Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 90

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

मायाकाशद्वयं वामनेत्रचंद्रयुतं शिवा । वेदादिकामचामुंडाः स्वाहा तु पूसबिंदुकौ ॥ ९० ॥

Transliteration

māyākāśadvayaṃ vāmanetracaṃdrayutaṃ śivā | vedādikāmacāmuṃḍāḥ svāhā tu pūsabiṃdukau || 90 ||

Translation

“Śivā” được kết hợp với cặp “māyā–ākāśa”, và tương ưng với Mặt Trăng nơi mắt trái. Các năng lực mang danh “Veda”, “Ādi”, “Kāma” và “Cāmuṇḍā” nên được quán tưởng theo vị trí riêng; còn “Svāhā” thì đặt cùng hai bindu thuộc Pūṣan.

Word by Word

• मायाकाशद्वयम्: the pair of ‘māyā-ākāśa’ (two syllables/terms)
• मायाकाशद्वयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: माया + आकाश + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Nom/Acc, Singular; बहुपद-तत्पुरुष (मायायाः आकाशस्य द्वयम् / मायाकाशयोः द्वयम्)

• वामनेत्रचन्द्रयुतम्: joined with the moon in the left eye
• वामनेत्रचन्द्रयुतम्: Vishesana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाम + नेत्र + चन्द्र + युत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Nom/Acc, Singular; बहुपद-तत्पुरुष (वामनेत्रे चन्द्रः, तेन युतम्)

• शिवा: Śivā (the Goddess)
• शिवा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular

• वेदादिकामचामुण्डाः: Veda-etc., Kāma, and Cāmuṇḍā (as a set of names/terms)
• वेदादिकामचामुण्डाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद + आदि + काम + चामुण्डा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Feminine, Nominative, Plural; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व (वेदादि, काम, चामुण्डा—नामसमुच्चयः)

• स्वाहा: svāhā
• स्वाहा: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (अव्यय/मन्त्र-शब्द)
• Form: अव्यय; मन्त्र-निपात (exclamation used in offerings)

• तु: but; indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक (particle)

• पूष: Pūṣan (Sun deity)
• पूष: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular (stem: पूषन्; form: पूष)

• बिन्दुकौ: two bindus (dots/points)
• बिन्दुकौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बिन्दु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; Masculine, Nominative, Dual

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Shiva (Shiva/Shivā)
• Shivā (Goddess)
• Candra (Moon)
• Cāmuṇḍā
• Pūṣan

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches a precise contemplative mapping (nyāsa) where divine powers and mantra-elements (like bindu and svāhā) are visualized in specific loci, aligning inner perception with cosmic deities such as the Moon and Pūṣan.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prescribing disciplined remembrance and placement of divine names and powers, it turns ritual visualization into sustained devotion—training the mind to dwell on the deity’s form and attributes with steadiness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual-application knowledge: correct use of “svāhā” (yajña formula), and technical mantra anatomy (bindu, placements/nyāsa) linked with deity-correspondences—typical of Narada Purana’s Vedanga-oriented material in Book 1.3.