Adhyaya 94

Verse 1

कुंजल उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि तत्सर्वं कारणं सुत । यस्मात्तौ तादृशौ जातौ स्वमांसपरिभक्षकौ

Kuṃjala nói: “Hãy lắng nghe, con trai của ta—ta sẽ kể trọn nguyên do, vì sao hai kẻ ấy sinh ra trong cảnh như vậy, trở thành kẻ ăn chính thịt của mình.”

Verse 2

सर्वत्र कारणं कर्म शुभाशुभं न संशयः । पुण्येन कर्मणा पुत्र नरः सौख्यं प्रभुंजति

Trong mọi trường hợp, nguyên nhân chính là nghiệp—thiện hay ác—không còn nghi ngờ. Nhờ nghiệp lành, hỡi con, con người được hưởng an lạc.

Verse 3

दुष्कृतं भुंजते चात्र पापयुक्तेन कर्मणा । सूक्ष्मवर्त्मविचार्यैवं शास्त्रज्ञानेन चक्षुषा

Ở đời này, chúng sinh gặt quả của điều ác do những hành vi nhiễm tội; vì vậy hãy xét con đường vi tế của nghiệp bằng con mắt tri kiến kinh điển (śāstra).

Verse 4

स्थूलधर्मं प्रदृष्ट्वैव सुविचार्य पुनः पुनः । समारभेन्नरः कर्म मनसा निपुणेन च

Trước hết, hãy quan sát những bổn phận thô hiển, rồi suy xét đi suy xét lại; sau đó con người mới nên khởi sự hành động với tâm trí tinh tường và khéo léo.

Verse 5

समूर्तिकारकः शिल्पी रसमावर्त्तयेद्यथा । अग्नेश्च तेजसा पुत्र ज्वालाभिश्च समंततः

Như người thợ khéo tạo hình khuấy đảo và luyện kim loại đang chảy, cũng vậy, hỡi con, nhờ uy quang của lửa và những ngọn lửa bủa quanh bốn phía, (vật ấy) được nung nóng và uốn thành hình.

Verse 6

द्रवीभूतो भवेद्धातुर्वह्निना तापितः शनैः । यादृशं वत्स भक्ष्यंतु रसपक्वं निषेच्यते

Kim loại khi được lửa nung chậm rãi thì tan chảy. Cũng vậy, hỡi đứa con yêu, món ăn nào được nấu chín đến tinh túy thành vị, thì mới đáng để thọ dụng và được thân thể hấp thu.

Verse 7

तादृशं जायते वत्स रूपं चैव न संशयः । यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते

Hỡi con, hình tướng quả thật sinh khởi đúng như vậy—không chút nghi ngờ. Nghiệp được làm thế nào, quả báo được thọ nhận thế ấy.

Verse 8

कर्म एव प्रधानं यद्वर्षारूपेण वर्त्तते । क्षेत्रेषु यादृशं बीजं वपते कृषिकारकः

Chỉ có nghiệp là tối trọng, vận hành dưới hình thái quả báo như mưa rơi. Trên ruộng đồng, người nông phu gieo hạt giống loại nào, thì thành tựu đúng theo loại ấy.

Verse 9

तादृशं भुंजते तात फलमेव न संशयः । यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते

Hỡi người thân yêu, quả đúng như thế chắc chắn được thọ nhận—không nghi ngờ. Nghiệp làm ra thế nào, hệ quả tất yếu phải hưởng hay chịu như thế.

Verse 10

विनाशहेतुः कर्मास्य सर्वे कर्मवशा वयम् । कर्म दायादका लोके कर्म संबंधिबांधवाः

Nghiệp là nguyên nhân đưa đến suy vong của chính mình; hết thảy chúng ta đều bị nghiệp chi phối. Trong đời này, nghiệp là gia tài của ta, và chính nghiệp là mối thân thuộc cùng sợi dây ràng buộc họ hàng.

Verse 11

कर्माणि चोदयंतीह पुरुषं सुखदुःखयोः । सुवर्णं रजतं वापि यथारूपं निषिच्यते

Ở đời này, chính nghiệp (karma) thúc đẩy con người đi về phía vui và khổ; như vàng hay bạc được rót vào khuôn thì mang lấy hình dạng tương ứng.

