Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 193

The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

स्याद्गायत्री वामदेवपुष्पबाणौ तु ङेंतिमौ । विद्महेधीमहियुतौ तन्नोऽनंगः प्रचोदयात् ॥ १९३ ॥

Transliteration

syādgāyatrī vāmadevapuṣpabāṇau tu ṅeṃtimau | vidmahedhīmahiyutau tanno'naṃgaḥ pracodayāt || 193 ||

Translation

Đây là một Gāyatrī-mantra: dành cho Vāmadeva và Puṣpabāṇa—hai danh hiệu ấy được ứng dụng tại đây. Với các thành phần “vidmahe” và “dhīmahi”, nguyện Ananga (Kāma) thúc đẩy, soi sáng trí tuệ của chúng con.

Word by Word

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• गायत्री: Gāyatrī (meter/mantra)
• गायत्री: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विधेय), एकवचन

• वामदेव-पुष्प-बाणौ: the two flower-arrows of Vāmadeva
• वामदेव-पुष्प-बाणौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वामदेव (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; तत्पुरुषः (वामदेवस्य पुष्पबाणौ)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• ङेंतिमौ: the two 'ṅeṃti' (seed-syllables)
• ङेंतिमौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ङेंति (मन्त्र-बीज/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; मन्त्र-शब्द (seed-syllable)

• विद्महे: we know
• विद्महे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, बहुवचन

• धीमहि: we meditate
• धीमहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, बहुवचन; मन्त्र-प्रयोगे 'we meditate/hold in mind'

• युतौ: joined/combined
• युतौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषणम् (ङेंतिमौ)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (तत्) इति उपपद

• नः: of us / our
• नः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; enclitic pronoun

• अनङ्गः: Ananga (Kāma)
• अनङ्गः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• प्रचोदयात्: may impel/inspire
• प्रचोदयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-चुद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada the technical construction/application of Gāyatrī-style mantras)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vāmadeva
• Puṣpabāṇa (Kāma)
• Ananga (Kāma)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a technical, Vedāṅga-oriented application of the Gāyatrī template—showing how specific deity-names (Vāmadeva, Puṣpabāṇa/Ananga) are fitted into the standard ‘vidmahe–dhīmahi–pracodayāt’ structure to direct the mind toward a chosen devatā.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed through precise mantra-upāsanā: devotion becomes focused contemplation (dhīmahi) supported by correct mantra-form, so that the invoked deity (Ananga/Kāma in this case) is asked to ‘impel’ the devotee’s inner faculty (naḥ).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights Chandas and mantra-prayoga: identifying a mantra as ‘Gāyatrī’ in form and indicating how the canonical parts ‘vidmahe’ and ‘dhīmahi’ are used with specific devatā-nāmas for ritual/meditative application.