Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 52

Mokṣopāya: Bhakti-rooted Jñāna and the Aṣṭāṅga Yoga of Viṣṇu-Meditation

Devanagari script

रागद्वेषविहीनो यः शमादिगुणसंयुतः । हरिध्यानपरो नित्यं मुमुक्षुरभिधीयते ॥ ५२ ॥

Transliteration

rāgadveṣavihīno yaḥ śamādiguṇasaṃyutaḥ | haridhyānaparo nityaṃ mumukṣurabhidhīyate || 52 ||

Translation

Người không còn tham ái và sân ghét, đầy đủ các đức tính bắt đầu từ śama, và luôn chuyên chú thiền niệm về Hari—người ấy được gọi là kẻ cầu giải thoát (mumukṣu).

Word by Word

• रागद्वेषविहीनः: free from attachment and aversion
• रागद्वेषविहीनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: राग + द्वेष + विहीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: रागद्वेष (द्वन्द्व: रागः च द्वेषः च) + विहीन (तृतीया-तत्पुरुष: रागद्वेषाभ्याम् विहीनः)

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• शमादिगुणसंयुतः: endowed with virtues like calmness
• शमादिगुणसंयुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शम-आदि + गुण + संयुत (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: शमादिगुण (षष्ठी-तत्पुरुष) + संयुत (तृतीया-तत्पुरुष: शमादिगुणैः संयुतः)

• हरिध्यानपरः: devoted to meditation on Hari
• हरिध्यानपरः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हरि + ध्यान + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: हरिध्यान (षष्ठी-तत्पुरुष: हरेः ध्यानम्) + पर (तत्पुरुष: हरिध्याने परः = devoted to Hari-meditation)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kala (काल/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative: always)

• मुमुक्षुः: a seeker of liberation
• मुमुक्षुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुच् (धातु) → मुमुक्षु (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मोक्षेच्छुक (one desiring liberation)

• अभिधीयते: is called/denoted
• अभिधीयते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√धा (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: is called)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti (devotion)

Secondary Rasa: shanta (peace)

Characters & Entities

• Hari
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It defines the essential signs of a true mumukṣu: inner freedom from rāga-dveṣa, cultivation of śama and related virtues, and unwavering absorption in Hari through meditation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as nitya-hari-dhyāna—steady remembrance/meditation on Vishnu—supported by purity of mind (freedom from attachment and aversion) and ethical-psychological discipline (śama and allied qualities).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is sādhana: mental restraint (śama), self-regulation, and daily meditative devotion to Hari as the core discipline for mokṣa.