Adhyaya 7

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अथोग्रं स तपो दैत्यो दशवर्षसहस्रकम् । चकार भानुमक्ष्णा च पश्यन्नूर्ध्वपदे स्थितः

Agastya nói: Bấy giờ Daitya ấy thực hành khổ hạnh dữ dội suốt mười ngàn năm; đứng trong tư thế cao vời và dùng đôi mắt chăm chú nhìn Thần Mặt Trời (Surya).

Verse 2

कुंभकर्णोऽपि कृतवांस्तपः परमदुश्चरम् । विभीषणस्तु धर्मात्मा चचार परमं तपः

Kumbhakarṇa cũng thực hành khổ hạnh vô cùng khó làm; còn Vibhīṣaṇa, bậc có tâm hướng về Dharma, đã tu tập khổ hạnh tối thượng.

Verse 3

तदा प्रसन्नो भगवान्देवदेवः प्रजापतिः । देवदानवयक्षादि मुकुटैः परिसेवितः

Bấy giờ Bhagavān—Prajāpati, Thần của các thần—hoan hỷ; được tôn kính phụng sự bởi những vương miện của chư Deva, Dānava, Yakṣa và các loài khác.

Verse 4

ददौ राज्यं च सुमहद्भुवनत्रयभास्वरम् । वपुश्च कृतवान्रम्यं देवदानवसेवितम्

Ngài ban cho một vương quyền rộng lớn, rực sáng khắp ba cõi; lại tạo nên một thân tướng mỹ lệ, được chư Deva và Dānava phụng sự.

Verse 5

तदा संतापितो भ्राता धनदो धर्मबुद्धिमान् । विमानं तु ततो नीतं लंका च नगरी हठात्

Bấy giờ Dhanada, vị chủ của tài bảo, người có trí hướng về Dharma—người anh em ấy—vô cùng đau đớn; rồi từ đó vimāna bị lấy đi, và thành Laṅkā bị chiếm đoạt bằng vũ lực.

Verse 6

भुवनं तापितं सर्वं देवाश्चैव दिवो गताः । हतवान्ब्राह्मणकुलं मुनीनां मूलकृंतनः

Hắn thiêu đốt khắp cõi thế gian; chư thiên đều chạy lên thiên giới. Hắn tàn sát dòng dõi Bà-la-môn—kẻ chặt đứt tận gốc rễ của các bậc Muni (ẩn sĩ).

Verse 7

तदातिदुःखिता देवाः सेंद्रा ब्रह्माणमाययुः । स्तुतिं चक्रुर्महात्मानो दंडवत्प्रणतिं गताः

Bấy giờ chư thiên vô cùng sầu khổ, cùng với Đế Thích (Indra) đến yết kiến Phạm Thiên (Brahmā). Các bậc đại tâm ấy dâng lời tán thán và phủ phục đảnh lễ trọn thân (daṇḍavat).

Verse 8

ते तुष्टुवुः सुराः सर्वे वाग्भिरर्थ्याभिरादृताः । ततः प्रसन्नो भगवान्किंकरोमीति चाब्रवीत्

Rồi tất cả chư thiên kính cẩn dùng lời lẽ thích đáng mà tán tụng. Khi ấy Đức Bhagavān hoan hỷ phán: “Ta sẽ làm gì cho các ngươi?”

Verse 9

ततो निवेदयांचक्रुर्ब्रह्मणे विबुधाः पुरः । दशग्रीवाच्च संकष्टं तथा निजपराभवम्

Rồi các vị thiên thần bạch trình trước Phạm Thiên về nỗi khốn đốn do Daśagrīva (Rāvaṇa) gây ra, cùng sự nhục nhã và thất bại của chính họ.

Verse 10

क्षणं ध्यात्वा ययौ ब्रह्मा कैलासं त्रिदशैः सह । तस्य शैलस्य पार्श्वे तु वैचित्र्येण समाकुलाः

Sau khi trầm tư trong chốc lát, Phạm Thiên cùng chư thiên đi đến núi Kailāsa. Gần sườn núi ấy, cảnh giới tràn đầy muôn vẻ kỳ diệu và đa dạng lạ thường.

