Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

The Glory of Kailāsa, the Gaṅgā Lake, and Ratneśvara

Entry into the Kuñjala–Kapiñjala Narrative

विष्णुरुवाच । कुंजलश्चापि धर्मात्मा चतुर्थं पुत्रमेव च । समाहूय मुदायुक्त उवाचैनं कपिंजलम्

viṣṇuruvāca | kuṃjalaścāpi dharmātmā caturthaṃ putrameva ca | samāhūya mudāyukta uvācainaṃ kapiṃjalam

Viṣṇu phán: Bấy giờ Kuñjala, người sống theo Chánh pháp, vui mừng gọi cả người con thứ tư, rồi nói với Kapiñjala những lời này.

विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
कुञ्जलःKuñjala
कुञ्जलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुञ्जल (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also)
धर्मात्माrighteous-minded
धर्मात्मा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः (धर्मः आत्मा यस्य सः) विशेषणम् (कुञ्जलः)
चतुर्थम्fourth
चतुर्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (पुत्रम्)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
समाहूयhaving summoned
समाहूय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ह्वा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); पूर्वकाले कृत्य (having called/summoned)
मुदा-युक्तःfilled with joy
मुदा-युक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुदा (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त; युज्-धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (मुदया युक्तः); क्त-प्रत्ययान्त-विशेषण
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
एनम्him
एनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अनाफोरिक-सर्वनाम
कपिञ्जलम्Kapiñjala
कपिञ्जलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकपिञ्जल (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; एनम् इति कर्मस्य समानााधिकरणम्

Viṣṇu

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: कुञ्जलश्चापि = कुञ्जलः + च + अपि (विसर्ग-लोपः). पुत्रमेव = पुत्रम् + एव (सन्धि). उवाचैनम् = उवाच + एनम् (सन्धि). मुदायुक्त = मुदा-युक्तः (समास; पाठे 'युक्त' इति क्तान्तः).

V
Viṣṇu
K
Kuñjala
K
Kapiñjala

FAQs

The verse is marked “Viṣṇur uvāca,” indicating that Viṣṇu is the speaker, narrating a moment where Kuñjala joyfully summons his son Kapiñjala for a conversation.

By describing Kuñjala as “dharmātmā” (righteous-souled) and “mudāyukta” (joyful), the verse sets a tone of virtuous, affectionate instruction—dharma conveyed through calm and goodwill.

No. This specific verse is primarily narrative and interpersonal, focusing on summoning and speech, without explicit reference to sacred places or geography.