Verse 12

तथा निषिच्यते जंतुः पूर्वकर्मवशानुगः । पंचैतानीह दृश्यंते गर्भस्थस्यैव देहिनः

Cũng vậy, chúng sinh mang thân được thụ thai, bị thúc ép và thuận theo sức mạnh của nghiệp đời trước. Tại đây, nơi linh hồn ở trong bào thai, thấy rõ năm trạng thái như thế.

Verse 13

आयुः कर्म च वित्तं च विद्यानि धनमेव च । यथा मृत्पिंडकं कर्त्ता कुरुते यद्यदिच्छति

Thọ mạng, nghiệp, của cải, học vấn và tài vật—như người thợ gốm nặn cục đất theo điều mình muốn, cũng vậy Đấng Tạo Tác định hình tất cả theo ý Ngài.

Verse 14

तथा कर्मकृतं चैव कर्त्तारं प्रतिपद्यते । देवत्वमथ मानुष्यं पशुत्वं पक्षितां तथा

Cũng vậy, nghiệp đã làm tất yếu trở về với chính người tạo tác—đưa đến địa vị chư thiên, hoặc sinh làm người, hoặc làm loài thú, và cũng như thế làm loài chim.

Verse 15

तिर्यक्त्वं स्थावरत्वं वा याति जंतुः स्वकर्मभिः । स एव तु तथा भुंक्ते नित्यं विहितमात्मनः

Do chính nghiệp của mình, chúng sinh có thể rơi vào loài thú hoặc thậm chí thành loài bất động; và chính chúng sinh ấy tất yếu hằng ngày thọ nhận, đúng như đã định, quả báo dành cho mình.

Verse 16

आत्मना विहितं दुःखमात्मना विहितं सुखम् । गर्भशय्यामुपादाय भुंजते पूर्वदेहिकम्

Khổ do tự mình tạo, vui cũng do tự mình tạo. Lấy thai mẹ làm giường, chúng sinh thọ nhận quả nghiệp mang theo từ thân trước (đời trước).

Verse 17

पूर्वदेहकृतं कर्म न कश्चित्पुरुषोत्तमः । बलेन प्रज्ञया वापि समर्थः कर्तुमन्यथा

Hỡi Puruṣottama, nghiệp đã làm trong thân trước không ai có thể khiến thành khác đi—dù bằng sức mạnh hay bằng trí tuệ (prajñā).

Verse 18

स्वकृतान्येव भुंजंति दुःखानि च सुखानि च । हेतुतः कारणैर्वापि सोहं कारेण बाध्यते

Chúng sinh chỉ thọ nhận điều chính mình đã làm—cả khổ lẫn vui. Dù do động cơ hay do các nhân duyên khác, ta cũng bị ràng buộc bởi sức mạnh của nghiệp.

Verse 19

यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विंदति मातरम् । तद्वच्छुभाशुभं कर्म कर्तारमनुगच्छति

Như bê con giữa ngàn con bò vẫn tìm được mẹ mình, cũng vậy, nghiệp thiện hay ác đều theo sát người tạo tác và nhất định đến với chính người ấy.

Verse 20

उपभोगादृते यस्य नाश एव न विद्यते । प्राक्तनं बंधनं कर्म कोन्यथाकर्तुमर्हति

Quả nghiệp ấy, nếu chưa trải qua thì không thể tiêu mất—ai có thể khiến nghiệp quá khứ, vốn là sợi dây ràng buộc, trở thành khác đi?

Verse 21

सुशीघ्रमनुधावंतं विधानमनुधावति । शोभते संनिपातेन यथाकर्म पुराकृतम्

Người có chạy đi đâu, pháp lệnh của định mệnh vẫn mau chóng đuổi theo; và khi gặp nhau, quả báo hiện bày đúng như những nghiệp đã làm từ thuở trước.

Verse 22

उपतिष्ठति तिष्ठंतं गच्छं तमनुगच्छति । करोति कुर्वतः कर्मच्छायेवानु विधीयते

Nó ở bên người đứng yên, theo người đang đi, và ứng hành theo kẻ đang làm; như bóng với hình, tất yếu bị kéo theo sau nghiệp của con người.

