Adhyaya 101

Verse 1

सूत उवाच । देवदेवो हृषीकेशस्त्वंगपुत्रं नृपोत्तमम् । समाचष्ट महाश्रेय आख्यानं पापनाशनम्

Sūta nói: Hṛṣīkeśa, Đấng Thần của các thần, đã thuật cho vị minh quân—con của Aṅga—một thánh truyện đại cát tường, có năng lực diệt trừ tội lỗi.

Verse 2

श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं श्रेयदायकम् । द्विजस्यापि च वृत्तांतं कुंजलस्य महात्मनः

Hãy lắng nghe; ta sẽ kể một hạnh truyện ban phúc lành—và cả sự tích của vị brāhmaṇa đại tâm tên Kuñjala nữa.

Verse 3

विष्णुरुवाच । कुंजलश्चापि धर्मात्मा चतुर्थं पुत्रमेव च । समाहूय मुदायुक्त उवाचैनं कपिंजलम्

Viṣṇu phán: Bấy giờ Kuñjala, người sống theo Chánh pháp, vui mừng gọi cả người con thứ tư, rồi nói với Kapiñjala những lời này.

Verse 4

किं नु पुत्र त्वया दृष्टमपूर्वं कथयस्व मे । भोजनार्थं तु यासि त्वमितः कस्मिन्सुतोत्तम

Này con, con đã thấy điều phi thường chưa từng có là gì? Hãy kể cho cha nghe. Vì miếng ăn, con rời nơi đây đi về đâu, hỡi người con ưu tú?

Verse 5

तदाचक्ष्व महाभाग यदि दृष्टं सुपुण्यदम् । कपिंजल उवाच । यच्च तात त्वया पृष्टमपूर्वं प्रवदाम्यहम्

“Hỡi người phúc đức lớn, nếu con đã thấy điều gì ban phước đức lớn lao thì hãy nói.” Kapiñjala thưa: “Thưa người thân kính, điều chưa từng có mà người hỏi, nay con xin thuật lại.”

Verse 6

यन्न दृष्टं श्रुतं केन कस्मान्नैव श्रुतं मया । तदिहैव प्रवक्ष्यामि श्रूयतामधुना पितः

Điều mà chưa ai từng thấy hay từng nghe—làm sao con có thể nghe được? Nay, thưa cha, con sẽ nói ngay tại đây; xin cha lắng nghe.

Verse 7

शृण्वंतु भ्रातरः सर्वे मातस्त्वं शृणु सांप्रतम् । कैलासः पर्वतश्रेष्ठो धवलश्चंद्र सन्निभः

Xin các anh em đều lắng nghe; và mẹ hiền cũng hãy nghe ngay đây. Kailāsa—ngọn núi bậc nhất—trắng tinh, rạng ngời như vầng trăng.

Verse 8

नानाधातुसमाकीर्णो नानावृक्षोपशोभितः । गंगाजलैः शुभैः पुण्यैः क्षालितः सर्वतः पितः

Núi ấy rải đầy các khoáng chất muôn loại, lại được tô điểm bởi cây cối đa dạng; và thưa cha, bốn phía đều được gột rửa bởi dòng nước Gaṅgā cát tường, thánh khiết.

Verse 9

नदीनां तु सहस्राणि दिव्यानि विविधानि च । यस्मात्तात प्रसूतानि जलानि विविधानि च

Hỡi người thân yêu, từ Ngài đã phát sinh hàng ngàn dòng sông—thiêng liêng và muôn vẻ—và cũng từ đó tuôn trào bao loại nước khác nhau.

Verse 10

तडागानि सहस्राणि सोदकानि महागिरौ । नद्यः संति विशालिन्यो हंससारससेविताः

Trên ngọn núi vĩ đại ấy có hàng ngàn hồ ao đầy nước; và có những dòng sông rộng lớn mênh mang, nơi thiên nga và chim sārasā (hạc) thường lui tới.

Verse 11

तस्मिञ्छिखरिणां श्रेष्ठे पुण्यदाः पापनाशनाः । वनानि विविधान्येव पुष्पितानि फलानि च

Trên đỉnh tối thắng trong các đỉnh núi ấy có muôn loại rừng—ban công đức, diệt tội lỗi—tràn đầy hoa nở và quả ngọt.

