Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 4

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

पंचेष्टाष्टाद्रिपंचांशा कुजार्कीज्यज्ञशुक्रगाः । ओजे विपर्ययाद्युग्मे त्रिशांशेशाः समीरिताः ॥ ४ ॥

Transliteration

paṃceṣṭāṣṭādripaṃcāṃśā kujārkījyajñaśukragāḥ | oje viparyayādyugme triśāṃśeśāḥ samīritāḥ || 4 ||

Translation

Đối với phân cung Panchāṁśa, các chủ tể được nêu là: Sao Hỏa, Mặt Trời, Sao Thổ, Sao Mộc, Sao Thủy và Sao Kim. Trong phân cung Triśāṁśa, với các cung lẻ thì theo thứ tự thuận; còn với các cung chẵn thì được nói theo thứ tự nghịch.

Word by Word

• पञ्च: five
• पञ्च: विशेषण (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; here as compound-member

• इष्ट: assigned/desired
• इष्ट: विशेषण (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: इष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (as compound-member); 'desired/assigned' (technical)

• अष्ट: eight
• अष्ट: विशेषण (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: अष्ट (संख्या/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; compound-member 'eight'

• अद्रि: adri (=7)
• अद्रि: विशेषण (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (as compound-member); 'mountain' used for number 7 (सङ्ख्यावाचक)

• पञ्चांशाः: pañcāṃśa divisions
• पञ्चांशाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: पञ्चांश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'fifth-parts' (pañcāṃśa)

• कुज: Kuja (Mars)
• कुज: विशेषण (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: कुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Mars (as compound-member)

• अर्की: Arki
• अर्की: विशेषण (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: अर्कि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Arki (as compound-member)

• ज्य: Jya (Jupiter)
• ज्य: विशेषण (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: ज्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'Jya' (Jupiter) as technical name

• ज्ञ: Jña (Mercury)
• ज्ञ: विशेषण (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'Jña' (Mercury) as technical name

• शुक्रगाः: (those) connected with Śukra (Venus)
• शुक्रगाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: शुक्र + ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; शुक्र-ग = 'those going with Venus' / Venus-associated lords

• ओजे: in odd (signs)
• ओजे: अधिकरण (Adhikarana/Locative)
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; technical: 'in odd (signs)' (locative)

• विपर्ययात्: by reversal
• विपर्ययात्: अपादान (Apadana/Ablative)
• Type: Noun
• Root: विपर्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; 'by reversal/from reversal'

• युग्मे: in even (signs)
• युग्मे: अधिकरण (Adhikarana/Locative)
• Type: Noun
• Root: युग्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'in even (signs)'

• त्रिशांशेशाः: the lords of the triśāṃśa divisions
• त्रिशांशेशाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: त्रिशांश + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'lords of triśāṃśa'

• समीरिताः: are stated/mentioned
• समीरिताः: कर्मणि-प्रयोगे विधेय (Predicative in passive)
• Type: Verb
• Root: सम् + ईर् (धातु) → समीरित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'are stated'

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Mars (Kuja)
• Sun (Arka)
• Saturn
• Jupiter (Ijya)
• Mercury (Jña)
• Venus (Shukra)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows that the Purana integrates Vedāṅga Jyotiṣa with dharma-teaching: correct knowledge of planetary divisions (vargas) supports right timing, discipline, and orderly living, which in turn steadies the mind for mokṣa-oriented practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not directly preaching bhakti, it provides the technical framework (Jyotiṣa) often used to choose auspicious times for vows, worship, and vrata—practices that strengthen steady devotion to Vishnu within a dharmic routine.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: the verse gives rules for assigning planetary lords to the pañcāṃśa and triśāṃśa varga divisions, including the key method of using direct order for odd signs and reverse order for even signs.