Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 107

Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā

Devanagari script

आस्पंहि पायुपर्यंतमंते स्याद्गुदसंज्ञिते । रेतस्तस्मात्प्रजायंते सर्वस्रोतांसि देहिनाम् ॥ १०७ ॥

Transliteration

āspaṃhi pāyuparyaṃtamaṃte syādgudasaṃjñite | retastasmātprajāyaṃte sarvasrotāṃsi dehinām || 107 ||

Translation

Quả thật, vùng tận cùng kéo dài đến hậu môn được gọi là guda (trực tràng). Từ đó phát sinh tinh dịch; và từ tinh dịch ấy, mọi kinh mạch/kênh dẫn (srotas) của các hữu thân được hình thành.

Word by Word

• आस्पम्: the lower opening (āspa)
• आस्पम्: कर्ता (Karta/Topic)
• Type: Noun
• Root: आस्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; here as subject/topic (nominative)

• हि: indeed/for
• हि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेतौ/अवधारण (indeed/for)

• पायुपर्यन्तम्: up to the anus
• पायुपर्यन्तम्: अवधि (Avadhi/Limit)
• Type: Adjective
• Root: पायु-पर्यन्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; Accusative singular used adverbially ‘up to’; समासः पायुं पर्यन्तः (द्वितीया/तत्पुरुष)

• अन्ते: at the end
• अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; Locative singular

• स्यात्: would be/is said to be
• स्यात्: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• गुदसंज्ञिते: in what is called ‘guda’ (rectum)
• गुदसंज्ञिते: अधिकरण-विशेषण (Qualifier of locus)
• Type: Adjective
• Root: गुद-संज्ञित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; क्त (PPP) from सम्+ज्ञा ‘to name’; ‘named as guda’; समासः गुद इति संज्ञितः (तत्पुरुष)

• रेतः: semen
• रेतः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: अपादान (Apādāna/Source)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th), एकवचन; Ablative singular

• प्रजायन्ते: are produced/arise
• प्रजायन्ते: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: प्र+जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद

• सर्वस्रोतांसि: all the channels
• सर्वस्रोतांसि: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: सर्व-स्रोतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural; समासः सर्वाणि स्रोतांसि (कर्मधारय)

• देहिनाम्: of embodied beings
• देहिनाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; Genitive plural

Speaker

Sanatkumara (in dialogue instructing Narada on moksha-dharma and body principles)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bibhatsa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames the body as an organized system of ‘srotas’ (channels) rooted in generative essence (retas), encouraging detachment by showing the body’s constructed, causal anatomy rather than an ultimate Self.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By analyzing the body’s origins and functions, the text supports vairagya (dispassion), which stabilizes the mind; that steadiness is presented in moksha-dharma sections as a foundation for single-pointed Vishnu-bhakti.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

This verse is closer to śārīra/āyurvedic-style srotas theory than a Vedanga topic; practically, it highlights the idea of bodily ‘channels’ used in purity, diet, and restraint disciplines that support vrata and spiritual practice.