Shloka 24

The Greatness of Puruṣottama

Aṣṭākṣarī Maṇḍala-Pūjā and Nyāsa

Devanagari script

तेन व्यस्तसमस्तेन पूजनं परमं स्मृतम् । द्वादशाक्षरमंत्रेण यजेद्देवं सनातनम् ॥ २४ ॥

Transliteration

tena vyastasamastena pūjanaṃ paramaṃ smṛtam | dvādaśākṣaramaṃtreṇa yajeddevaṃ sanātanam || 24 ||

Translation

Theo phương pháp ấy—dù thực hành từng bước chi tiết hay tóm lược—sự thờ phụng được xem là tối thượng. Với thần chú mười hai âm (dvādaśākṣara), hãy phụng thờ Đấng Chúa vĩnh hằng.

Word by Word

• तेन: by that
• तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; सर्वनाम

• व्यस्तसमस्तेन: by (the method) separated and combined
• व्यस्तसमस्तेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: व्यस्त-समस्त (प्रातिपदिक; व्यस्त + समस्त)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व—‘व्यस्तेन च समस्तेन च’ (by the separated and the combined [method])

• पूजनम्: worship
• पूजनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पूजन (प्रातिपदिक; √पूज् + ल्युट्/घञ् भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विषय), एकवचन; भाववाचक (act of worship)

• परमम्: supreme
• परमम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—‘श्रेष्ठम्’

• स्मृतम्: is considered
• स्मृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ—‘स्मृतम्’ = is considered/remembered

• द्वादशाक्षरमन्त्रेण: with the twelve-syllabled mantra
• द्वादशाक्षरमन्त्रेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: द्वादश-अक्षर-मन्त्र (प्रातिपदिक; द्वादश + अक्षर + मन्त्र)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; (द्विगु-पूर्वपद सहित तत्पुरुष) ‘द्वादशाक्षरः मन्त्रः’ (the twelve-syllabled mantra)

• यजेत्: should worship
• यजेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यज् (धातु; यागे)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘should worship/sacrifice to’

• देवम्: the deity
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• सनातनम्: eternal
• सनातनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (eternal)

Speaker

Suta

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that the highest worship is defined by sincere mantra-centered devotion, whether the ritual is performed elaborately or in a shortened form.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is emphasized through continuous remembrance and adoration of Vishnu via the twelve-syllabled mantra, making devotion accessible regardless of one’s capacity for elaborate ritual.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights mantra-prayoga and concise vs. expanded ritual procedure—practical aspects aligned with Kalpa (ritual discipline) and correct mantra usage.