Shloka 69

Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

Devanagari script

दुर्वासेशं च पिंगेशं प्रार्च्य पापैर्विमुच्यते । भद्रायाः संगमे स्नात्वा नरो भद्राणि पश्यति ॥ ६९ ॥

Transliteration

durvāseśaṃ ca piṃgeśaṃ prārcya pāpairvimucyate | bhadrāyāḥ saṃgame snātvā naro bhadrāṇi paśyati || 69 ||

Translation

Do chí thành lễ bái Durvāseśa và Piṅgeśa, người ấy được giải thoát khỏi các tội lỗi. Và khi tắm tại nơi hợp lưu của sông Bhadrā, người ta được thấy điềm lành và phúc cát trong đời.

Word by Word

• दुर्वासेशम्: Durvāseśa (a deity)
• दुर्वासेशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासा + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—दुर्वासा-ईश (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘lord associated with Durvāsā’)

• च: and
• च: Avyaya (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• पिंगेशम्: Piṅgeśa (a deity)
• पिंगेशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिङ्ग + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—पिङ्ग-ईश (कर्मधारय/तत्पुरुष: ‘tawny/colored lord’)

• प्रार्च्य: having worshipped
• प्रार्च्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र√अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having worshipped’

• पापैः: by sins
• पापैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• विमुच्यते: is freed / is released
• विमुच्यते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि√मुच् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (Passive)

• भद्रायाः: of (the river) Bhadrā
• भद्रायाः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• संगमे: at the confluence
• संगमे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having bathed’

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भद्राणि: auspicious things / good fortunes
• भद्राणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Suta (narrating Narada Purana’s tirtha-mahatmya section; teachings attributed within the Narada tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Durvāseśa
• Piṅgeśa
• Bhadrā (river)
• Saṅgama (confluence)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches a classic tirtha-mahātmyic principle: sins are cleansed through proper deity-worship (pūjā) and through sacred bathing (snāna) at a powerful confluence (saṅgama), resulting in bhadra—auspicious welfare and good fortune.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed here as prārcana—reverent worship of named forms (Durvāseśa and Piṅgeśa). The verse links devoted ritual worship with inner purification (pāpa-vimocana) and blessed outcomes.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual practice (kalpa/ācāra) is implied: the proper performance of pūjā and tīrtha-snāna at a saṅgama. It reflects applied dharma-śāstra style guidance rather than grammar or astrology.