Shloka 9

Description of the Origin of the Cosmic Egg (Brahmāṇḍa) and the Ocean as King of Tīrthas

Devanagari script

योगं च वैष्णवं प्राप्य ततो मोक्षमवाप्नुयात् । ग्रहोपरागे संक्रांत्यामयने विषुवे तथा ॥ ९ ॥

Transliteration

yogaṃ ca vaiṣṇavaṃ prāpya tato mokṣamavāpnuyāt | grahoparāge saṃkrāṃtyāmayane viṣuve tathā || 9 ||

Translation

Khi đã đạt được Vaiṣṇava-yoga, người ấy liền chứng đắc mokṣa (giải thoát). (Điều này đặc biệt được tán dương) vào lúc nhật/nguyệt thực, khi saṅkrānti (thái dương nhập cung), vào các kỳ ayana (chí), và cả vào viṣuva (phân).

Word by Word

• योगम्: yoga
• योगम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Samuccaya/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• वैष्णवम्: Vaiṣṇava (pertaining to Viṣṇu)
• वैष्णवम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (योगम् इति)

• प्राप्य: having attained
• प्राप्य: पूर्वकाल-क्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्ययकृदन्त (gerund), धातु: प्र+आप्

• ततः: then/thereafter
• ततः: क्रम/हेतु (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘thereafter/from that’)

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अवाप्नुयात्: should obtain
• अवाप्नुयात्: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ग्रह-उपरागे: at an eclipse (of a luminary)
• ग्रह-उपरागे: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ग्रह-उपराग (प्रातिपदिक); घटक: ग्रह + उपराग
• Form: तत्पुरुष-समास, पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; काल/अवसरवाचक

• संक्रान्त्याम्: at a saṅkrānti (solar ingress)
• संक्रान्त्याम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संक्रान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• अयने: at the solstice/ayana
• अयने: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विषुवे: at the equinox
• विषुवे: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विषुव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तथा: likewise/also
• तथा: समुच्चय (Samuccaya/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयवाचक अव्यय (adverb: ‘also/likewise’)

Speaker

Suta

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links liberation (mokṣa) to Vaiṣṇava-yoga—devotional union centered on Viṣṇu—and highlights certain cosmic junctions as especially potent for intensifying that practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By calling the yoga specifically “Vaiṣṇava,” the verse frames yoga as devotion-oriented discipline—worship, remembrance, and surrender to Viṣṇu—culminating in mokṣa rather than mere worldly merit.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa (Vedic astronomy/astrology): it names eclipse (grahoparāga), saṅkrānti (solar ingress), ayana (solstice), and viṣuva (equinox) as key calendrical markers for timing rites and intensified sādhana.