Verse 23

यथा छायातपौ नित्यं सुसंबद्धौ परस्परम् । उपसर्गा हि विषया उपसर्गा जरादयः

Như bóng râm và ánh nắng luôn gắn bó với nhau, các đối tượng thế gian cũng không rời khỏi các nỗi khổ não; những khổ như già nua và các thứ khác luôn kèm theo.

Verse 24

पीडयंति नरं पश्चात्पीडितं पूर्वकर्मणा । येन यत्रोपभोक्तव्यं दुःखं वा सुखमेव च

Về sau, những khổ não ấy hành hạ con người—vốn đã bị đè nặng bởi nghiệp cũ—khiến cho dù ở đâu và theo cách nào, điều phải thọ nhận thì phải thọ: hoặc khổ, hoặc thật sự là vui.

Verse 25

स तत्र बद्ध्वा रज्ज्वेव बलाद्दैवेन नीयते । दैवं प्राहुश्च भूतानां सुखदुःखोपपादनम्

Bị trói buộc ở đó, người ấy bị định mệnh lôi đi bằng sức mạnh, như kẻ bị buộc dây mà bị kéo đi. Vì ‘định mệnh’ được nói là điều làm phát sinh vui và khổ cho muôn loài.

Verse 26

अन्यथा कर्मतच्चिंत्यं जाग्रतः स्वपतोपि वा । अन्यथा ह्युद्यते दैवं बध्यते च जिघांसति

Nếu ai suy niệm về nghiệp ấy một cách lệch lạc—dù khi thức hay cả trong giấc ngủ—thì daiva (định mệnh) trỗi dậy theo cách khác: nó trói buộc người ấy và toan hủy diệt.

Verse 27

शस्त्राग्निविषदुर्गेभ्यो रक्षितव्यं सुरक्षति । यथा पृथिव्यां बीजानि वृक्षगुल्मतृणान्यपि

Cần tự gìn giữ thật cẩn trọng trước vũ khí, lửa, chất độc và những cảnh hiểm nguy; chính sự tỉnh giác mới là sự che chở vững bền. Như trong lòng đất, hạt giống được gìn giữ rồi hiện thành cây lớn, bụi cây và cỏ xanh.

Verse 28

तथैवात्मनि कर्माणि तिष्ठंति प्रभवंति च । तैलक्षयाद्यथा दीपो निर्वाणमधिगच्छति

Cũng vậy, trong tự ngã (Ātman), các nghiệp vẫn trụ và cũng từ đó mà khởi; như ngọn đèn khi dầu cạn thì đạt đến sự tắt lịm (nirvāṇa).

Verse 29

कर्मक्षयात्तथा जंतोः शरीरं नाशमृच्छति । कर्मक्षयात्तथा मृत्युस्तत्त्वविद्भिरुदाहृतम्

Khi nghiệp của hữu tình đã cạn, thân thể liền đi đến hoại diệt. Cũng vậy, cái chết—như các bậc tri chân lý đã tuyên—phát sinh từ sự cạn kiệt của nghiệp.

Verse 30

विविधाः प्राणिनां रोगाः स्मृतास्तेषां च हेतवः । तस्मात्तत्त्वप्रधानस्तु कर्म एव हि प्राणिनाम्

Muôn thứ bệnh tật nơi các hữu tình đã được ghi nhớ, và nguyên nhân của chúng cũng được nêu rõ. Vì thế, theo chân lý, đối với chúng sinh, chỉ có nghiệp là nguyên lý chi phối—là định đoạt tối thượng.

Verse 31

यत्पुरा क्रियते कर्म तदिहैव प्रभुज्यते । यत्त्वया दृष्टमेवापि पृच्छितं तात सांप्रतम्

Bất cứ nghiệp nào đã tạo từ trước, quả báo ấy thật sự được thọ nhận ngay tại đây, trong chính đời này. Và điều con đã tận mắt thấy, nay con đang hỏi về nó, hỡi con yêu dấu.