Verse 12

नानावृक्षोपयुक्तानि हरितानि शुभानि च । किन्नराणां गणैर्युक्तश्चाप्सरोभिः समाकुलः

Nơi ấy được điểm trang bởi muôn loài cây—xanh tươi và cát tường—có đoàn Kinnara tụ hội và dày đặc các Apsaras.

Verse 13

गंधर्वचारणैः सिद्धैर्देववृंदैः सुशोभितः । दिव्यवृक्षवनोपेतो दिव्यभावैः समाकुलः

Nơi ấy được trang nghiêm bởi đoàn Gandharva, Cāraṇa, Siddha và các chúng thiên; có những lâm viên cây cõi trời, và tràn đầy các hiện diện cùng phẩm tính thiêng liêng.

Verse 14

दिव्यगंधैः सुशोभाढ्यैर्नानारत्नसमन्वितः । शिलाभिः स्फटिकस्यापि शुक्लाभिस्तु सुशोभनः

Được điểm trang bằng hương thơm thiên giới, rực rỡ mỹ lệ và đầy đủ muôn loại bảo châu; lại càng tuyệt đẹp nhờ những phiến đá trắng như pha lê trong suốt.

Verse 15

सूर्यतेजोमयो राजंस्तेजोभिस्तु समाकुलः । चंदनैश्चारुगंधैश्च बकुलैर्नीलपुष्पकैः

Tâu Đại vương, nơi ấy được tạo thành từ quang huy của mặt trời, bốn phía tràn đầy ánh rực; lại được trang nghiêm bằng đàn hương thơm dịu, hoa bakula và những đóa hoa xanh biếc.

Verse 16

नानापुष्पमयैर्वृक्षैः सर्वत्र समलंकृतः । पक्षिणां सुनिनादैश्च दिव्यानां मधुरायते

Khắp nơi được trang hoàng bằng cây cối nở muôn loài hoa; và trở nên ngọt lành, êm dịu nhờ tiếng hót cát tường, du dương của các loài chim thiên giới.

Verse 17

षट्पदानां निनादैश्च वृक्षौघैर्मधुरायते । रुतैश्च कोकिलानां तु शोभते स वनो गिरिः

Nhờ tiếng vo ve của ong và rừng cây sum suê, khu sơn lâm ấy trở nên ngọt ngào, êm ái; và nhờ tiếng hót của chim kukila, ngọn núi phủ rừng ấy rạng ngời vẻ đẹp.

Verse 18

गणकोटिसमाकीर्णं तत्रास्ति शिवमंदिरम् । अंशुभिर्धवलं पुण्यं पुण्यराशिशिलोच्चयम्

Nơi ấy có đền thờ Śiva, đông nghịt đến hàng ức các Gaṇa; trắng rạng bởi muôn tia sáng, thanh tịnh và linh thiêng—tựa như gò đá cao vun từ kho công đức tích tụ.

Verse 19

सिंहैश्च गर्जमानैश्च सैरिभैः कुंजरैस्ततः । दिग्गजानां सुघोषैश्च शब्दितं च समंततः

Bấy giờ, khắp bốn phương vang dội tiếng gầm của sư tử, tiếng rống của những voi hùng mạnh, cùng tiếng kèn cát tường của các Diggaja—voi hộ trì các phương hướng—vang lên khắp nơi.

Verse 20

नानामृगैः समाकीर्णं शाखामृगगणाकुलम् । मयूरकेकाघोषैश्च गुहासु च विनादितम्

Nơi ấy chen chúc muôn loài thú rừng, đầy những bầy khỉ sống trên cành; lại vang rền tiếng kêu của chim công, vọng dội cả vào trong các hang động.

Verse 21

कंदरैर्लेपनैः कूटैः सानुभिश्च विराजितम् । नानाप्रस्रवणोपेतमोषधीभिर्विराजितम्

Núi ấy rực rỡ với hang động, sườn đá thoai thoải, các đỉnh cao và dãy sống núi; lại có vô số suối nguồn, sáng ngời bởi các thảo dược linh diệu.

Verse 22

दिव्यं दिव्यगुणं पुण्यं पुण्यधाम समाकुलम् । सेवितं पुण्यलोकैश्च पुण्यराशिं महागिरिम्

Ngọn đại sơn ấy thật thần diệu, đầy đủ phẩm tính thần diệu—thanh tịnh, dày đặc những thánh địa; được cư dân các cõi công đức phụng sự, nó như một khối công đức mênh mông.