Verse 11

स्थिताः संतुष्टुवुर्देवाः शंभुं शक्रपुरोगमाः । नमो भवाय शर्वाय नीलग्रीवाय ते नमः

Đứng tại đó, chư thiên—do Indra dẫn đầu—tán dương Śambhu (Śiva): “Kính lễ Bhava; kính lễ Śarva; kính lễ Ngài, bậc Nīlagrīva (cổ xanh).”

Verse 12

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय बहुरूपाय ते नमः । इति सर्वमुखेनोक्तां वाणीमाकर्ण्य शंकरः

Kính lễ Ngài như thể thô (sthūla); kính lễ Ngài như thể vi tế (sūkṣma); kính lễ Ngài, bậc đa hình đa tướng. Nghe lời ấy được thốt lên “từ mọi miệng”, Śaṅkara (Śiva) …

Verse 13

प्रोवाच नंदिनं देवा नानयेति ममांतिकम् । एतस्मिन्नंतरे देवा आहूता नंदिना च ते

Chư thiên bảo Nandin: “Hãy đưa Ngài ấy đến trước mặt ta.” Trong lúc ấy, chính các vị thiên ấy cũng được Nandin triệu thỉnh.

Verse 14

प्रविश्यांतःपुरे देवा ददृशुर्विस्मितेक्षणाः । ब्रह्मागत्य ददर्शाथ शंकरं लोकशंकरम्

Bước vào nội điện, chư thiên nhìn (Ngài) với đôi mắt kinh ngạc. Rồi Brahmā đến và thấy Śaṅkara, bậc ban an lành cho muôn cõi.

Verse 15

गणकोटिसहस्रैस्तु सेवितं मोदशालिभिः । नग्नैर्विरूपैः कुटिलैर्धूसरैर्विकटैस्तथा

Ngài được phụng sự bởi hàng chục triệu Gaṇa, tràn đầy hoan hỷ—trần truồng, hình dạng dị thường, cong vẹo, phủ bụi xám, và cũng thật đáng sợ.

Verse 16

प्रणिपत्याग्रतः स्थित्वा सह देवैः पितामहः । उवाच देवदेवेशं पश्यावस्थां दिवौकसाम्

Sau khi đảnh lễ rồi đứng trước Ngài cùng chư thiên, Pitāmaha (Phạm Thiên) thưa với Đấng Chúa tể của các thần: “Xin hãy nhìn cảnh khốn cùng của những cư dân cõi trời.”

Verse 17

कृपां कुरु महादेव शरणागतवत्सल । दुष्टदैत्यवधार्थं त्वं समुद्योगं विधेहि भोः

Ôi Mahādeva, Đấng thương yêu kẻ nương tựa, xin rủ lòng từ mẫn. Để diệt trừ bọn asura hung ác, xin Ngài khởi sự hành động quyết liệt, bậc Chúa tể.

Verse 18

सोऽपि तद्वचनं श्रुत्वा दैन्यशोकसमन्वितम् । त्रिदशैः सहितैः सर्वैराजगाम हरेः पदम्

Nghe những lời ấy chan chứa khốn khổ và sầu bi, người ấy cũng cùng toàn thể chư thiên đi đến nơi ngự tại dưới chân Hari.

Verse 19

तुष्टुवुर्मुनयः सर्वे ससुरोरगकिन्नराः । जय माधव देवेश जय भक्तजनार्तिहन्

Tất cả các hiền triết—cùng chư thiên, nāga và kinnara—đều tán thán: “Chiến thắng thay Mādhava, Chúa tể chư thần! Chiến thắng thay, Đấng diệt trừ khổ nạn của hàng tín đồ!”

Verse 20

विलोकय महादेव लोकयस्व स्वसेवकान् । इत्युच्चैर्जगदुः सर्वे देवाः शर्वपुरोगमाः

“Ôi Mahādeva, xin hãy nhìn—xin đoái nhìn chính các kẻ phụng sự của Ngài!” Thế rồi toàn thể chư thiên kêu lớn, với Śarva (Śiva) đứng đầu.

