Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 91

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

षडंगानि प्रकुर्वीत वर्णन्यासं ततः परम् । रंध्राद्यामुखकंठेषु हन्नाभ्यां धारयद्वयम् ॥ ९१ ॥

Transliteration

ṣaḍaṃgāni prakurvīta varṇanyāsaṃ tataḥ param | raṃdhrādyāmukhakaṃṭheṣu hannābhyāṃ dhārayadvayam || 91 ||

Translation

Trước hết, hãy thực hành ṣaḍ-aṅga-nyāsa (nyāsa sáu chi phần), rồi tiếp theo là varṇa-nyāsa (an trí các chữ). Sau đó, hãy quán đặt cặp âm chủng tử “ha” và “na” vào các lỗ căn trên thân, vào miệng và vào cổ họng.

Word by Word

• षडङ्गानि: the six limbs (aṅgas)
• षडङ्गानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: षड् + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचनम्; द्विगु—षट् अङ्गानि (six limbs/parts)

• प्रकुर्वीत: should perform
• प्रकुर्वीत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; धातु: कृ (to do)

• वर्णन्यासम्: letter-placement (varṇa-nyāsa)
• वर्णन्यासम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ण + न्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; तत्पुरुषः—वर्णानां न्यासः (placement of letters)

• ततः: thereafter
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रम/अनन्तरवाचक (then/thereafter)

• परम्: next/further
• परम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverbial accusative), ‘further/next’ अर्थे

• रन्ध्र-आद्य-आ-मुख-कण्ठेषु: in (places) from the apertures etc. up to the throat
• रन्ध्र-आद्य-आ-मुख-कण्ठेषु: Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: रन्ध्र + आदि + आ + मुख + कण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), बहुवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः—‘रन्ध्र-आदि’ (starting from the apertures) तथा ‘आमुखकण्ठ’ (up to the throat) इत्यर्थे

• हन्-नाभ्याम्: by/with the jaw and the navel
• हन्-नाभ्याम्: Karaṇa (करणम्)
• Type: Noun
• Root: हन् + नाभि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), द्विवचनम्; द्वन्द्वः—हन् (jaw) च नाभि (navel) च

• धारयद्वयम्: the pair to be held/retained
• धारयद्वयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धारयत् + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; तत्पुरुषः—धारयत् (धारण-सम्बद्ध) द्वयम् (pair)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches inner ritualization: the practitioner sanctifies body and speech through ṣaḍaṅga-nyāsa and varṇa-nyāsa, making the body a fit locus for mantra and steady contemplation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prescribing disciplined mantra-practice (nyāsa), it supports bhakti as a focused, embodied remembrance—devotion stabilized through correct ritual and meditative placement of sacred sound.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā (phonetics) and mantra-vidhi are implied: varṇa-nyāsa depends on precise knowledge of sounds/letters, and ṣaḍaṅga-nyāsa reflects technical ritual procedure used in Vedic-tantric recitation.