Adhyaya 80
Yayāti, Yadu’s Refusal, and the Merit of the Mother–Father Tīrtha
Theo câu hỏi của Pippala, Sukarma thuật lại cơn khủng hoảng trong gia thất vua Yayāti sau khi nhà vua đưa Kāmakanyā (Kāmajā) về cung. Devayānī nổi lòng ghen, trong cơn giận đã nguyền rủa các con trai mình, khiến sự đối địch giữa Devayānī và Śarmiṣṭhā càng thêm gay gắt. Kāmajā biết được ý đồ thù hằn ấy liền tâu lại cho nhà vua. Yayāti phẫn nộ, ra lệnh cho Yadu giết Śarmiṣṭhā và Devayānī. Yadu nương theo dharma mà khước từ: sát hại mẹ là đại tội, và cả hai đều vô tội; câu chuyện cũng nhấn mạnh rằng các bà mẹ, cùng những nữ quyến đáng được che chở, không nên bị sát hại. Vì bị chống lệnh, Yayāti nguyền rủa Yadu rồi bỏ đi. Kết chương tái khẳng định nền tảng của vũ trụ là khổ hạnh, chân thật và thiền niệm Viṣṇu, đồng thời gắn sự việc này với sự linh thiêng của thánh địa Mẹ–Cha (Mother–Father tīrtha).
Shlokas
Verse 1
पिप्पल उवाच । कामकन्यां यदा राजा उपयेमे द्विजोत्तम । किं चक्राते तदा ते द्वे पूर्वभार्ये सुपुण्यके
Pippala nói: “Bạch bậc tối thượng trong hàng Nhị sinh, khi nhà vua cưới Kāmakanyā, thì hai người vợ trước—những phụ nữ vô cùng đức hạnh—lúc ấy đã làm gì?”
Verse 2
देवयानी महाभागा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । तयोश्चरित्रं तत्सर्वं कथयस्व ममाग्रतः
Devayānī, người đại phúc, và Śarmiṣṭhā, ái nữ của Vṛṣaparvan—xin hãy kể trước mặt ta đây, trọn vẹn toàn bộ hành trạng và câu chuyện của hai nàng.
Verse 3
सुकर्मोवाच । यदानीता कामकन्या स्वगृहं तेन भूभुजा । अत्यर्थं स्पर्धते सा तु देवयानी मनस्विनी
Sukarma nói: Khi vị quân vương ấy đưa Kāmakanyā về tư gia, Devayānī, người có chí khí cao, liền dấy lên lòng ghen tuông và ganh đua đến cực độ.
Verse 4
तस्यार्थे तु सुतौ शप्तौ क्रोधेनाकुलितात्मना । शर्मिष्ठां च समाहूय शब्दं चक्रे यशस्विनी
Vì cớ ấy, với tâm trí rối bời bởi cơn giận, nàng đã nguyền rủa hai người con trai của mình; rồi gọi Śarmiṣṭhā đến, người phụ nữ lừng danh ấy cất tiếng lớn mà nói.
Verse 5
रूपेण तेजसा दानैः सत्यपुण्यव्रतैस्तथा । शर्मिष्ठा देवयानी च स्पर्धेते स्म तया सह
Về dung sắc, về uy quang, về bố thí cúng dường, và cả những lời nguyện giữ chân thật cùng công đức—Śarmiṣṭhā và Devayānī vẫn thường ganh đua với nàng.
Verse 6
दुष्टभावं तयोश्चापि साऽज्ञासीत्कामजा तदा । राज्ञे सर्वं तया विप्र कथितं तत्क्षणादिह
Bấy giờ Kāmajā cũng biết rõ ý đồ độc ác của hai kẻ ấy. Hỡi bà-la-môn, nàng lập tức tâu trình mọi việc tại đây lên đức vua.
Verse 7
अथ क्रुद्धो महाराजः समाहूयाब्रवीद्यदुम् । शर्मिष्ठा वध्यतां गत्वा शुक्रपुत्री तथा पुनः
Bấy giờ đại vương nổi giận, cho gọi Yadu đến và phán: “Hãy đi—hãy xử tử Śarmiṣṭhā; và cũng vậy nữa, hãy làm như thế với con gái của Śukra.”
Verse 8
सुप्रियं कुरु मे वत्स यदि श्रेयो हि मन्यसे । एवमाकर्ण्य तत्तस्य पितुर्वाक्यं यदुस्तदा
“Hỡi con, nếu con thật sự cho đó là điều lợi ích cho mình, thì hãy làm điều khiến cha vui lòng nhất.” Nghe lời cha như vậy, Yadu liền (đáp lời/thi hành).
