Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Second Quarter›Adhyaya 55›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 1

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

सनंदन उवाच । मूर्द्धास्यबाहुहृत्क्रोडांतर्बस्तिव्यंजसोनखः । जानुजंघांघ्नियुगलं कालांगानि क्रियादयः ॥ १ ॥

Transliteration

sanaṃdana uvāca | mūrddhāsyabāhuhṛtkroḍāṃtarbastivyaṃjasonakhaḥ | jānujaṃghāṃghniyugalaṃ kālāṃgāni kriyādayaḥ || 1 ||

Translation

Sanandana nói: Đầu, miệng, hai tay, tim, khoang trong của thân, bàng quang, các dấu vết và móng; cũng như đầu gối, ống chân và đôi bàn chân—đó được gọi là các “chi phần” của Kāla (Thời gian), cùng với hành động và các nguyên lý vận hành khác.

Word by Word
सनन्दनःSanandana
सनन्दनः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसनन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — proper noun
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन — said
मूर्धाhead
मूर्धा:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
अस्यmouth/face
अस्य:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootअस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
बाहुःarm
बाहुः:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
हृत्heart
हृत्:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootहृद्/हृत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
क्रोडःlap/bosom
क्रोडः:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootक्रोड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
अन्तःwithin
अन्तः:
देशाधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb/preposition) — ‘inside/within’
बस्तिःbladder
बस्तिः:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootबस्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
व्यञ्जनम्mark/indicator
व्यञ्जनम्:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootव्यञ्जन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
ओजःvigor
ओजः:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
नखःnail
नखः:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootनख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
जानुknee
जानु:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootजानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
जङ्घाshin/leg
जङ्घा:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootजङ्घा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
अङ्घ्निfoot
अङ्घ्नि:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootअङ्घ्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
युगलम्pair
युगलम्:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootयुगल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
काल-अङ्गानिlimbs/parts of Time
काल-अङ्गानि:
कर्ता/उद्देश्य (Topic/Subject)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषसमास (कालस्य अङ्गानि) — Nominative plural
क्रिया-आदयःactions and the like
क्रिया-आदयः:
विधेय/समुच्चय (Predicate/Enumeration)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आदयः-शब्दः पुंलिङ्गरूपेण गणवाचक), प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (क्रिया आदि यस्य/येषां) — ‘actions etc.’
Speaker

Sanandana

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities
S
Sanandana
K
Kala (Time)

FAQs

It frames Time (Kāla) as an all-pervading cosmic principle whose “limbs” correspond to embodied features, prompting contemplation that the body and its functions are governed by Time and thus not the true Self—supporting detachment in Moksha-dharma.

By highlighting that even the body’s structure and activity fall under Kāla, the verse encourages surrender beyond bodily identity; such humility and dispassion become a foundation for steady Vishnu-bhakti (devotion grounded in the eternal rather than the time-bound).

The verse is primarily philosophical rather than a direct Vedāṅga instruction; however, it aligns with Vedic time-concepts used in Jyotiṣa (Vedic astrology/chronology) by treating Kāla as a governing framework for embodied life and action (kriyā).

←Previous Verse
Next Verse→