Verse 32

तस्यार्थं तु मया प्रोक्तं भुंजाते तौ हि सांप्रतम् । आनंदे कानने दृष्टं तयोः कर्मसुदारुणम्

Ý nghĩa ấy ta đã nói rõ. Hai người kia nay đang thọ quả báo. Trong rừng Ānanda, nghiệp cực kỳ ghê rợn của họ đã hiện lộ cho thấy.

Verse 33

तयोश्चेष्टां प्रवक्ष्यामि शृणु वत्स प्रभाषतः । कर्मभूमिरियं तात अन्या भोगार्थभूमयः

Ta sẽ nói về nếp sống của hai người ấy; hãy lắng nghe, hỡi con, khi ta cất lời. Này con, cõi này là karma-bhūmi, còn các cõi khác là những miền dành cho sự thọ hưởng (bhoga).

Verse 34

सर्गादीनां महाप्राज्ञ तासु गत्वा सुभुंजति । सूत उवाच । चौलदेशे महाप्राज्ञः सुबाहुर्नाम भूमिपः

Hỡi bậc đại trí, khi đến các cõi ấy (bắt đầu từ những trạng thái như sự tạo dựng v.v.), người ta thọ hưởng an lạc tốt đẹp nơi đó. Sūta nói: Ở xứ Cōḻa có một vị vua rất mực minh triết tên là Subāhu.

Verse 35

रूपवान्गुणवान्धीरः पृथिव्यां नास्ति तादृशः । विष्णुभक्तो महाप्राज्ञो वैष्णवानां च सुप्रियः

Dung mạo tuấn tú, đức hạnh đầy đủ, tâm chí kiên định—trên cõi đất không ai sánh bằng. Ngài là bhakta của Viṣṇu, bậc đại trí, và được các Vaiṣṇava hết mực yêu kính.

Verse 36

कर्मणा त्रिविधेनापि प्रध्यायन्मधुसूदनम् । अश्वमेधादिकान्यज्ञान्यजेत सकलान्नृप

Tâu Đại vương, nếu quán niệm Madhusūdana (Viṣṇu) bằng ba phương diện của nghiệp hạnh, thì sẽ được trọn vẹn công đức của mọi tế lễ, khởi từ Aśvamedha trở đi.

Verse 37

पुरोधास्तस्य चैवास्ति जैमिनिर्नाम ब्राह्मणः । स चाहूय सुबाहुं तमिदं वचनमब्रवीत्

Ông cũng có một vị tế sư (purohita) của gia tộc, là một Bà-la-môn tên Jaimini. Gọi Subāhu đến, ông nói lời này.

Verse 38

राजन्देहि सुदानानि यैः सुखं तु प्रभुंज्यत । दानैस्तु तरते लोकान्दुर्गान्प्रेत्य गतो नरः

Tâu Đại vương, xin hãy ban những bố thí thù thắng, nhờ đó mà an lạc được thọ hưởng chân thật; vì nhờ bố thí, con người sau khi lìa đời sẽ vượt qua các cõi khó khăn của hậu thế.

Verse 39

दानेन सुखमाप्नोति यशः प्राप्नोति शाश्वतम् । दानेन चातुला कीर्तिर्जायते मृत्युमंडले

Nhờ bố thí, người ta được an lạc và đạt danh tiếng bền lâu. Cũng do bố thí, tiếng thơm vô lượng phát sinh trong cõi đời hữu tử này.

Verse 40

यावत्कीर्तिः स्थिता चात्र तावत्कर्ता दिवं वसेत् । तद्दानं दुष्करं प्राहुर्दातुं नैव प्रशक्यते

Bao lâu danh tiếng còn trụ vững nơi cõi đời này, bấy lâu người bố thí còn an trú ở thiên giới. Bố thí như thế, người xưa nói là rất khó—thật ra không thể cho trọn vẹn hoàn toàn.

Verse 41

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दातव्यं मानवैः सदा । सुबाहुरुवाच । दानाच्च तपसो वापि द्वयोर्मध्ये सुदुष्करम्

Vì vậy, con người phải luôn dốc hết mọi nỗ lực để bố thí. Subāhu nói: giữa bố thí và khổ hạnh, chính việc bố thí chân thật là điều khó hơn cả.

