Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 9

Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā

Devanagari script

प्रविशंति लये सर्वे यमीशं सचराचराः । लोकानां रमणः सोऽयं निर्गुणश्च निरंजनः ॥ ९ ॥

Transliteration

praviśaṃti laye sarve yamīśaṃ sacarācarāḥ | lokānāṃ ramaṇaḥ so'yaṃ nirguṇaśca niraṃjanaḥ || 9 ||

Translation

Khi đến thời kỳ tan hoại vũ trụ, mọi loài—động và bất động—đều nhập vào Chúa Tể, Đấng làm chủ sự chế ngự. Ngài là niềm hoan lạc của các thế giới, thật sự vô thuộc tính và thanh tịnh không vết nhơ.

Word by Word

• प्रविशन्ति: enter
• प्रविशन्ति: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र+विश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• लये: in dissolution
• लये: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: लय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• यमीशम्: the Lord of Yama (Death)
• यमीशम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: यमीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—यमस्य ईशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• स-चर-अचराः: moving and non-moving beings
• स-चर-अचराः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय/उपसर्गसदृश) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—चर+अचर इति द्वन्द्व, तदुपरि सहार्थक-पूर्वपद ‘स-’ (with)

• लोकानाम्: of the worlds
• लोकानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• रमणः: delighter/one who gives joy
• रमणः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: रमण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• निर्गुणः: without qualities
• निर्गुणः: Visheshana (विशेषण/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निर्गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (गुणाः न सन्ति यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• निरञ्जनः: stainless, untainted
• निरञ्जनः: Visheshana (विशेषण/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निरञ्जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नञ्/निर्-उपसर्गयुक्त-तत्पुरुष (अञ्जन/मलरहितः)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Ishvara (Supreme Lord)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that at pralaya all existence resolves into the Supreme Lord, who remains untouched by material qualities (nirguṇa) and impurity (nirañjana), pointing to the ultimate refuge sought in moksha-dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By identifying the Lord as the "delight of the worlds" and the final resting-place of all beings, it supports single-pointed devotion toward the Supreme as the highest shelter beyond change and dissolution.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga procedure is taught in this verse; it is primarily Vedanta-oriented metaphysics (nirguṇa/nirañjana Ishvara and pralaya) used to ground renunciation and devotional contemplation.