Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 22

Kalpa-Lakṣaṇa and Gṛhya-Kalpa: Classifications, Purifications, Implements, and Spatial Rite-Design

Devanagari script

दक्षिणस्यां दानवाद्याः स्थिता यज्ञस्य नारद । तेभ्यः संरक्षणार्थाय ब्रह्माणं तद्दिशि न्यसेत् ॥ २२ ॥

Transliteration

dakṣiṇasyāṃ dānavādyāḥ sthitā yajñasya nārada | tebhyaḥ saṃrakṣaṇārthāya brahmāṇaṃ taddiśi nyaset || 22 ||

Translation

Hỡi Nārada, ở phía nam của đàn tế có bọn Dānava và các loài đối nghịch đứng chực. Vì vậy, để hộ trì khỏi họ, nên an vị Phạm Thiên (Brahmā) ngay về phương ấy.

Word by Word

• दक्षिणस्याम्: in the southern (direction/side)
• दक्षिणस्याम्: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• दानव-आद्याः: Dānavas and others
• दानव-आद्याः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (दानवाः आद्याः येषां ते); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• स्थिताः: are stationed/stand
• स्थिताः: क्रिया/विधेय (Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, active sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘अवस्थिताः’

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• नारद: O Nārada
• नारद: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तेभ्यः: for them/to them
• तेभ्यः: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी/पञ्चमी-विभक्ति (4th/5th; Dative/Ablative), बहुवचन; अत्र चतुर्थी (for them)

• संरक्षण-अर्थाय: for protection
• संरक्षण-अर्थाय: प्रयोजन (Purpose)
• Type: Noun
• Root: संरक्षण (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (संरक्षणस्य अर्थः); पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थक (purpose)

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ब्रह्मा (देवता)

• तत्-दिशि: in that direction
• तत्-दिशि: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम) + दिश्/दिशा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तस्यां दिशि); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• न्यसेत्: should place/assign
• न्यसेत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: नि-आस्/अस् (धातु: न्यस् ‘to place’)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Narada
• Brahma
• Danavas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches dik-rakṣā (directional safeguarding) in yajña: recognizing obstructive forces and countering them by establishing a presiding divine power, so the rite remains pure and effective.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though ritual-focused, it implies bhakti through reliance on divine guardianship—placing Brahmā as protector reflects surrender to higher authority to remove obstacles to sacred action.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual application of dik-vibhāga (directional arrangement) and nyāsa/placement within yajña procedure—practical kalpa-style guidance used to prevent disturbances during rites.