Verse 21

इत्युक्तमाकर्ण्य सुराधिनाथो दृष्ट्वा सुरार्तिं परिचिंत्य विष्णुः । जगाद देवाञ्जलदोच्चया गिरा दुःखं तु तेषां प्रशमं नयन्निव

Nghe lời ấy, đấng Chủ tể chư thiên—Viṣṇu—thấy nỗi khổ của các thiên thần, liền suy tư rồi cất lời với chư deva bằng giọng trầm sâu như khối mây mưa, như thể đang đưa sầu não của họ vào chốn an hòa.

Verse 22

भो ब्रह्मशर्वेंद्र पुरोगमामराः शृण्वंतु वाचं भवतां हितेरताम् । जाने दशग्रीवकृतं भयं वस्तन्नाशयाम्यद्य कृतावतारः

Hỡi chư thiên bất tử do Brahmā, Śarva (Śiva) và Indra dẫn đầu, hãy lắng nghe lời Ta nói vì lợi lạc của các ngươi. Ta biết nỗi kinh hãi do Daśagrīva (Rāvaṇa) gây ra đang phủ lên các ngươi; Ta đã thị hiện làm hóa thân, nên ngay hôm nay sẽ diệt trừ điều ấy.

Verse 23

पुरी त्वयोध्या रविवंशजातैर्नृपैर्महादानमखादिसत्क्रियैः । प्रपालिता भूतलमंडनीया विराजते राजतभूमिभागैः

Thành này—Ayodhyā—được các bậc quân vương sinh từ Sūrya-vaṃśa nuôi dưỡng và hộ trì, lừng danh bởi những nghi lễ cao quý như đại thí và các đàn tế yajña; nay rực rỡ như trang sức của địa cầu, với những dải đất sáng lấp lánh tựa bạc.

Verse 24

तस्यां दशरथो राजा निरपत्यः श्रियान्वितः । पालयत्यधुना राज्यं दिक्चक्रजयवान्विभुः

Tại đó, vua Daśaratha—dẫu chưa có người nối dõi, vẫn đầy đủ phú quý cát tường—nay đang trị vì vương quốc; bậc minh quân hùng mạnh, đã chiến thắng vòng tròn các phương (mọi hướng).

Verse 25

स तु वंद्यादृष्यशृंगात्प्रार्थितात्पुत्रकाम्यया । पुत्रेष्ट्यां विधिना यज्वा महाबलसमन्वितः

Nhà vua ấy, theo lời thỉnh cầu của bậc đáng tôn kính Ṛṣyaśṛṅga thay cho hoàng hậu đang khát vọng có con, đã đúng pháp nghi cử hành lễ tế Putreṣṭi với tư cách yajamāna, và được đầy đủ đại lực.

Verse 26

ततोऽहं प्रार्थितः पूर्वं तपसा तेन भोः सुराः । पत्नीषु तिसृषु प्रीत्या चतुर्धापि भवत्कृते

Bấy giờ, hỡi chư Thiên, thuở trước người ấy đã khẩn cầu Ta bằng sức mạnh khổ hạnh; và vì lòng thương mến, vì lợi ích của các ngươi, Ta đã hóa làm bốn phần, hiển lộ giữa ba người vợ.

Verse 27

राम लक्ष्मण शत्रुघ्न भरताख्या समन्वितः । कर्तास्मि रावणोद्धारं समूल बलवाहनम्

Cùng với Rāma, Lakṣmaṇa, Śatrughna và người mang danh Bharata, Ta sẽ nhổ tận gốc Rāvaṇa—kể cả binh lực và mọi chiến xa, thú cưỡi của hắn.

Verse 28

भवंतोऽपि स्वकैरंशैरवतीर्य चरंत्विह । ऋक्षवानररूपेण सर्वत्र पृथिवीतले

Các ngươi cũng hãy giáng hạ nơi đây bằng những phần hóa thân của chính mình; và khắp mặt địa cầu, hãy du hành trong hình tướng gấu và khỉ.

