Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 166

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

कालांशास्तैरूनयुक्ते रवौ ह्यस्तोदयौ विधोः । दृष्ट्वा ह्यादौ खेटबिंबं दृगौञ्च्ये लंबमीक्ष्य च ॥ १६६ ॥

kālāṃśāstairūnayukte ravau hyastodayau vidhoḥ | dṛṣṭvā hyādau kheṭabiṃbaṃ dṛgauñcye laṃbamīkṣya ca || 166 ||

Khi phần thời (kālāṃśa) của Mặt Trời đã được điều chỉnh đúng bằng phép trừ và cộng, thì nên xác định sự lặn và mọc của Mặt Trăng. Trước hết, hãy ngắm đĩa của thiên thể/đĩa trăng, rồi cũng quan sát đường thẳng đứng (lamba) bằng cách chỉnh cho mắt thẳng hàng.

kāla-aṃśāḥtime-parts; temporal portions
kāla-aṃśāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla + aṃśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa ‘parts of time’
taiḥby those
taiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन)
ūna-yuktein the reduced-and-adjusted (value)
ūna-yukte:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootūna + yukta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); karmadhāraya ‘reduced and joined/adjusted’
ravauin/for the Sun
ravau:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootravi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
hiindeed
hi:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), particle/emphasis (निपात)
asta-udayausetting and rising
asta-udayau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasta + udaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Dual (द्विवचन); dvandva ‘setting and rising’
vidhoḥof the Moon
vidhoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootvidhu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
dṛṣṭvāhaving observed
dṛṣṭvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/अव्ययभाव), ‘having seen’
hiindeed
hi:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), particle/emphasis (निपात)
ādauat first; in the beginning
ādau:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootādi (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
kheṭa-bimbaṃthe orb/disc of the planet
kheṭa-bimbaṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkheṭa + bimba (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); tatpuruṣa ‘planet-disc/orb’
dṛgauñcyein the visual measure (dṛg-auñcya)
dṛgauñcye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdṛg + auñcya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); tatpuruṣa ‘in the eye-measure/visual lifting (auñcya)’
laṃbamthe perpendicular/offset (lamba)
laṃbam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlaṃba (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
īkṣyahaving examined
īkṣya:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootīkṣ (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/अव्ययभाव), ‘having looked at’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चयबोधक)

Sanatkumara (in dialogue instruction to Narada on technical procedure)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Surya
C
Chandra

FAQs

It treats disciplined observation and correct time‑reckoning (kāla-gananā) as part of dharmic order, showing that accurate knowledge of time supports right ritual timing and a life aligned with cosmic law.

Indirectly: by emphasizing correct determination of lunar timings, it supports proper observance of vows and worship schedules (often lunar-based), which strengthens steady devotional practice.

Vedāṅga Jyotiṣa—using kālāṃśa corrections and direct sighting of the luminary’s disc, along with vertical (laṃba) alignment, to determine the Moon’s rising and setting.