Shloka 56

Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

Devanagari script

त्रिलोचने नरः स्नात्वा रुद्रलोकमवाप्नुयात् । देविकायानुमानाथं समर्च्य मनुजोत्तमः ॥ ५६ ॥

Transliteration

trilocane naraḥ snātvā rudralokamavāpnuyāt | devikāyānumānāthaṃ samarcya manujottamaḥ || 56 ||

Translation

Tắm tại Trilocana, người ấy đạt đến cõi của Rudra. Và bậc ưu tú trong loài người—kính lễ cúng dường đúng pháp tại Devikā để xác chứng công đức—sẽ được thành tựu điều mong cầu.

Word by Word

• त्रिलोचने: at (the place called) Trilocana
• त्रिलोचने: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; द्विगु-समासः ‘त्रीणि लोचनानि यस्य/यत्र’—स्थलनामरूपेण (at Trilocana [tīrtha/place])

• नरः: a man
• नरः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभावः

• रुद्रलोकम्: Rudra’s world
• रुद्रलोकम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘रुद्रस्य लोकः’

• अवाप्नुयात्: may attain
• अवाप्नुयात्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• देविकायाः: of Devikā
• देविकायाः: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देविका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• अनुमानाथम्: Anumā’s lord (a deity)
• अनुमानाथम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अनुमा + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘अनुमायाः नाथः’ (lord of Anumā)

• समर्च्य: having worshipped
• समर्च्य: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: सम् + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभावः; ‘सम्यक् अर्चयित्वा’ (having duly worshipped)

• मनुजोत्तमः: the best of men
• मनुजोत्तमः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मनुज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः ‘उत्तमः मनुजः’

Speaker

Narada (as narrator within the Tirtha-Mahatmya discourse, traditionally relayed in Purana dialogue)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Trilocana
• Rudra
• Devika

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It states a clear tirtha-phala: bathing at Trilocana grants attainment of Rudraloka, and worship at Devikā functions as an affirming, merit-securing act within the pilgrimage sequence.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed through embodied devotion—snāna (purificatory bath) and samarcana (reverent worship). The verse emphasizes sincere ritual devotion at holy sites as a means to divine proximity (Rudra’s realm).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied: the verse links specific actions—tirtha-snana and archana—with specific results (phala), reflecting the Purāṇic application of Vedic ritual logic to pilgrimage practice.