Verse 23

पुलिंदभिल्लकोलैश्च सेवितं पर्वतोत्तमम् । विकटैः शिखरैः कोटैरद्रिराजः प्रकाशते

Ngọn núi tối thượng ấy được người Pulinda, Bhilla và Kola lui tới phụng kính; vua của các núi rạng ngời, nhờ những đỉnh cao dữ dội và vách đá cheo leo.

Verse 24

अन्यैर्नानाविधैः पुण्यैः कौतुकैर्मंगलैः शुभैः । गंगोदकप्रवाहैश्च महाशब्दं प्रसुस्रुवे

Cùng với muôn vàn nghi lễ công đức, những cuộc lễ hội linh thiêng, các nghi thức cát tường và thiện lành, lại thêm những dòng nước Gaṅgā thánh khiết tuôn chảy, một tiếng huyên náo lớn vang dội khắp nơi.

Verse 25

शंकरस्य गृहं तत्र कैलासं गतवानहम् । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं यन्न दृष्टं कदा श्रुतम्

Tại đó, ta đã đến Kailāsa, nơi cư ngụ của Śaṅkara. Ở nơi ấy, ta thấy một điều kỳ diệu—điều chưa từng thấy trước đây, cũng chưa từng nghe trong bất cứ thời nào.

Verse 26

श्रूयतामभिधास्यामि तात सर्वं मयोदितम् । शिखराद्गिरिराजस्य मेरोः पुण्यान्महोदयात्

Hãy lắng nghe, người thân yêu; nay ta sẽ thuật lại trọn vẹn mọi điều như chính ta đã nói. Điều ấy khởi lên từ sự thanh tịnh cát tường, đầy công đức và nâng cao tâm linh của Meru—vua của các núi—ngay từ đỉnh của nó.

Verse 27

हिमक्षीरसुवर्णस्तु प्रवाहः पतते भुवि । गंगायाश्च महाभाग रंहसा घोषभूषितः

Hỡi bậc đại phúc, một dòng chảy—trắng như tuyết và sữa, lại ánh lên sắc vàng—đổ xuống mặt đất; và Gaṅgā cuồn cuộn lao nhanh, được điểm trang bởi tiếng gầm vang của mình.

Verse 28

कैलासस्य शिरः प्राप्य तत्र विस्तरतां गतः । दशयोजनमानेन तत्र गंगा ह्रदो महान्

Đến đỉnh Kailāsa, nàng (Gaṅgā) liền trải rộng nơi ấy; và tại đó có một Hồ Gaṅgā vĩ đại, rộng đến mười yojana.

Verse 29

महातोयेन पुण्येन विमलेन विराजते । सर्वतोभद्रतां प्राप्तो महाहंसैः प्रशोभते

Nó rực sáng bởi làn nước mênh mông, linh thiêng và tinh khiết không tì vết; đạt được điềm lành bốn phía, lại càng được điểm trang bởi những đại hamsa (thiên nga vương).

Verse 30

सामोच्चारेण पुण्येन दिव्येन मधुरेण च । हंसास्तत्र प्रकूजंति सरस्तेन विराजते

Nhờ âm thanh tụng đọc Veda linh thiêng, thần diệu và ngọt lành, những con hamsa nơi ấy cất tiếng hót du dương; bởi vậy hồ ấy càng rạng rỡ huy hoàng.

Verse 31

तस्य तीरे शिलायां वै हिमकन्या महामते । आसीना मुक्तकेशांता रूपद्रविणशालिनी

Trên bờ ấy, quả thật, ngồi trên một tảng đá, hỡi bậc đại tâm, là ái nữ của Himavat—tóc xõa buông dài—rạng ngời dung sắc và đầy đủ phú quý.

Verse 32

दिव्यरूपसुसंपन्ना सगुणा दिव्यलक्षणा । दिव्यालंकारभूषा च तस्यास्तीरे विराजते

Được viên mãn dung hình thần diệu, đầy đủ đức lành và tướng hảo cõi trời, lại trang sức bằng bảo vật thiên giới, nàng tỏa sáng rực rỡ trên bờ ấy.

Verse 33

न जाने गिरिराजस्य तनया वा महोदधेः । नो वास्ति ब्रह्मणः पत्नी सा वा स्वाहा भविष्यति

Ta chẳng biết nàng là ái nữ của Girirāja—vua của núi—hay của đại dương; cũng chẳng biết nàng có phải hiền thê của Brahmā chăng—có lẽ nàng sẽ trở thành Svāhā.