Verse 42

किं वा महत्फलं प्रेत्य तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम । जैमिनिरुवाच । दानान्न दुष्करतरं पृथिव्यामस्ति किंचन

“Hoặc điều gì đem lại quả báo lớn nhất sau khi chết—xin hãy nói cho tôi, hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh.” Jaimini đáp: “Trên cõi đất này, không gì khó hơn việc bố thí.”

Verse 43

राजन्प्रत्यक्षमेवैकं दृश्यते लोकसाक्षिकम् । परित्यज्य प्रियान्प्राणान्धनार्थं लोभमोहिताः

Tâu Đại vương, chỉ một điều được thấy rõ ràng, cả thế gian làm chứng: vì mê muội bởi lòng tham, người đời bỏ cả sinh mạng yêu quý để đổi lấy của cải.

Verse 44

प्रविशंति नरा लोके समुद्रमटवीं तथा । सेवामन्ये प्रपद्यंतेऽश्ववृत्तिरिति या स्थिता

Trong đời, có người lao vào biển cả và rừng sâu; có người nương theo con đường phụng sự. Đó là lối mưu sinh đã thành lệ, gọi là ‘aśva-vṛtti’.

Verse 45

हिंसाप्रायां बहुक्लेशां कृषिं चैव तथा पुरा । तस्य दुःखार्जितस्यापि प्राणेभ्योपि गरीयसः

Nông nghiệp thời xưa phần nhiều gắn với sự tổn hại và đầy dẫy nhọc nhằn; thế nhưng ngay cả hoa lợi kiếm được trong khổ cực ấy, người đời vẫn xem là quý hơn cả sinh mạng mình.

Verse 46

अर्थस्य पुरुषव्याघ्र परित्यागः सुदुष्करः । विशेषतो महाराज तस्य न्यायार्जितस्य च

Hỡi bậc hổ giữa loài người, từ bỏ của cải thật vô cùng khó; nhất là, hỡi Đại vương, khi của ấy được tích lũy bằng con đường công chính, hợp lẽ công bằng.

Verse 47

श्रद्धया विधिवत्पात्रे दत्तस्यांतो न विद्यते । श्रद्धा धर्मसुता देवी पावनी विश्वतारिणी

Bố thí được dâng bằng lòng tín (śraddhā), đúng pháp đúng nghi, đến người xứng đáng thọ nhận, thì công đức không cùng tận. Tín là Nữ thần, ái nữ của Dharma—đấng thanh tịnh hóa và cứu độ khắp thế gian.

Verse 48

सावित्री प्रसवित्री च संसारार्णवतारिणी । श्रद्धया साध्यते धर्मो महद्भिर्न्नार्थराशिभिः

Ngài là Sāvitrī, cũng là Prasavitṛ—đấng đưa người vượt qua biển cả luân hồi. Dharma được thành tựu nhờ tín tâm, chẳng phải nhờ những đống của cải lớn lao.

Verse 49

निष्किंचनास्तु मुनयः श्रद्धाधर्मा दिवं गताः । संति दानान्यनेकानि नानाभेदैर्नृपोत्तम

Các bậc muni vô sở hữu, chuyên nhất nơi tín tâm và chánh hạnh, đã đạt đến cõi trời. Hỡi bậc vua tối thượng, bố thí có nhiều loại, phân chia theo nhiều hình thức.

Verse 50

अन्नदानात्परं नास्ति प्राणिनां गतिदाकयम् । तस्मादन्नंप्रदातव्यंपयसाचसमन्वितम्

Đối với muôn loài hữu tình, không có bố thí nào hơn bố thí thực phẩm, vì ban cho con đường đúng đắn và an lạc. Do vậy, nên bố thí thức ăn, lại kèm theo sữa.

Verse 51

मधुरेणापि पुण्येन वचसा च समन्वितम् । नास्त्यन्नात्तु परं दानमिहलोके परत्र च

Dẫu kèm theo lời nói ngọt lành và đức hạnh, vẫn không có bố thí nào lớn hơn bố thí thực phẩm—không chỉ ở đời này mà cả đời sau.

