Shloka 21

Mohinī-prashna

The Question about Mohinī

Devanagari script

उभयोर्यन्न दृष्टं हि तत्पुराणैः प्रगीयते । प्रायश्चित्तं तु हत्यायामातुरस्यौषधं प्रिये ॥ २१ ॥

Transliteration

ubhayoryanna dṛṣṭaṃ hi tatpurāṇaiḥ pragīyate | prāyaścittaṃ tu hatyāyāmāturasyauṣadhaṃ priye || 21 ||

Translation

Điều gì không thấy trong cả Śruti lẫn Smṛti thì được các Purāṇa xướng lên và tuyên dương. Và đối với tội sát hại, prāyaścitta (sám hối–chuộc tội) là phương thuốc cho kẻ đang khổ não, hỡi người yêu dấu.

Word by Word

• उभयोः: of both (Veda and Smṛti)
• उभयोः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessive relation)
• Type: Noun
• Root: उभय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); द्विवचन; (of both)

• यत्: whatever (that which)
• यत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• दृष्टम्: seen, found
• दृष्टम्: Kriya (क्रिया as predicate in relative clause)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/हेतुवाचक

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; तद्-निर्देशक (correlative)

• पुराणैः: by the Purāṇas
• पुराणैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन

• प्रगीयते: is proclaimed
• प्रगीयते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + गै (धातु)
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive: 'is sung/proclaimed')

• प्रायश्चित्तम्: expiation
• प्रायश्चित्तम्: Karta (कर्ता/Subject, implied 'is')
• Type: Noun
• Root: प्राय + चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; तत्पुरुषः (प्रायः चित्तम्/प्रायश्चित्तम् = expiation)

• तु: and, indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक

• हत्यायाम्: in the case of killing
• हत्यायाम्: Adhikarana (अधिकरण/Context)
• Type: Noun
• Root: हत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन

• आतुरस्य: of a sick person
• आतुरस्य: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आतुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन

• औषधम्: medicine, remedy
• औषधम्: Karma (कर्म/Predicate complement)
• Type: Noun
• Root: औषध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विधेय (as predicate: 'is medicine')

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in dialogue form)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Purana
• Shruti
• Smriti
• Prayashchitta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It affirms the Purāṇas as a guiding authority for dharma when specific details are not explicitly found in Śruti and Smṛti, and it frames prāyaścitta as a compassionate remedy that restores inner and social order after grave wrongdoing.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By calling expiation a “medicine,” the verse implies purification rather than despair; such purification supports sincere repentance and renewed alignment with dharma—an essential foundation for steady Vishnu-bhakti and disciplined spiritual life.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights Dharma-śāstra style application of scriptural hierarchy (pramāṇa): when Śruti and Smṛti do not specify, Purāṇic injunctions guide ritual and ethical practice—especially in prescribing prāyaścitta procedures.