Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 191

The Recitation of the Thousand Names of Rādhā and Kṛṣṇa (Yugala-Sahasranāma) and Śaraṇāgati-Dharma

Devanagari script

विष्णुवंशस्तुता कर्त्री विष्णुवंशावनी सदा । आरामस्था वनस्था च सूर्य्यपुत्र्यवगाहिनी ॥ १९१ ॥

Transliteration

viṣṇuvaṃśastutā kartrī viṣṇuvaṃśāvanī sadā | ārāmasthā vanasthā ca sūryyaputryavagāhinī || 191 ||

Translation

Nàng là đấng soạn lời tán tụng dòng tộc Viṣṇu, và mãi mãi là người hộ trì vương tộc của Viṣṇu. Nàng an trú nơi vườn tược cũng như chốn rừng sâu; nàng là dòng nước thiêng, nơi mà ngay cả ái nữ của Thần Mặt Trời cũng được truyền rằng đã ngụp lặn/đi vào.

Word by Word

• विष्णुवंशस्तुता: praised (in connection with) Viṣṇu’s lineage
• विष्णुवंशस्तुता: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: विष्णु + वंश + स्तुत (कृदन्त; √स्तु (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle): स्तुता = praised; तत्पुरुष: विष्णोः वंशेन/विष्णुवंशस्य स्तुता (praised by/of Viṣṇu’s lineage)

• कर्त्री: doer/agent
• कर्त्री: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-शब्द (agent noun)

• विष्णुवंशावनी: protector of Viṣṇu’s lineage
• विष्णुवंशावनी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + वंश + अवनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: विष्णोः वंशस्य अवनी (protector/earth as protector)

• सदा: always
• सदा: Adhikarana (अधिकरण/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय (adverb of time)

• आरामस्था: dwelling in a garden
• आरामस्था: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: आराम + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: आरामे स्था (situated in a garden/park)

• वनस्था: dwelling in a forest
• वनस्था: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: वन + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: वने स्था (situated in a forest)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सूर्यपुत्री: daughter of the Sun
• सूर्यपुत्री: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: सूर्य + पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: सूर्यस्य पुत्री

• अवगाहिनी: one who immerses/enters (waters)
• अवगाहिनी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: अव + √गाह् (धातु) + णिनि (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; णिनि-प्रत्ययान्त कृदन्त (agentive): अवगाहिनी = one who immerses/bathes/enters

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu
• Surya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames a sacred feminine power/river as a protector of Vaiṣṇava dharma—one who preserves Viṣṇu’s lineage and sanctifies devotees through praise (stuti) and purifying immersion (avagāha).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through stuti—deliberate glorification of Viṣṇu and His dynasty—presented here as a sustaining, protective force that supports the continuity of Vaiṣṇava tradition.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse uses technical epithet-building (samāsa/compound formation typical of Vyākaraṇa awareness) and a catalog-style descriptive method often used in Purāṇic-vedāṅga sections to encode ritual/tīrtha identifiers for remembrance and recitation.