Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 23

Kalpa-Lakṣaṇa and Gṛhya-Kalpa: Classifications, Purifications, Implements, and Spatial Rite-Design

Devanagari script

उत्तरे सर्वपात्राणि प्रणीताद्यानि पश्चिमे । यजमानः पूर्वतः स्युर्द्विजाः सर्वेऽपि नारद ॥ २३ ॥

Transliteration

uttare sarvapātrāṇi praṇītādyāni paścime | yajamānaḥ pūrvataḥ syurdvijāḥ sarve'pi nārada || 23 ||

Translation

Mọi pháp khí nghi lễ nên đặt về phía bắc; nước praṇīta và các vật liên hệ nên để về phía tây. Chủ tế (yajamāna) nên ngồi hướng mặt về đông, và tất cả các bậc nhị sinh (dvija) cũng vậy, hỡi Nārada.

Word by Word

• उत्तरे: in the north
• उत्तरे: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; दिशिवाचक

• सर्व-पात्राणि: all vessels
• सर्व-पात्राणि: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (सर्वाणि पात्राणि); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), बहुवचन

• प्रणीत-आद्यानि: beginning with the praṇīta (water) etc.
• प्रणीत-आद्यानि: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रणीत (कृदन्त) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (प्रणीतं आदिः येषां तानि); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; पात्राणि इति विशेषणम्

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; दिशिवाचक

• यजमानः: the sacrificer
• यजमानः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यजमान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• पूर्वतः: in the east/at the front
• पूर्वतः: अधिकरण (Adverbial location)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
• Form: दिशावाचक-अव्यय (adverb), ‘पूर्वदिशि/पूर्वभागे’

• स्युः: should be/should stand
• स्युः: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• द्विजाः: Brahmins/twice-born
• द्विजाः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्विजाः इति विशेषणम्

• अपि: also/even
• अपि: अव्यय-सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपेक्षार्थक

• नारद: O Nārada
• नारद: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (instructing Narada in ritual/disciplinary procedure)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes ṛta-like order in worship: correct directional placement and seating discipline make the rite harmonious, supporting purity of intention and steadiness of mind in dharma-oriented practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While primarily ritualistic, it supports bhakti through reverent precision—external order (proper arrangement and posture) is presented as a way to honor the sacred act and cultivate attentive devotion during worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is highlighted: the verse gives concrete instructions on the spatial arrangement of yajña implements (pātras, praṇīta-water) and the prescribed orientation of the yajamāna and dvija priests.