Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 80

द्वादशमासेषु अष्टमी-व्रत-कथनम्

Account of the Aṣṭamī Vow Across the Twelve Months

Devanagari script

पुत्रं सर्वगुणोपेतमिच्छद्भिर्विविधं सुखम् । गोपाष्टमीति संप्रोक्ता कार्तिके धवले दले ॥ ८० ॥

Transliteration

putraṃ sarvaguṇopetamicchadbhirvividhaṃ sukham | gopāṣṭamīti saṃproktā kārtike dhavale dale || 80 ||

Translation

Ai mong cầu một người con đầy đủ mọi đức hạnh và muôn bề an lạc, hãy hành trì lễ nguyện gọi là Gopāṣṭamī, được tuyên dạy là rơi vào bạch bán nguyệt của tháng Kārttika.

Word by Word

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• सर्वगुणोपेतम्: endowed with all virtues
• सर्वगुणोपेतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + गुण + उपेत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वैः गुणैः उपेतः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पुत्रम्)

• इच्छद्भिः: by those who desire
• इच्छद्भिः: Karana (करण)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘by those desiring’

• विविधम्: various
• विविधम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (सुखम्)

• सुखम्: happiness
• सुखम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• गोपाष्टमी: Gopāṣṭamī (the ‘cow-eighth’ tithi)
• गोपाष्टमी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो + अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (गवां अष्टमी), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/इत्यर्थक)

• संप्रोक्ता: is proclaimed/called
• संप्रोक्ता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (कर्मणि/भूत), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has been proclaimed’ (गोपाष्टमी)

• कार्तिके: in Kārtika (month)
• कार्तिके: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; मास-नाम

• धवले: in the bright (fortnight)
• धवले: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धवल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (दले)

• दले: in the fortnight (half-month)
• दले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; पक्षार्थे ‘half/fortnight’

Speaker

Narada (teaching in a vrata/observance context; dialogue frame traditionally with Sanatkumara brothers)

Vrata Kalpa

Vrata: Gopāṣṭamī-vrata

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Gopashtami
• Karttika

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links a specific Kārttika observance—Gopāṣṭamī—with the cultivation of auspicious outcomes (phala), especially virtuous progeny and well-being, emphasizing vrata as a dharmic means of aligning personal wishes with sacred time.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By recommending a named holy-day observance in Kārttika, the verse implies devotion expressed through disciplined worship and vow-keeping; such bhakti-shaped conduct is presented as a cause for both inner merit and outward harmony in life.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual discipline) and traditional calendrical timing are implicit: the verse specifies the month (Kārttika) and the bright fortnight (śukla pakṣa), showing how observances are fixed by sacred calendar conventions.