Verse 34

इंद्राणी वा महाभागा रोहिणी वा भविष्यति । ईदृशी रूपसंपत्तिर्युवतीनां न दृश्यते

Người phụ nữ phúc đức này hẳn là chính Indrāṇī—hoặc là Rohiṇī. Kho tàng dung sắc như thế không thấy nơi các thiếu nữ.

Verse 35

अन्यासां च सुदिव्यानां नारीणां तात सर्वथा । यादृशं रूपसंभावं गुणशीलं प्रदृश्यते

Và này người thân yêu, ngay giữa những nữ nhân cực kỳ thần diệu khác cũng có khi thấy một người mang vẻ đẹp hình dung như thế cùng đức hạnh, phẩm chất cao quý như vậy.

Verse 36

अप्सरसां कदा नास्ति तादृशं रूपलक्षणम् । यादृशं तु मया दृष्टं तदंगं विश्वमोहनम्

Giữa các Apsaras chưa từng có vẻ đẹp và dấu tướng mỹ lệ như vậy; hình dung ta đã thấy ấy, từng chi thể đều mê hoặc cả thế gian.

Verse 37

शिलापदे समासीना दुःखेनापि समाकुला । रुदते सुस्वरैर्बाला अनेकैः स्वजनैर्विना

Ngồi trên phiến đá, thiếu nữ ấy—bị sầu khổ vây phủ—không còn nhiều thân quyến bên mình, liền bật khóc bằng giọng trong mà ai oán.

Verse 38

अश्रूणि मुंचमाना सा मुक्ताभानि बहूनि च । निर्मलानि सरस्यत्र पतंत्येव महामते

Khi nàng để mặc lệ tuôn, hỡi bậc đại tâm, bao giọt trong sạch như ngọc trai rơi xuống nơi ấy vào hồ nước.

Verse 39

बिंदवो मौक्तिकाभास्ते निपतंति महोदके । तेभ्यो भवंति पद्मानि हृद्यानि सुरभीणि तु

Những giọt như ngọc trai rơi vào đại thủy; từ đó nở ra hoa sen, làm vui lòng và tỏa hương thơm ngát.

Verse 40

पद्मानि जज्ञिरे तेभ्यो नेत्राश्रुभ्यो महामते । गंगांभसि तरंत्येव असंख्यातानि तानि तु

Hỡi bậc đại trí, từ những giọt lệ nơi đôi mắt ấy mà hoa sen sinh ra; và trong nước sông Gaṅgā, vô số hoa sen ấy quả thật trôi nổi.

Verse 41

पतितानि सुहृद्यानि रंहसा यानि तानि तु । गंगाप्रवाहमध्ये तु हंसवृंदैः सुसेविते

Những vật đáng yêu ấy, rơi xuống thật mau, nằm giữa dòng chảy của Gaṅgā, nơi đàn thiên nga lui tới đông đúc.

Verse 42

भागीरथ्याः प्रवाहस्तु तस्मात्स्थानाद्विनिर्गतः । कैलासशिखरं प्राप्य रत्नाख्यं चारुकंदरम्

Rồi dòng Bhāgīrathī từ nơi ấy tuôn ra, đến đỉnh Kailāsa và đi vào hang động mỹ lệ mang tên Ratna.

Verse 43

वर्तते तोयपूर्णस्तु योजनद्वयविस्तृतः । हंसवृंदसमाकीर्णो जलपक्षि समाकुलः

Nơi ấy đầy ắp nước, trải rộng hai yojana; chen chúc đàn thiên nga và rộn ràng muôn loài chim nước.

Verse 44

नानावर्णविशेषाणि संति पद्मानि तत्र च । प्रवाहे निर्मले तात मुनिवृंदनिषेविते

Ở đó cũng có những đóa sen với muôn sắc thái khác nhau, hỡi người thân yêu; trong dòng nước chảy tinh khiết ấy, nơi được đoàn thể các bậc hiền triết (muni) thường lui tới và tôn kính.

Verse 45

अश्रुभ्यो यानि जातानि प्रभाते कमलानि तु । गंगोदकप्लुतान्येव सौरभाणि महांति च

Những đóa sen sinh ra từ giọt lệ lúc bình minh ấy, như thể được tắm gội trong nước sông Hằng (Gaṅgā); hương thơm của chúng thật vô cùng lớn lao.