Verse 9
प्रत्युवाच नृपेंद्रं तं पितरं प्रति मानद । नाहं तु घातये तात मातरौ दोषवर्जिते
Yadu, bậc ban danh dự, đáp lời vị chúa tể các vua—thưa cùng phụ vương: “Thưa cha, con sẽ không cho giết mẹ và cha; hai người đều không có lỗi.”
Verse 10
मातृघाते महादोषः कथितो वेदपंडितैः । तस्माद्घातं महाराज एतयोर्न करोम्यहम्
Các bậc học giả thông hiểu Veda đã dạy rằng giết mẹ là tội lỗi vô cùng lớn. Vì vậy, hỡi đại vương, con sẽ không làm việc sát hại hai người này.
Verse 11
दोषाणां तु सहस्रेण माता लिप्ता यदा भवेत् । भगिनी च महाराज दुहिता च तथा पुनः
Nhưng khi người mẹ bị vấy nhiễm bởi ngàn lỗi lầm, hỡi Đại vương, thì chị/em gái và cả người con gái cũng lại bị xem là nhiễm ô như vậy.
Verse 12
पुत्रैर्वा भ्रातृभिश्चैव नैव वध्या भवेत्कदा । एवं ज्ञात्वा महाराज मातरौ नैव घातये
Dù bởi các con trai hay bởi các anh em, nàng cũng không bao giờ đáng bị giết. Biết như thế, hỡi Đại vương, xin chớ sát hại hai người mẹ ấy.
Verse 13
यदोर्वाक्यं तदा श्रुत्वा राजा क्रुद्धो बभूव ह । शशाप तं सुतं पश्चाद्ययातिः पृथिवीपतिः
Nghe lời Yadu khi ấy, nhà vua nổi giận. Rồi Yayāti, chúa tể cõi đất, đã nguyền rủa người con ấy của mình.
Verse 14
यस्मादाज्ञाहता त्वद्य त्वया पापि समोपि हि । मातुरंशं भजस्व त्वं मच्छापकलुषीकृतः
Vì hôm nay ngươi bị trừng phạt theo mệnh lệnh của ta—hỡi kẻ tội lỗi, dẫu ngươi cũng ngang hàng với ta—hãy đi và nhận phần của mẹ ngươi; bởi lời nguyền của ta, ngươi đã bị vấy nhiễm.
Verse 15
एवमुक्त्वा यदुं पुत्रं ययातिः पृथिवीपतिः । पुत्रं शप्त्वा महाराजस्तया सार्द्धं महायशाः
Nói như thế với Yadu, con trai mình, Yayāti—chúa tể cõi đất—đã nguyền rủa người con ấy; rồi vị Đại vương lẫy lừng ấy ra đi cùng nàng.
Verse 16
रमते सुखभोगेन विष्णोर्ध्यानेन तत्परः । अश्रुबिंदुमतीसा च तेन सार्द्धं सुलोचना
Chuyên chú thiền niệm về Viṣṇu và một lòng quy hướng Ngài, chàng hoan hỷ hưởng thụ an lạc; và nàng Aśrubindumatī mắt đẹp cũng cùng chàng chung niềm vui.
Verse 17
बुभुजे चारुसर्वांगी पुण्यान्भोगान्मनोनुगान् । एवं कालो गतस्तस्य ययातेस्तु महात्मनः
Người nữ xinh đẹp, thân thể cân đối ấy hưởng thụ những lạc thú có công đức, làm vừa lòng tâm ý; như thế thời gian trôi qua đối với bậc đại tâm Yayāti.
Verse 18
अक्षया निर्जराः सर्वा अपरास्तु प्रजास्तथा । सर्वे लोका महाभाग विष्णुध्यानपरायणाः
Chư thiên đều bất hoại, vĩnh cửu; các loài hữu tình khác cũng vậy. Hỡi bậc phúc đức, trong mọi thế giới, tất cả đều quy hướng thiền niệm về Viṣṇu.
Verse 19
तपसा सत्यभावेन विष्णोर्ध्यानेन पिप्पल । सर्वे लोका महाभाग सुखिनः साधुसेवकाः
Nhờ khổ hạnh, tâm chân thật và thiền niệm về Viṣṇu, hỡi Pippala—bậc hữu phúc—mọi thế giới đều an vui, chuyên cần phụng sự các bậc hiền thánh.
Verse 80
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रेऽशीतितमोऽध्यायः
Như vậy, trong Śrī Padma Purāṇa, phần Bhūmi-khaṇḍa, thuộc thiên truyện Vena, nơi mô tả thánh địa tīrtha của Mẹ và Cha và thuật lại hạnh truyện Yayāti, chương thứ tám mươi đã kết thúc.