Verse 29

इत्युक्त्वा विररामाशु नभसीरितवाङ्मुने । देवाः श्रुत्वा महद्वाक्यं सर्वे संहृष्टमानसाः

Nói xong, vị hiền triết—lời bay qua cõi trời—liền lặng thinh. Nghe lời tuyên cáo vĩ đại ấy, hết thảy chư Thiên đều hoan hỷ trong lòng.

Verse 30

ते चक्रुर्गदितं यादृग्देवदेवेन धीमता । स्वैःस्वैरंशैर्मही पूर्णा ऋक्षवानररूपिभिः

Và họ đã làm đúng như lời vị Chúa của chư Thiên đầy trí tuệ đã phán. Nhờ những phần hóa thân của mỗi vị, mặt đất tràn đầy các hữu tình mang hình gấu và khỉ.

Verse 31

योऽसौ विष्णुर्महादेवो देवानां दुःखनाशकः । सत्वमेव महाराज भगवान्कृतविग्रहः

Chính Viṣṇu ấy là Mahādeva, đấng diệt trừ khổ não của chư thiên. Ôi đại vương, chính ngài là Bhagavān ấy, đấng đã thị hiện thân tướng hữu hình.

Verse 32

भरतोऽयं लक्ष्मणश्च शत्रुघ्नश्च महामते । तावकांशाद्दशग्रीवो जनितश्च सुरार्द्दनः

Hỡi bậc đại trí, đây là Bharata, cùng với Lakṣmaṇa và Śatrughna. Từ một phần của ngài, Daśagrīva (Rāvaṇa), kẻ hành hạ chư thiên, cũng đã sinh ra.

Verse 33

पूर्ववैरानुबंधेन जानकीं हृतवान्पुनः । स त्वया निहतो दैत्यो ब्रह्मराक्षसजातिमान्

Bị ràng buộc bởi mối thù xưa, hắn lại bắt cóc Jānakī. Con quỷ ấy—thuộc dòng Brahma-rākṣasa—đã bị chính ngài tiêu diệt.

Verse 34

पुलस्त्यपुत्रो दैत्येंद्र सर्वलोकैककंटकः । पातितः पृथिवी सर्वा सुखमापमहेश्वर

Hỡi chúa tể của loài Daitya, con trai của Pulastya—mũi gai duy nhất của muôn cõi—đã bị quật ngã. Ôi Maheśvara, toàn cõi địa cầu đã được an lạc.

Verse 35

ब्राह्मणानां सुखं त्वद्य मुनीनां तापसं बलम् । शिवानि सर्वतीर्थानि सर्वे यज्ञाः सुसंहिताः

Hôm nay, các brāhmaṇa được an vui, các muni và người tu khổ hạnh được thêm sức lực. Mọi tīrtha đều cát tường, và mọi yajña đều được sắp đặt chu toàn, cử hành đúng pháp.

Verse 36

त्वयि राज्ञि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । सुखं प्रपेदे विश्वात्मञ्जगद्योने नरोत्तम

Hỡi Linh Ngã vũ trụ, hỡi cội nguồn thai tạng của thế gian, hỡi bậc tối thượng trong loài người! Khi Ngài làm vua, toàn thể thế giới—cùng chư thiên, a-tu-la và nhân loại—đều đạt được an lạc.

Verse 37

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ । उत्पत्तिश्च विपत्तिश्च मया मत्यनुसारतः

Hỡi bậc vô nhiễm, mọi điều Ngài hỏi ta, ta đã thuật lại trọn vẹn theo sự hiểu biết của mình—cả nguồn gốc phát sinh lẫn cơn tai ách.

Verse 38

इत्थं निशम्य दितिजेंद्र कुलानुकारिवार्तां महापुरुष ईश्वरईशिता च । संरुद्धबाष्पगलदश्रुमुखारविंदो भूमौ पपात सदसि प्रथितप्रभावः

Nghe như vậy bản tường thuật theo dòng dõi của chúa tể Dānava, lại nghe về quyền trị vì của Đấng Đại Nhân, của Chúa Tể—Ngài cai quản ra sao—gương mặt như hoa sen của vị anh hùng lừng danh ấy nghẹn bởi tiếng nấc kìm giữ, lệ tuôn tràn; giữa hội chúng, ông ngã quỵ xuống đất.