Verse 46

प्रतरंति प्रवाहे तु निर्मले जलपूरिते । मध्ये मध्ये सुहंसैश्च जलपक्षिनिनादिते

Chúng trôi bơi theo dòng chảy, trong làn nước trong sạch và đầy ắp; và từng quãng, con suối vang lên tiếng gọi của những con thiên nga thanh nhã cùng các loài chim nước khác.

Verse 47

सूत उवाच । रत्नाख्ये तु गिरौ तस्मिन्रत्नेश्वरमहेश्वरः । देवदैत्यसुपूज्योपि तिष्ठते तात सर्वदा

Sūta nói: Trên ngọn núi mang tên Ratnā ấy, Ratneśvara—Maheśvara—hỡi người thân yêu, luôn luôn ngự trị; và ngay cả chư thiên cùng các daitya cũng kính cẩn thờ phụng Ngài.

Verse 48

तत्र दृष्टो मया तात कश्चित्पुण्यमयो मुनिः । जटाभारसमाक्रांतो निर्वासा दंडधारकः

Tại đó, hỡi phụ thân kính yêu, con đã thấy một vị hiền triết đầy công đức—thân mang gánh nặng tóc bện (jaṭā), không mặc y phục, và tay cầm gậy tu hành.

Verse 49

निराधारो निराहारस्तपसातीव दुर्बलः । कृशांगोऽप्यस्थिसंघातस्त्वचामात्रेण वेष्टितः

Không nơi nương tựa, không có thức ăn, do khổ hạnh mà ông trở nên vô cùng suy kiệt. Thân tuy gầy mòn, chỉ còn như khung xương, được bọc lại bởi lớp da mà thôi.

Verse 50

भस्मोद्धूलितमात्राणि सर्वांगानि महात्मनः । शुष्कपत्राणि भक्षेत शीर्णानि पतितानि च

Toàn thân vị đại hồn ấy chỉ phủ một lớp tro thiêng. Ông chỉ ăn lá khô—cả những lá héo úa và những lá đã rụng xuống.

Verse 51

शिवभक्तिसमासीनो दुराधारो महातपाः । अश्रुभ्यो यानि जातानि पद्मानि सुरभीणि च

Thấm đượm lòng sùng kính Śiva, kiên định và khó ai ngăn cản, vị đại khổ hạnh ấy hành trì khổ hạnh; và từ những giọt lệ của ông nở ra các đóa sen, lại còn thơm ngát.

Verse 52

गंगातोयात्समानीय देवदेवं प्रपूजयेत् । रत्नेश्वरं महाभागो गीतनृत्यविशारदः

Mang nước sông Gaṅgā, người phúc đức lớn—thạo ca và vũ—nên phụng thờ Ratneśvara, Đấng Thần của các thần.

Verse 53

गायते नृत्यते तस्य द्वारस्थस्त्रिपुरद्विषः । मठमागत्य धर्मात्मा रोदते सुस्वरैरपि

Ngay nơi cửa nhà ông, Đấng Diệt Tripura (Śiva) đứng hát và múa; và khi đến tu viện, bậc hiền thiện ấy còn rơi lệ bằng những âm điệu êm ngọt.

Verse 54

एतद्दृष्टं मया तात अपूर्वं वदतांवर । कथयस्व प्रसादान्मे यदि त्वं वेत्सि कारणम्

Hỡi người thân yêu, bậc tối thượng trong lời nói—ta đã thấy điều chưa từng có ấy. Xin vì lòng từ mẫn, nếu ngươi biết nguyên do, hãy nói cho ta rõ.

Verse 55

सा का नारी महाभागा कस्मात्तात प्ररोदिति । कस्मात्स देवपुरुषो देवमर्चेन्महेश्वरम्

“Người phụ nữ đại phúc ấy là ai, hỡi người thân, và vì sao nàng khóc? Và vì sao người đàn ông tựa thần kia lại thờ phụng Đức Maheśvara?”

Verse 56

तन्मे त्वं विस्तराद्ब्रूहि सर्वसंदेहकारणम् । एवमुक्तो महाप्राज्ञः कुंजलोपि सुतेन हि

“Vậy xin hãy nói cho ta tường tận nguyên do, điều có thể giải trừ mọi nghi hoặc.” Được con trai thưa hỏi như thế, bậc đại trí Kuṁjala cũng cất lời.

Verse 57

कपिंजलेन प्रोवाच विस्तराच्छृण्वतो मुनेः

Bấy giờ Kapiñjala nói rõ ràng tường tận, còn vị hiền triết thì chăm chú lắng nghe.