Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 82

Bhāgīratha’s Bringing of the Gaṅgā

Devanagari script

नमश्चैतन्यरूपाय पुष्टानां पतये नमः । नमोऽकल्पप्रकल्पाय भूतानां पतये नमः ॥ ८२ ॥

Transliteration

namaścaitanyarūpāya puṣṭānāṃ pataye namaḥ | namo'kalpaprakalpāya bhūtānāṃ pataye namaḥ || 82 ||

Translation

Kính lễ Đấng có bản thể là Chân Thức thanh tịnh; kính lễ Chúa Tể và Đấng hộ trì của những ai được nuôi dưỡng và hưng thịnh. Kính lễ Đấng vượt ngoài mọi khuôn định mà vẫn sắp đặt lại muôn sự; kính lễ Chúa Tể và Đấng hộ trì của tất cả hữu tình.

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: सम्बोधन/उद्गार (Sambodhana/उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक

• चैतन्य-रूपाय: to the one whose form is consciousness
• चैतन्य-रूपाय: सम्प्रदान (Sampradāna/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: चैतन्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चैतन्यस्य रूपः)

• पुष्टानाम्: of the nourished (beings)
• पुष्टानाम्: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; ‘पुष्ट’ = nourished/strengthened beings

• पतये: to the lord
• पतये: सम्प्रदान (Sampradāna/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: सम्बोधन/उद्गार (Sambodhana/उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक

• नमः: salutation
• नमः: सम्बोधन/उद्गार (Sambodhana/उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक

• अकल्प-प्रकल्पाय: to (him who is) both non-creation and creation / beyond and within creation
• अकल्प-प्रकल्पाय: सम्प्रदान (Sampradāna/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अकल्प (प्रातिपदिक) + प्रकल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (अकल्पश्च प्रकल्पश्च)

• भूतानाम्: of beings
• भूतानाम्: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• पतये: to the lord
• पतये: सम्प्रदान (Sampradāna/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: सम्बोधन/उद्गार (Sambodhana/उद्गार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक

Speaker

Narada (in a devotional stuti within the dialogue framework with Sanatkumara and the Kumara sages)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Ishvara (the Lord)
• Bhuta (all beings)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It worships the Supreme as pure Consciousness (caitanya) and as the universal Protector—showing that devotion culminates in recognizing the Lord as both the inner Self-awareness and the sustaining power behind all beings.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as repeated namas (salutations) grounded in clear attributes: the Lord is consciousness itself and the guardian of creation; such remembrance (smaraṇa) and praise (stuti) are core devotional practices in the Purana tradition.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Primarily Vyākaraṇa/semantic insight: compound meanings like caitanya-rūpa and akalpa-prakalpa sharpen theological understanding; the verse functions more as mantra-style stuti than as a technical ritual or astrology instruction.