Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 94

Devapūjā-krama: Ārghya-saṃskāra, Maṇḍala–Nyāsa, Mudrā-pradarśana, Āvaraṇa-arcana, Homa, Japa, and Kṣamāpaṇa

Devanagari script

विसृज्याग्निदेवतायै दद्यादाचमनीयकम् । अवशिष्टेन हविषा गंधपुष्पाक्षतान्वितम् ॥ ९४ ॥

Transliteration

visṛjyāgnidevatāyai dadyādācamanīyakam | avaśiṣṭena haviṣā gaṃdhapuṣpākṣatānvitam || 94 ||

Translation

Sau khi làm lễ tiễn (kết thúc nghi thức), nên dâng nước súc miệng (ācamana) lên Hỏa Thần; và với phần tế phẩm (havis) còn lại, hãy dâng cúng kèm hương thơm, hoa và gạo nguyên hạt (akṣata).

Word by Word

• विसृज्य: having dismissed
• विसृज्य: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + सृज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having dismissed)

• अग्निदेवतायै: to the fire-deity
• अग्निदेवतायै: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अग्नि + देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), चतुर्थी-विभक्ति (4th/सम्प्रदान), एकवचन (sg.); समासः—तत्पुरुष (अग्नेः देवता)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg.), परस्मैपद

• आचमनीयकम्: water for sipping (ācamanīya)
• आचमनीयकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आचमनीयक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन (sg.)

• अवशिष्टेन: with the remaining
• अवशिष्टेन: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अवशिष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.)/पुंलिङ्ग (m.), तृतीया-विभक्ति (3rd/करण), एकवचन (sg.); विशेषण of हविषा

• हविषा: with the oblation (havis)
• हविषा: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया-विभक्ति (3rd/करण), एकवचन (sg.)

• गन्धपुष्पाक्षतान्वितम्: endowed with fragrance, flowers, and rice-grains
• गन्धपुष्पाक्षतान्वितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गन्ध + पुष्प + अक्षत + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया-विभक्ति (2nd/कर्म), एकवचन (sg.); समासः—तत्पुरुष (गन्ध-पुष्प-अक्षतैः अन्वितम् = endowed with fragrances, flowers, and unbroken rice)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Agni

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes proper completion (saṃsthā) of a rite: honoring Agni as the carrier of offerings and sealing the ritual with purity acts like ācamana and auspicious upacāras (fragrance, flowers, akṣata).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though technical, it frames devotion as careful, respectful service—offering even the remainder (avaśiṣṭa-havis) with reverence and auspicious items, reflecting attentive worship rather than negligence.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual praxis (kalpa-style procedure): the sequence of concluding a fire-rite, offering ācamana, and using remaining havis with standard upacāras (gandha, puṣpa, akṣata).