Verse 52

तारणाय हितायैव सुखसंपत्तिहेतवे । श्रद्धया विधिवत्पात्रे निर्मलेनापि चेतसा

Vì sự giải thoát, vì lợi ích chân thật, và làm nhân cho an lạc cùng phú túc—hãy với lòng tín (śraddhā), đúng pháp nghi, bố thí cho người xứng đáng, bằng tâm thanh tịnh.

Verse 53

अन्नैकस्य प्रदानस्य फलं भुंक्ते भवेन्नरः । ग्रासाद्ग्रासं प्रदातव्यं मुष्टिप्रस्थं न संशयः

Con người thọ hưởng quả phúc ngay cả từ việc bố thí chỉ một phần thức ăn. Vì vậy hãy cho từng miếng, từng miếng—từng nắm và theo đúng lượng—chớ nghi ngờ.

Verse 54

अक्षयं जायते तस्य दानस्यापि महाफलम् । न च प्रस्थं न वा मुष्टिं नरस्य हि न संभवेत्

Từ sự bố thí ấy phát sinh phúc đức bất hoại (akṣaya) và quả báo rất lớn. Vì với con người, không thể nào lại chẳng có lấy một đấu prastha hay dù chỉ một nắm tay để bố thí.

Verse 55

अनास्तिक्यप्रभावेण पर्वणि प्राप्य मानवः । श्रद्धया ब्राह्मणं चैकं भक्त्या चैव प्रभोजयेत्

Khi do ảnh hưởng của sự bất tín mà người ta gặp đến ngày parvan linh thiêng, thì vẫn nên với lòng tín, và bằng bhakti, thết đãi cơm cho dù chỉ một vị brāhmaṇa.

Verse 56

एकस्यापिप्रधानस्यअन्नस्यापिप्रजेश्वर । जन्मांतरं सुसंप्राप्य नित्यं चान्नं प्रभुंजति

Hỡi Đấng Chúa tể muôn loài, chỉ nhờ phước của một lần cúng dường thực phẩm thượng hảo, người ấy được thọ sinh đời sau tốt lành và luôn hưởng dùng lương thực dồi dào.

Verse 57

पूर्वजन्मनि यद्दत्तं भक्त्या पात्रे सकृन्नरैः । जन्मांतरं सुसंप्राप्य नित्यमेव भुनक्ति च

Bất cứ điều gì con người đã bố thí một lần với lòng sùng kính cho người xứng đáng trong đời trước—khi thọ sinh đời khác, người ấy luôn hưởng quả báo ấy.

Verse 58

अन्नदानं प्रयच्छंति ब्राह्मणेभ्यो हि नित्यशः । मिष्टान्नपानं भुंजंति ते नरा अन्नदायिनः

Những người thường xuyên bố thí thực phẩm cho các Brāhmaṇa, chính các bậc thí chủ ấy được thọ hưởng món ăn ngọt lành và đồ uống thanh khiết.

Verse 59

अन्नमेव वदंत्येत ऋषयो वेदपारगाः । प्राणभूतं न संदेहममृताद्धि समुद्भवम्

Các bậc ṛṣi tinh thông Veda tuyên bố: “Chỉ có thực phẩm là prāṇa, là sự sống”—không chút nghi ngờ—vì nó phát sinh từ amṛta, tinh chất bất tử.

Verse 60

प्राणास्तेन प्रदत्ता हि येन चान्नं समर्पितम् । अन्नदानं महाराज देहि त्वं तु प्रयत्नतः

Quả thật, người dâng cúng thực phẩm chính là người ban cho prāṇa, hơi thở của sự sống. Vì vậy, hỡi Đại vương, xin hãy chuyên tâm bố thí thực phẩm.

Verse 61

एवमाकर्ण्य वै राजा जैमिनेस्तु महात्मनः । पुनः पप्रच्छ तं विप्रं जैमिनिं ज्ञानपंडितम्

Nghe xong lời của bậc đại hồn Jaimini, nhà vua lại hỏi vị Bà-la-môn ấy—Jaimini, bậc học giả tinh thông trí tuệ.

Verse 94

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे चतुर्नवतितमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ chín mươi bốn của Bhūmi-khaṇḍa thuộc Śrī Padma Purāṇa, trong tích truyện Vena, phần tán dương Guru-tīrtha và thiên truyện về Cyavana.