái tử.

Verse 41

कामतस्त्वं प्रकृत्यैव विनीतो गुणवानसि।।।।गुणवत्यपि तु स्नेहात्पुत्र वक्ष्यामि ते हितम्।

Quả thật, tự bản tính con đã khiêm cung, nết na và đầy đủ đức hạnh; nhưng, hỡi con trai, vì lòng thương yêu, ta vẫn sẽ nói với con điều lợi ích, dù con vốn đã có đức.

Verse 42

भूयो विनयमास्थाय भव नित्यं जितेन्द्रियः।।।।कामक्रोधसमुत्थानि त्यजेथा व्यसनानि च।

Hãy càng thêm nương nơi đức khiêm nhường, và luôn chế ngự các căn; cũng hãy dứt bỏ những lỗi lầm, tai họa phát sinh từ dục vọng và sân hận.

Verse 43

परोक्षया वर्तमानो वृत्त्या प्रत्यक्षया तथा।।।।अमात्यप्रभृतीस्सर्वाःप्रकृतीश्चानुरञ्जय।

Bằng hạnh kiểm của con—dù khi họ vắng mặt hay khi đối diện—hãy làm cho tất cả đều hoan hỷ: từ các đại thần cho đến toàn thể dân chúng.

Verse 44

कोष्ठागारायुधागारैःकृत्वा सन्निचयान्बहून्।।।।तुष्टानुरक्तप्रकृतिर्यः पालयति मेदिनीम्।तस्यनन्दन्ति मित्राणि लब्ध्वाऽमृतमिवामराः।।।।तस्मात्त्वमपि चात्मानं नियम्यैवं समाचर।

Người trị vì cõi đất, sau khi lập nhiều kho lẫm và kho binh khí dự trữ dồi dào, lại khiến thần dân hoan hỷ và một lòng quy phục—thì bằng hữu của người ấy vui mừng, như chư thiên được cam lộ. Vậy nên, chính ngươi cũng hãy tự chế ngự mình mà hành xử đúng như thế.

Verse 45

कोष्ठागारायुधागारैःकृत्वा सन्निचयान्बहून्।।2.3.44।।तुष्टानुरक्तप्रकृतिर्यः पालयति मेदिनीम्।तस्यनन्दन्ति मित्राणि लब्ध्वाऽमृतमिवामराः।।2.3.45।।तस्मात्त्वमपि चात्मानं नियम्यैवं समाचर।

Người trị vì cõi đất, sau khi lập nhiều kho lẫm và kho binh khí dự trữ dồi dào, lại khiến thần dân hoan hỷ và một lòng quy phục—thì bằng hữu của người ấy vui mừng, như chư thiên được cam lộ. Vậy nên, chính ngươi cũng hãy tự chế ngự mình mà hành xử đúng như thế.

Verse 46

तच्छ्रुत्वा सुहृदस्तस्य रामस्य प्रियकारिणः।।।।त्वरिताः शीघ्रमभ्येत्य कौसल्यायै न्यवेदयन्।

Nghe lời ấy, những người thân hữu của Rāma—mong đem điều vui đến—liền vội vã tức khắc đến bên Kauśalyā và kính cẩn tâu báo.

Verse 47

सा हिरण्यं च गाश्चैव रत्नानि विविधानि च।।।।व्यादिदेश प्रियाख्येभ्यः कौसल्या प्रमदोत्तमा।

Kauśalyā, bậc tối thượng trong hàng phụ nữ, liền truyền ban vàng, bò và các loại châu báu khác nhau cho những sứ giả đã đem tin lành.

Verse 48

अथाऽभिवाद्य राजानं रथमारुह्य राघवः।।।।ययौ स्वं द्युतिमद्वेश्म जनौघैः प्रतिपूजितः।

Bấy giờ Rāghava, sau khi đảnh lễ nhà vua, lên xe ngựa và đi về tư dinh rực sáng của mình, được đoàn người đông đảo kính trọng nghênh đón.

Verse 49

ते चापि पौरा नृपतेर्वचस्तच्छृत्वा तथा लाभमिवेष्टमाशु।नरेन्द्रमामन्त्र्य गृहाणि गत्वादेवान्समानर्चुरतिप्रहृष्टाः।।।।

Các thị dân cũng vậy, nghe lời tuyên cáo của nhà vua, liền cảm thấy như vừa được điều lợi quý báu. Họ bái từ bậc quân vương, mau trở về nhà, lòng hân hoan tràn đầy, rồi cúng kính thờ phụng chư thiên.